Kάποια μέρα, πάνε χρόνια, έκανα το λάθος (έγκλημα καθοσιώσεως) να εκφράσω σ' έναν Άγγλο φίλο την αφελή απορία μου σχετικά με το νόημα της "διασκέδασης" με ορθοστασία, εκκωφαντικό θόρυβο από το συνωστιζόμενο πλήθος, τσιγάρα, και ένα τεράστιο ποτήρι στο χέρι, γεμάτο με ένα χλιαρό υγρό. Το γεγονός ότι η φιλία μας διατηρείται ακόμα και σήμερα, αφού βέβαια πέρασε περίοδο οξύτατης κρίσης, σημαίνει πως είχε γερές βάσεις. Γιατί δεν συγχωρείται εύκολα η βαριά προσβολή που είχα τολμήσει να εκφράσω κατά της ‘βρετανικής pub’!
   Τα "δημόσια σπίτια", μετάφραση κατά λέξη (άρα ανέμπνευστη) των λέξεων "public houses", όπως ονομάστηκαν οι βρετανικές μπιραρίες, αποτελούν θεσμό ιερό και απαραβίαστο στη χώρα πέρα από τη Μάγχη. Ήδη από το Μεσαίωνα υπήρχαν ταβέρνες και πανδοχεία που όχι μόνο σέρβιραν φαγητό, αλλά παρασκεύαζαν και τη δική τους μπίρα. Ο 18ος αιώνας, όμως, ήταν εκείνος που σήμανε την ακμή του είδους, καθώς οι ταχυδρομικές άμαξες ήσαν υποχρεωμένες να σταματούν κάθε τόσο το ταξίδι τους, για να αναπαύονται άλογα και αμαξάδες. Αργότερα, το 19ο αιώνα, είδαν το φως οι ταβέρνες στους σιδηροδρομικούς σταθμούς και, από την άλλη μεριά, οι πόλεις της νεόφερτης βιομηχανικής επανάστασης παραχώρησαν γωνιές τους για να ξεδίνουν οι ξεθεωμένοι από τη δουλειά εργάτες.
   Τώρα πια, δεν νοείται πόλη ή χωριό στα βρετανικά νησιά δίχως pub, τόσο που μέχρι και το τοπωνύμιο υφίσταται μεταβολή αν χαθεί αυτό το βασικό στοιχείο: για παράδειγμα, υπάρχει τοποθεσία που παλιά ονομαζόταν Θάνινγκτον και, ελλείψει pub, μετονομάστηκε σε "Θάνινγτον Χωρίς" (Thanington Without)!

   Πώς διακρίνονται τα pub στα μάτια του αδαούς περαστικού; Μα, πολύ εύκολα: πρώτον, από τις γλάστρες με γεράνια και άλλα φυτά που κρέμονται πάνω από την είσοδο· δεύτερον, από τις ιδιόμορφες προσόψεις τους, διακοσμημένες συνήθως με ξύλο και γυαλί· τρίτον, όταν παίρνει και φτιάχνει κάπως ο καιρός, από τα ξύλινα παγκοτράπεζα που απλώνονται στο δρόμο, για να κάθονται όσοι πελάτες αντιπαθούν το ξεροστάλιασμα.
   Υπάρχει, ωστόσο, κι άλλος τρόπος, παραδοσιακότερος. Οι πινακίδες. Τα μεσαιωνικά πανδοχεία χρησιμοποιούσαν αρχικά το σύμβολο του θεού Βάκχου, το αμπέλι. Μεταγενέστερα, για να δείξουν σεβασμό στους βασιλείς και τους ευγενείς αριστοκράτες, δανείζονταν τα ονόματά τους ή μνημόνευαν τόπους μαχών, νικηφόρων φυσικά. "The George" ήταν σειρά πανδοχείων των αρχών του 19ου αιώνα και σεπτή αναφορά στον άγιο προστάτη της Αγγλίας. Κάποτε, σε στιγμή δημοκρατικής έξαρσης, εξυμνήθηκε  και η Magna Carta, το ιστορικό εκείνο έγγραφο περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων του έτους 1215 μ.Χ.!
