ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Μια βρβαρη παρδοση;

 

Στην αρχαα Κρτη κυριαρχοσαν τα ταυροκαθψια. Στη σγχρονη Ισπανα κυριαρχον οι ταυρομαχες.
Ττε, ο αθλητς περμενε την επθεση του ταρου (σου και απλυτα υγιος), προκειμνου να πραγματοποισει να ριψοκνδυνο λμα, ελπζοντας να βρεθε (σος και αρτιμελς κι αυτς) πσω απ την ουρ του ζου. Τρα, ο ταυρομχος προκαλε την επθεση του (τρομοκρατημνου, τραυματισμνου και κατκοπου) ταρου, προκειμνου να τον διατρυπσει με το ξφος του και να εξλθει νικητς (με οιονε βεβαιτητα επιτυχας). τσι φανονται εκ πρτης ψεως τα πργματα. Εναι, μως, πργματι τσι;

Απ την πρτη φορ που παρακολοθησα ταυρομαχα -χουν πια περσει αρκετ χρνια απ ττε- μχρι σμερα, υπρξα δκτης απψεων που ετε καταδκαζαν την ισπανικ συνθεια ετε την υπερασπζονταν. Θα ‘ταν δικο να ισχυριστ τι, αριθμητικ, οι μεν ισοδυναμοσαν με τις δε. Αλλ θα ‘ταν εξσου δικο να μην παραδεχτ τι κατγοροι και συνγοροι δειχναν τον διο ζλο κατ τη διατπωση των επιχειρημτων τους.
Πρκειται για κατεξοχν βρβαρο θιμο, ακογεται βαρι η κατηγορα. Το δστυχο ζο βρσκεται ξαφνικ σε γνωστο χρο, με εκτυφλωτικ φως, εν μχρι εκενη τη στιγμ επικρατοσε γρω του απλυτο σκοτδι, φτνει στα αυτι του το θορυβδες παραλρημα του πλθους (σε συνδυασμ με αυτ την εκνευριστικ κλαγγ των χλκινων πνευστν που ανεβζουν τον πυρετ των θεατν) και κοιτζει γρω του με κδηλη απορα. Η απορα μετατρπεται σε αγωνα, μλις εμφανζονται οι βοηθο ταυρομχοι που το προκαλον με τις ροζ μπρτες τους, που το τραυματζουν με τις μυτερς μπαντερλιες, οι οποες μνουν καρφωμνες επνω του, και το καταδικουν μχρι την ρα της εμφνισης ενς αλγου (με κλειστ μτια και αδιαπραστη πανοπλα για την ασφλει του αυτ), ο αναβτης του οποου το τρυπει αλπητα και επμονα με το κοντρι του. Οπτε φτνει η ρα του ταυρομχου. Με μπρτα κκκινη πλον, πως το αμα του ταρου που κυλει στο ιδρωμνο δρμα του, προκαλε το εξουθενωμνο ζο που αγκομαχει λαχανιζοντας, το εξαναγκζει σε επιθσεις απελπισας και, τελικ, το τραυματζει σχεδν θανσιμα. Ο αρχικ υπερφανος ταρος χνει την ισορροπα του, αναπνει με δυσκολα και δχεται την χαριστικ μαχαιρι (μερικς φορς χι μνο μα). Το πλθος ζητωκραυγζει, ο ταυρομχος θριαμβεει και οι δημοσιογρφοι ετοιμζουν την κριτικ για τις εφημερδες της επμενης μρας.


