ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Ο Νεοκλασικισμς στις Βρυξλλες

 

1. Το Χρηματιστριο

"Δηλαδ, μνο τα κοινοτικ κτρια εναι αξιοθατα στην ευρωπακ πρωτεουσα; Μνο σ' αυτ βρσκει κανες κποιο σνδεσμο με την Ελλδα; λα τα λλα χουν επιρρος... γοτθικς νοοτροπας;"
"χι δα. Θα ταν ποτ δυνατν να ξεφγουν οι Βρυξλλες απ την 'κλασικτιδα'; Απ εκενη την επιδημα νοσταλγας του κλασικο κλλους που διαπρασε ολκληρη την Ευρπη απ τον αινα των φτων, απ τον διαφωτισμ και μετ;"
"Οπτε, πο πμε τρα;"
"Ν' αγορσουμε μετοχς!"
"Εδ; Δεν μας φτνει η Σοφοκλους;"
"Η Σοφοκλους χει παπαγαλκια. Το Χρηματιστριο των Βρυξελλν θεωρεται σοβαρτερο. Εναι και αρχαιτερο. Πμε."

Στα γαλλικ "La Bourse" ( "De Beurs" στα φλαμανδικ), το κτριο στο οποο χτυπει η οικονομικ καρδι του Βελγου ρχισε να χτζεται στα τλη της δεκαετας του 1860. Η ανγερσ του εντασσταν στο ευρτερο σχδιο ανπλασης του κντρου των Βρυξελλν και αποσκοποσε στο να δσει να πνο στην οικονομικ δραστηριτητα της πλης.
Και ποιο ταν το αρχιτεκτονικ πρτυπο που κρθηκε πως ταριαζε στον γεωγραφικ χρο; Μα, φυσικ, το πρτυπο ενς αρχαιοελληνικο ναο! Πρσοψη; ξι ψηλο κονες, κορινθιακο ρυθμο, υποβαστζουν την υπερκατασκευ. (Ακριβστερα, οι κονες εναι οκτ: χουν υψωθε και δο πρσθετοι, λγο πιο μσα, για κπως μεγαλτερη ασφλεια.) Η υπερκατασκευ αυτ πλι περιλαμβνει πρτα απ' λα μια βση διακοσμημνη με ανγλυφες λουλοδινες και φροτινες γιρλντες, σμβολα Αφθονας. Πνω της διαγρφεται να τριγωνικ ατωμα, που παραπμπει στον Παρθεννα και σ' λλους ναος και παριστνει (χι τον Δα με το δωδεκθεο, αλλ) το Βλγιο με τη βιομηχανα και το εμπριο δεξι κι αριστερ του. Ακμη πιο πνω, τρα γλυπτ ως επιστγασμα αντιπροσωπεουν το ελεθερο εμπριο, τις χερσαες και τις ποτμιες μεταφορς. (Να, που απ ττε φαινταν τι το Βλγιο θα πρωτοστατοσε στις προσπθειες ελευθεροκοινωνας στον οικονομικ τομα.)
σως τρα αναρωτηθε ο επισκπτης: τι σχση χει η βαρι αυτ κατασκευ με τη λιττητα του αρχαου ναο; Η απντηση εναι τι δεν πρκειται εδ για δωρικ -, στω, ιωνικ- ρυθμ, αλλ για τον περισστερο περτεχνο και πολυπλοκτερα διακοσμημνο κορινθιακ. πειτα, οι αρχιτκτονες δεν θλησαν να αντιγρψουν μιμητικ το πρτυπ τους· εμπνεστηκαν απ' αυτ και πρσθεσαν δημιουργικ δικς τους ιδες. Στο πλασιο, μλιστα, των νων ιδεν πρπει να κοιταχτον και οι δο υπερμεγθεις λοντες που περιβλλουν το κεντρικ κλιμακοστσιο: ο νας με υπερφανο βλμμα ατενζει αισιδοξα την ανοδικ τση της αγορς, ο λλος με κυρτ ρχη πιζεται απ το βρος της πτσης των τιμν.