-Πώς συνέβη και τους ξέφυγαν τα σπορ";
-Σιγά μην τους ξέφευγαν. Από κυνηγετικά γεράκια που γατζώνουν το γαντοφορεμένο χέρι του αφέντη τους, μέχρι φάσεις από το λατρεμένο τους κρίκετ ζωγραφίζουν στις πινακίδες. "Bird in Hand" τα πρώτα, "Bat and Ball" τα άλλα. Και από επωνυμίες, εκεί να δεις φαντασία. Τώρα που ο πληθυσμός δεν είναι αναλφάβητος όπως ήταν στον Μεσαίωνα, σταχυολογώ: "Το Δάχτυλο του Επισκόπου", "Χρυσός Σταυρός", "Τόμας Μπέκετ", "Αρνί και Σημαία", "Τα Μπράτσα του Μυλωνά", "Χέρι και Ψαλίδι", "Μύδι και καβούρι", "Αλεπού και Χήνα", "Λαγός και Κυνηγόσκυλα", "Πέναλτι", και πάει λέγοντας. Απ' όλα έχει ο μπαχτσές: θρησκεία, πατρίδα, εργατιά, φαγητό, κυνήγι, ποδόσφαιρο...
-Κρίμα που το κρίκετ και το ποδόσφαιρο χρειάζονται χώρο μεγαλύτερο από ένα pub για να παιχτούν.
-Μην ανησυχείς, οι Βρετανοί διαθέτουν ευρηματικότητα. Δεν έχουν πρόβλημα να εγκαταστήσουν τραπέζια του μπιλιάρδου ή, καλύτερα, του αγαπημένου τους σνούκερ.
-Τάβλι, πρέφα και μπιρίμπα τα σνομπάρουν;
-Τα χαρτοπαίγνια και το σκάκι -προς Θεού, όχι τάβλι!- έχουν τη θέση τους στις ανωτέρου επιπέδου αριστοκρατικές λέσχες. Τρελαίνονται, όμως, για darts.
-Πάει να πει;
-Είναι αυτό το παιχνίδι με τα σιδερένια βελάκια, αυτές τις σαϊτούλες, που σημαδεύουν και εκσφενδονίζουν, τρεις κάθε φορά, σ' έναν στρογγυλό πολύχρωμο στόχο με νούμερα. Και μετράνε ανάποδα: ξεκινάνε από ψηλά και, με κάθε βολή, πάνε προς το κέντρο του κύκλου προσέχοντας ιδιαίτερα τις προσθαφαιρέσεις. Όποτε έχει μάλιστα ντέρμπι, το δείχνει και η τηλεόραση.
-Ταυτόχρονα κατεβάζουν και τη μπιρίτσα τους;
-Απαραιτήτως. Χωρίς μπίρα, τα darts δεν βρίσκουν στόχο! Συνήθως δε, πρόκειται για μπίρα πικρή.
-Δηλαδή;
-Είναι η παραδοσιακή μπίρα των pub. Βρασμένη με κριθάρι, λυκίσκο, μαγιά και νερό, ωριμάζει σε ξύλινα βαρέλια και πίνεται σε θερμοκρασία δωματίου. Ποτέ παγωμένη και ποτέ με αφρό.
-Και δεν βλέπουν διπλά τα νούμερα με το ποτό;
-Μπα, είναι συνηθισμένοι. Μόνο στο εξωτερικό μεθάνε οι χούλιγκανς· κι αυτό οφείλεται, λένε, στην κακή ποιότητα της μη βρετανικής μπίρας! Άντε βγάλε άκρη. Πάντως, εκτός από μπίρα και βελάκια, τα pub προσφέρουν και φαγητό. Όχι όλες τις ώρες που είναι ανοιχτά, αλλά αρκετές ώστε να μπορεί κανείς να ξεγελάσει την πείνα του.
-Τρώγοντας ό,τι άνοστο σερβίρει η αγγλική κουζίνα;
-Υπερβολές. Είναι αλήθεια πως δεν θα τολμούσαν ποτέ οι μάγειροί τους να συγκριθούν με Γάλλους, Ιταλούς κλπ, δεν παύουν ωστόσο να παρουσιάζουν ευπρόσωπα πιάτα. Αφήνοντας κατά μέρος τη συμβολή τους στη μαγειρική με το πασίγνωστο και αναγνωρισμένο αγγλικό πρωινό και το απογευματινό τσάι, έχουν να προτείνουν στα pub παραδοσιακές γεύσεις: την "πίτα του βοσκού", με ψιλοκομμένα κομμάτια αρνιού, σάλτσα και πουρέ· το "γεύμα του γεωργού", με ψωμί, τυρί, σαλάτα, πατέ και πίκλες· την "κρεατονεφρόπιτα", με μοσχαρίσιο κρέας και νεφραμιά, μέσα σε κρούστα φύλλου· την ομελέτα με κατσικίσιο τυρί και σπανάκι. Και, φυσικά, το κυριακάτικο ροσμπίφ: κρέας ψητό με πατάτες και λαχανικά. Α, ξέχασα και τις πουτίγκες τους.