Πρκειται κυριολεκτικ για την εξλιξη ενς δρματος, διατενεται η αντθετη γνμη. Δρματος με περισστερες και λεπττερες προεκτσεις. Η μχη που εκτυλσσεται στην αρνα εναι μχη ανμεσα στη σωματικ ρμη, απ τη μια πλευρ, και τη διανοητικ ευστροφα, απ την λλη. Ανμεσα στο ζωδες νστικτο και το ανθρπινο πνεμα. Και πρπει να καταστε σαφς τι η κβαση της μχης δεν εναι διλου δεδομνη: αν και ο θνατος του ταρου αποτελε το συνθως συμβανον, ο -ενοτε, θανσιμος- τραυματισμς του ταυρομχου δεν μπορε να αποκλειστε. σον αφορ την ανιστητα των «μονομχων», λγω της δθεν εξουθνωσης του ζου απ τη βασανιστικ πορεα του μσα στην αρνα, παρατηρεται τι η κριτικ που διατυπνεται βασζεται σε… ανθρπινα δεδομνα: πς κρνεται αν ο ταρος νιθει να βασανζεται, πως θα το νιωθε νας νθρωπος; Με ποια βση κρνεται η ψυχολογικ κατσταση ενς ζου; Το οποο, ειρσθω εν παρδω, χει ζσει μχρι εκενη τη στιγμ μια ζω «χαρισμενη», τρεφμενο με τις καλτερες τροφς και τρχοντας ελεθερο στα λιβδια; Εξλλου, η αγωνα που αισθνεται ο ταρος, αντιμετωπζοντας τον επικεμενο κνδυνο, βρσκει το αντστοιχ της στην αγωνα του ταυρομχου, χι μνο για τη δεξιοτεχνα που θα επιδεξει κατ τις κινσεις του, αλλ για την δια την επιτυχα του, για την ασφαλ ξοδ του απ την αρνα. Αρκε να προσξει κανες τον τρπο που παρατηρε τις αντιδρσεις του ταρου-αντιπλου του, πριν τον αντιμετωπσει κατματα. Επομνως, αξζει να δοθε η δουσα προσοχ, παρλληλα με τις επιφανειακς ζητωκραυγς του πλθους, στη βαθτερη σημασα του αγνα αυτο, που αποκαλεται ταυρομαχα.

Επιχειρματα υπρ και κατ, τα οποα παρατθενται σε επιφανειακ μεν προσγγιση (χωρς αναζτηση κοινωνικν οικονομικν αιτων), αλλ με σο γνεται μεγαλτερη αντικειμενικτητα και, πντως, χωρς η παρθεσ τους να εναι εξαντλητικ. Οτε καν αναλυτικ. Αναφρονται, απλς, για να δοθε το ναυσμα για τις σκψεις που ακολουθον. Και που γεννθηκαν ξαν πρσφατα, καθς ξαναβρθηκα στη Μαδρτη.
να βρδυ στο ξενοδοχεο, κνοντας το καθιερωμνο ζπινγκ, πεσα σε τηλεοπτικ αναμετδοση ταυρομαχας. Σε μαγνητοσκοπημνη μετδοση, με το απαρατητο ριπλι και τα αναπφευκτα ζουμ. (Ζητ συγνμη για τους, εξσου αναπφευκτους, ξενφερτους ρους.)
Και πρσεξα ιδιατερα την οπτικ επαφ των ταυρομχων με τα ζα που αντιμετπιζαν. Πρσεξα με πση επιμλεια -ας επιτραπε η κφραση- εξταζαν τους ταρους, καθ’ λη τη διρκεια των προκαταρκτικν σταδων. Σαν να θελαν να τους «ψυχολογσουν», να καταγρψουν τις διαθσεις τους. Διαθσεις επιθετικς αμυντικς, διαθσεις γριες ευγενες απναντι στον πρωτγνωρο εχθρ. Πρσεξα, ακμη, με πση διεισδυτικτητα κατεθυναν το βλμμα στα μτια των ταρων, κατ τη διρκεια της προσωπικς μχης τους. Σαν να θελαν να διαγνσουν τον βαθμ επικινδυντητας. Να δουν σε ποιο στδιο κινδνου χει φτσει η ταυρικ ορμ που, εν στην αρχ δειχνε ανεξλεγκτη και σχεδν παιχνιδιρικη, τρα μοιαζε απλυτα ελεγχμενη και ξεκθαρα απειλητικ: περιορισμνες σε κταση και διρκεια επιθσεις, αλλ με σαφ στχο να πλξουν καρια τον «κκκινο» εχθρ.
Σκφτηκα, ββαια, τι η μχη που παρακολουθοσα δεν ταν καθαρ. Γιατ, εν ο ταρος δεν σημδευε τον ταυρομχο παρ το παν που αυτς το σειε, προκαλντας τον με τις προκλητικς παραινσεις του, ο τελευταος σκπευε τον διο τον ταρο. Το ζο θελε να τρυπσει την ψυχη μπρτα, ο νθρωπος επιδωκε να τρυπσει τον μψυχο ταρο. Διατρχοντας, ωστσο, αν πσα στιγμ τον κνδυνο να κινηθε ελχιστα προς το πλι η κεφαλ με τα κρατα και… Ειλικριν, αισθνθηκα πως το διακβευμα δεν ταν αμελητο!
τσι, αποφσισα να επισκεφτ ξαν την Plaza de Toros. Ομολογ τι το κανα με βματα συρτ, διστακτικ. Μα κτι μ’ σπρωχνε προς τα εκε. ριξα μια ματι στον τουριστικ οδηγ της ισπανικς πρωτεουσας, σημδεψα την τοποθεσα και πγα. Εμπρς μου εμφανστηκε να επιβλητικ κυκλικ κτριο, σε στιλ «νεομαυριτανικ» πως το χαρακτηρζει ο οδηγς, σε χρμα σκορας μμου, με θρες και παρθυρα διαφρων σχημτων και μεγεθν. Εκοσι πντε χιλιδων θεατν εναι η χωρητικτητ του, λειτουργε απ το 1935, η σεζν του αρχζει στα μσα Μαρτου μχρι τον Οκτβριο και παρουσιζει θαμα κθε Κυριακ και επσημη αργα. Εκτς απ την περοδο του εορτασμο του Αγου Ισιδρου (μσα Μαου-μσα Ιουνου), οπτε οι ταυρομαχες στη Μαδρτη διεξγονται καθημεριν!
Η ατμσφαιρα, γρω απ’ την αρνα και μσα σ’ αυτ, εναι αναντρρητα αξιοπρσεκτη. Επικρατε νας εναγνιος ενθουσιασμς, μια συναρπαστικ αναμον. Και δεν αναφρομαι καθλου στις προσπθειες ερεσης εισιτηρων στην αγχδη ρο εισδου των θεατν στην αρνα. Μτε στον σχεδν νευρικ ρυθμ, με τον οποο ανεμζουν τις βεντλιες τους οι κυρες και δεσποινδες. Αναφρομαι στην αγωνα που δσκολα κρβεται απ το βλμμα τους, στις αλλεπλληλες ερωτσεις που απευθνουν τα χελη τους σχετικ με την κατσταση του ενς του λλου ταυρομχου σχετικ με το εκτροφεο, το βρος και την ηλικα των ταρων. Αναφρομαι στην κδηλη ανησυχα τους ως προς την τεχνικ κατρτιση και τη σωματικ φρμα των ταυρομχων και ως προς τη συμπεριφορ που θα επιδεξουν κατ τον αγνα οι ταροι: ραγε θα αγωνιστον με την αρμζουσα «ευγνεια» (“noblessa” εναι ο ρος που χρησιμοποιεται) θα φανον φοβισμνοι και δειλο;
Πρκειται για ναν εναγνιο ενθουσιασμ, ο οποος μετατρπεται σε αλαλαγμος επιδοκιμασας και σε φρενιτιδη χειροκροτματα, ταν τα πντα εξελσσονται πως πρπει, και σε μορφασμος ενχλησης και επιφωνματα απρριψης προς τον ταυρομχο τον ταρο, ταν αυτο δεν ανταποκρνονται στις απαιτσεις του ρλου τους!