"Ωραο και εντυπωσιακ, δεν λω, και αξζει να το δεις· πολ βαρ εναι, πντως, το λο κατασκεασμα."
"Σγουρα. Και δυσανλογα μεγλο αν το συγκρνεις με τον υπλοιπο χρο, ιδως της εποχς της ανγερσς του. μως, δεν παει να αποτελε να ενδιαφρον δημιοργημα, επηρεασμνο απ την αρχαιοελληνικ τχνη."
"Σωστ. Αλθεια, πτε εγκαινιστηκε;"
"Α, στο σημεο αυτ σημειθηκε μια μικρ ζαβολι. Γιατ οι πρτες χρηματιστηριακς πρξεις γιναν στα μσα του 1874, εν τα επσημα εγκανια εχαν δη τελεστε στις 27 Δεκεμβρου 1873."
"Ο λγος;"
"Πολ απλ, αρκε να υπρχει λγη φαντασα: οι τελευταες εργασες που σαν απαρατητες για να λειτουργσει ο νας του χρματος δεν εχαν ολοκληρωθε γκαιρα, δηλαδ μχρι τα Χριστογεννα. Εν ο βασιλις και η βασλισσα εχαν κανονσει να γιορτσουν την αποπερτωση του ργου με ναν λαμπρ χριστουγεννιτικο χορ. ρα; Βασιλικ διαταγ και... τα λιοντρια δεμνα."
"Χορς, ε; Ττε, γιατ δεν τον διοργνωναν στην περα, πως κνουν στη Βιννη; μπως δεν εχαν περα;"
"Δεν κατλαβα. Λες να μην εχαν; Η Αθνα του 21ου αινα ταν; Κτριο περας υπρχε στις Βρυξλλες απ πολ παλιτερα. Κι αυτ νεοκλασικ. Δεν εναι μακρι απ 'δω. Πμε μχρι εκε με τα πδια."

2. Η περα των Βρυξελλν

Πρκειται για το πασγνωστο (προφανς μνο στον κσμο αυτν που εναι "ρρωστοι" με το συγκεκριμνο εδος τχνης) Theatre Royal de la Monnaie. (Φλαμανδικ, Koninklijke Muntschouburg, και ντε να προφρεις τοτον τον γλωσσοδτη!) Χτισμνο στο κντρο της παλις πλης, πως και το Χρηματιστριο, το κτριο της περας πρε το νομα "Βασιλικ Θατρο του Νομσματος" απ το παρακεμενο, την εποχ εκενη, Νομισματοκοπεο. Η πρτη ανγερση ανγεται δη στις αρχς του 18ου αινα, αλλ η βασικ μορφ που χει σμερα του δθηκε στα 1819! Αδιψευστοι μρτυρες της παλαιτητας, οι δυο λατινικο αριθμο αριστερ και δεξι απ την κεντρικ εσοδο: MDCCCXIX (1819) και MDCCCLVI (1856, το τος της πρτης ουσιαστικς ανακανισης).
Η κεντρικ αυτ εσοδος περιλαμβνει οκτ κονες ιωνικο ρυθμο (εδ και οι οκτ βρσκονται στην δια σειρ) και, φυσικ, να τριγωνικ ατωμα με ανγλυφες μορφς, στο στιλ των αρχαιοελληνικν αετωμτων, που παριστνουν την "Αρμονα των Ανθρπινων Συναισθημτων". Σε ευθεα προοπτικ γραμμ, πσω και πνω απ την εσοδο, υψνεται και δνει αρμονικ με το αρχικ ατωμα η καινοργια οροφ της περας. Αυτ χτστηκε πριν απ μερικ χρνια, στο πλασιο της επκτασης των εσωτερικν εγκαταστσεων, για να μπορε το θατρο να ανταποκρνεται στις σημερινς ανγκες ανεβσματος οπερατικν παραστσεων και τις απαιτσεις του σγχρονου θεατ.