-Όχι έτσι μαζεμένα, γιατί μου τρέχουν τα σάλια!            

   Στο Λονδίνο ξεχωρίζει το "Olde Cheshire Cheese", ατμοσφαιρικό κτίσμα του 17ου αιώνα, παλιό σφαγείο! Τα μαυρισμένα δοκάρια με τις ρωγμές του χρόνου, οι δαιδαλώδεις μικρές αίθουσες με τις κρυφές γωνιές, ο καπνός από τα τζάκια, σε ταξιδεύουν στην εποχή του Dickens και του Conan Doyle. Μια πέτρινη σκάλα οδηγεί στην υπόγεια κάβα με αναπάντεχα ζεστές φωλιές και παράμερες απομονωμένες κόγχες. Στις αρχές του 20ού αιώνα ο παπαγάλος του καταστήματος διασκέδαζε τους πελάτες. Σήμερα δεν έχουν καιρό για χάσιμο οι ασθμαίνοντες δημοσιογράφοι της Fleet Street, που ίσα-ίσα προλαβαίνουν να γευθούν την "πικρή" μπίρα του pub, την οποία συνιστούν εκθύμως και οι ειδήμονες της ζυθοποσίας.
Έξω απ' το Λονδίνο, στην κωμόπολη-έδρα της αγγλικανικής αρχιεπισκοπής, το Καντέρμπουρι, κρύβεται από τα μάτια των βιαστικών επισκεπτών το Simple Simon's. Λιθόστρωτο δάπεδο, χαμηλή οροφή, κόκκινα κεραμίδια, που καλύπτουν την πρόσοψη μέχρι το ύψος της ξύλινης εξώθυρας, χαρακτηρίζουν το κτίσμα που περηφανεύεται για την παλαιότητά του: από το 1370 μ.Χ.! Στοιχείο που, όμως, δεν το εμποδίζει να φιλοξενεί τα βράδια μοντέρνα μουσικά γκρουπ. Μπορεί οι τουρίστες να μην το ανακαλύπτουν, αλλά οι φοιτητές και οι ντόπιοι το τιμούν ιδιαίτερα. Με το δίκιο τους, γιατί το εσωτερικό του είναι γεμάτο από καλοδουλεμένα παλιά αντικείμενα, που όμως αφενός διατηρούνται άριστα και αφετέρου αποτελούν συμπαθητικά δείγματα μεσαιωνικής χειροτεχνίας. Δρεπάνια και τσουγκράνες, ξυλουργικές ράσπες και λίμες, μια ρόκα, μια φυσούνα, μια μπρούτζινη ζυγαριά, δίπλα σε παλιά τουφέκια και σπαθιά, σάλπιγγες και κόρνα, μαζί με πορσελάνινα βαρελάκια για τζιν, ουΐσκι, και πορτό. Δεν λείπουν, φυσικά, απ' τους τοίχους τα κεφάλια ελαφιών και ζαρκαδιών. Όλα κάπως ανάκατα είναι αλήθεια μα, όταν πίνεις μπίρα που έχει άδεια πωλήσεως από το 1740, αποζημιώνεσαι για την ανακατωσούρα!
   Τέλος, κοντά στο Χέιστινγκς (εκεί όπου το 1066 μ.Χ. νίκησε ο Νορμανδός Γουλιέλμος ο Κατακτητής, σηματοδοτώντας την αφετηρία της νεότερης ιστορίας των βρετανικών νησιών), βρίσκεται το γραφικό χωριουδάκι Rye. Σ' ένα καλντερίμι του, στρωμένο ακόμα με τα παλιά του βότσαλα, και με τις ασπρόμαυρες προσόψεις των σπιτιών να προεξέχουν ακανόνιστα, στέκει ένα κτίριο του 16ου αιώνα με το pub του. Έχει βικτωριανά, σκαλιστά δρύινα καθίσματα, παλιές τοιχογραφίες με σκηνές από τη ζωή της υπαίθρου και ένα τεράστιο χωστό τζάκι. Δεν είναι μακριά από εδώ η θάλασσα της Μάγχης· κι έτσι, τόσο το καλντερίμι όσο και το pub ονομάζονται "Mermaid", γοργόνα... Νοσταλγική θύμηση θαλάσσιων ξωτικών.
   Τελικά, η Βρετανία έχει το υγρό στοιχείο στο αίμα της.

Βοηθήματα:Michael Leapman, Great Britain, Eyewitness Travel Guides, London, 2003.- Lyndsay Whiting / Steve Kelly, The Lunch Time Pub Guide in and around Canterbury.