Οφελω να διευκρινσω τι, κατ το μεγαλτερο μρος της διαδικασας, παρακολουθοσα τις αντιδρσεις του κοινο, χοντας αποστρψει τα μτια απ τα τεκταινμενα στην αρνα. Οι τηλεοπτικς εικνες που εχαν προηγηθε μο αρκοσαν. Αυτ που κινοσε την περιργεια και το ενδιαφρον μου σαν οι θεατς: γυνακες και ντρες, νοι και πρεσβτεροι. Και το θαμα που εδα με οδγησε σε να αιρετικ συμπρασμα , σωσττερα, στη διατπωση μιας αμχανης απορας: χουμε τχα το δικαωμα να καταδικσουμε ναν ολκερο λα και την παρδοσ του (και, μαζ με τους Ισπανος, και αρκετος λαος της Λατινικς Αμερικς, καθς και τμμα των κατοκων της ντιας Γαλλας που μετχουν σ’ αυτ το εδος δρματος) μνο με βση την ορθτατη στση μας κατ του βασανισμο των ζων; ταν δεν συζητομε ιδιατερα το κυνγι της αλεπος στην Αγγλα; ταν παραβλπουμε τις συνθκες διαβωσης και σφαγς των διαφρων μελν του ζωικο βασιλεου που κοσμον τα γεματ μας; ταν αφνουμε ασχολαστα τα γρονθοκοπματα που ανταλλσσουν οι αθλητς του ολυμπιακο αθλματος της πυγμαχας;
Δεν βρσκω εκολη τη λση της απορας αυτς. Και, χωρς επ’ ουδεν λγω να επιθυμ να δικαιολογσω τις ταυρομαχες οτε, πολ λιγτερο να τις αποδεχθ και να τις επιδοκιμσω, τολμ να ψελλσω το ερτημα: εναι ο υπλοιπος κσμος αναμρτητος στε να νομιμοποιεται να επικαλεστε το «πρτος τον λθον βαλτω»; Και πς ξεχνιται το «μη κρνετε να μη κριθετε»;

ΧΧΧΧΧ