"Τα δυο αυτ τριγωνικ σχματα, τσι πως εμφανζονται σε προοπτικ, θυμζουν την ιδα του αρχιτκτονα του Ευρωπακο Κοινοβουλου που το συνδασε με τον σιδηροδρομικ σταθμ, δεν εναι τσι;"
"τσι εναι. Θυμζουν το Caprice des Dieux που λγαμε τις προλλες."
"Και το νομα του γαλλικο τυριο μου θυμζει εμνα τι αρχζω να πεινω. Αλλ, πριν αφεθομε στις βρυξελλιτικες γαστριμαργικς απολασεις, μια ερτηση: πτε εγκαινιστηκε η περα;"
"Στις 25 Μαου 1819. Σημασα, μως, δεν χει τσο αυτ η ημερομηνα, αλλ μια λλη. Στις 25 Αυγοστου 1830, κατ τη διρκεια της παρστασης της περας "Η βουβ του Πρτιτσι", το κοιν δεν μεινε βουβ, πως μια απ τις πρωταγωνστριες (νας ρλος που ερμηνεεται φυσικ απ χορετρια). Πργματι, καθς στο ργο εκδηλνεται επανσταση των κατοκων της Νπολης κατ των Ισπανν κατακτητν, τη στιγμ που ο τενρος τραγουδει μιαν ρια η οποα εξυμνε τη φλογερ αγπη για την πατρδα, το κοιν τον καταχειροκρτησε και τον επευφημοσε επ ρα, ρθιο. Κι ταν στην τρτη πρξη ακογεται το κλεσμα προς τους σκλαβωμνους να προυν τα πλα, το κοιν ανβηκε στη σκην, δικοψε την παρσταση και βγκε στους δρμους. τσι, με αφορμ και σπινθρα την υπθεση του ργου, αλλ με βαθτερα ατια την αγανκτηση των Βλγων κατ των Ολλανδν (το Βλγιο υπαγταν ακμα στο Βασλειο των Κτω Χωρν), σχηματστηκε η πρτη επαναστατικ διαδλωση που οδγησε στην ανεξαρτησα της χρας."
"Να κι να λλο να σημεο συγγνειας με την πατρδα μας: σχεδν ταυτχρονη ανκτηση της ανεξαρτησας."
"Ακριβς. Δεν εναι μνο τα πολλ τριγωνικ αετματα που κοσμον τις προσψεις των νεοκλασικν κτηρων."
"Γιατ; Εκτς απ το Χρηματιστριο και την περα, υπρχουν κι αλλο;"
"Βεβαως. Το βασιλικ ανκτορο στο κντρο της πλης (εκε που πραγματοποιονται οι επσημες τελετς), το ανκτορο του Λακεν (που βρσκεται η κατοικα της βασιλικς οικογνειας του Βελγου), το κτριο που στεγζει τη Βουλ και τη Γερουσα, το ανκτορο των Δουκν της Βραβνδης στην Place Royale (δρα του Ελεγκτικο Συνεδρου), λα χουν πηγ μπνευσης το αρχαο ατωμα. Με παραλλαγς, φυσικ, και με πρσθετα στοιχεα που απομακρνονται απ την κλασικ αρχιτεκτονικ και πλησιζουν την Αναγννηση το μπαρκ· το αρχικ σημεο αναφορς, πντως, διατηρεται."
"Παρλληλα, διατηρεται και αυξνεται η πενα μου!"
"Εντξει, ας ξαναγυρσουμε στο Χρηματιστριο. Δεν εναι μακρι, πως διαπιστσαμε, και δπλα του υπρχει να μπιστρ που αξζει. Το νομ του παραπμπει, λλωστε, και σε περα, πως αυτς που ανεβζουν στο Monnaie. Το λνε Falstaff και θα αποτελσει το καλτερο εφαλτριο, προκειμνου να περσουμε στο επμενο βελγικ θμα μας: την μπρα."

ΧΧΧΧΧ