«Λοιπόν, βαρέθηκα να βλέπω όλες αυτές τις πινακίδες που φυτρώνουν στην Αττική και διαφημίζουν τα διάφορα κτήματα!»
«Γιατί, αγάπη μου; Δεν είναι όμορφο να προβάλλεται η αμπελουργική παραγωγή μας;»
Σώπασα, βάζοντας προσωρινά φρένο στη μουρμούρα, κι αποφάσισα να συμμορφωθώ προς τη συμβουλή της συντρόφου μου. Το όχημα κινούνταν επάνω στο οδόστρωμα της Αττικής Οδού και κατευθυνόταν προς το Λαύριο. Κάπου κοντά στην Κερατέα, έκλινε προς τα αριστερά υπακούοντας στο σήμα που έδειχνε «Κακιά Θάλασσα» και «Δασκαλειό». Κάλυψε περίπου δυο χιλιόμετρα και ανέκοψε ταχύτητα. Μια πινακίδα απλή («κακότεχνη» θα την ονόμαζαν αργότερα οι ιδιοκτήτες) μας παρακινούσε να επισκεφθούμε το κτήμα «Βιτόρα». Μια δεύτερη μας υποδείκνυε την ακριβή τοποθεσία και, μερικά μέτρα πιο πέρα, ένα συμπαθητικό υποζύγιο μας κοιτούσε ανάμεσα απ’ τα κάγκελα.

«Είναι ο Λουδοβίκος μας, ο Λουδοβίκος των Μεσογείων. Το γαϊδουράκι του κτήματός μας, που τώρα πια δικαιούται να περιφέρεται και ανάμεσα στα κλήματα, αφού έχει τελειώσει ο τρύγος. Καλώς ήρθατε στη Βιτόρα.»
Οι παραπάνω επεξηγηματικές φράσεις, καθώς και το καλωσόρισμα, προέρχονται από την Ολυμπία Παπαγιαννακοπούλου και από τον σύζυγό της, τον Γιώργο Λακόπουλο. Δημοσιογράφος στην Αθήνα αυτός, στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες εκείνη, έχουν και καλλιεργούν έναν οικογενειακό αγρό, με αμπέλια, δέντρα, οπωροκηπευτικά κάθε λογής, και αρκετά ζωντανά.

«Παρέα στον γάιδαρο κάνουν οι κότες με τα πετεινάρια μας, οι πάπιες, οι φραγκόκοτες και το ζευγάρι τα κουνέλια μας. Που, στην πραγματικότητα, δεν αποτελούν κυριολεκτικά ζευγάρι, αφού μας βγήκαν και τα δυο αρσενικά.»
«Κουνέλια gay, δηλαδή;» διακόπτει ο προπετής της συντροφιάς.
«Αυτά τα ζωντανά, μαζί με τα λαχανικά, τα φρούτα και τα κλήματα της Βιτόρας,» αντιπαρέρχεται η Ολυμπία την κακόγουστη παρεμβολή, «είναι η απασχόλησή μας, όταν μας το επιτρέπει ο χρόνος. Σε κάθε ευκαιρία, έρχομαι από το Βέλγιο, ξεχνάω τις άλλου είδους διακοπές και ξεκουράζομαι εδώ: με τις ντομάτες, τις μελιτζάνες, τα αμπελοφάσουλα, τις πιπεριές, τα αγγουράκια. Με τις φιστικιές, τις συκιές, τις μηλιές, τις ροδιές, τις κυδωνιές μου. Και, φυσικά, με τα αμπέλια.»
«Τα οποία απαιτούν, φαντάζομαι, ιδιαίτερη και συνεχή φροντίδα.»
«Προφανώς. Και, μάλιστα, καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Γι’ αυτό, έχουμε προσλάβει έναν εργάτη που μας έρχεται σε καθημερινή βάση.»
«Αρκεί ένας;»
«Ναι, μωρέ, αρκεί. Μόνο οκτώ στρέμματα είναι το κτήμα και, απ’ αυτά, τα αμπέλια καταλαμβάνουν μόνο τα τρία. Άλλωστε, το είπαμε, ο άντρας μου κι εγώ είμαστε εδώ κάθε λίγο και λιγάκι.»
«Οικογενειακή επιχείρηση, με άλλα λόγια.»
«Ούτε καν. Οικογενειακή διασκέδαση θα το ονόμαζα. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το αποτέλεσμα της διασκέδασης είναι ευκαταφρόνητο. Τα φρούτα μας μετατρέπονται σε μαρμελάδες και γλυκά του κουταλιού: γλυκό κυδώνι, σταφύλι, καρυδάκι και λοιπά, μαρμελάδα φράουλα, βερίκοκο, ροδάκινο, σύκο, πεπόνι και πάει λέγοντας. Το 2005 δοκιμάσαμε να προσθέσουμε διάφορα μπαχάρια στις μαρμελάδες. Φτιάξαμε μαρμελάδα ροδάκινο είτε με γαρύφαλλο είτε με πιπέρι είτε με λεβάντα! Στη μαρμελάδα σύκο δοκιμάσαμε το κάρδαμο. Πιστέψτε με, τα αποτελέσματα ήσαν ιδιαίτερα ικανοποιητικά, καθώς μερικά μπαχάρια ανάδειξαν το άρωμα των φρούτων κατά τρόπο εντυπωσιακό. Οι ντομάτες μας, εξάλλου, γίνονται πελτές και σάλτσα, φτιάχνουμε pesto και chutney με πράσινη ντομάτα και ροδάκινο, πελτέ με δαμάσκηνα και κυδώνια, τα φιστίκια μας (όποτε έχουμε καλή σοδειά) δεν μένουν άψητα. Και, εννοείται, το κρασί μας εμφιαλώνεται…»
«Πιο αργά, παρακαλώ, δεν σας προλαβαίνω!»
«Έλεγα, λοιπόν πως το κρασί μας εμφιαλώνεται και ευφραίνει τους ουρανίσκους των φίλων μας.»
«Μόνο των φίλων; Δεν το πουλάτε;»
«Ακούστε. Σίγουρα δεν το εμπορευόμαστε. Τώρα, αν θέλουν κάποιοι γνωστοί να αγοράσουν, δεν πρόκειται να τους το αρνηθούμε.»
«Το παλαιώνετε κιόλας;»
«Βεβαίως. Έχουμε προμηθευτεί δρύινα βαρέλια πρώτης ποιότητας και κάνουμε ό,τι περνάει απ’ το χέρι μας για να είναι το τελικό προϊόν όσο πιο καλό γίνεται.»
Η αλήθεια είναι ότι στο κτήμα Βιτόρα θα δεις να υπάρχουν όλα τα απαραίτητα καλλιεργητικά εργαλεία και μηχανήματα: για το κλάδεμα, για τον τρύγο, για την απόσταξη, για την εμφιάλωση. Θερμόμετρα, υγρόμετρα, κλιματιστικά, τα πάντα. Κι επιπλέον, το δραστήριο ζευγάρι έχει φροντίσει, δίπλα στα παραδοσιακά κρασιά, να μεταφυτέψει ποικιλίες που έρχονται από το εξωτερικό, από τα θεωρούμενα προηγμένα οινοπαραγωγά κράτη, και που έχουν ιδιαίτερα εκτιμηθεί από την ελληνική αγορά: από τη μια μεριά Cabernet Sauvignon & Merlot, το οποίο παρασύρει το βλέμμα με τις βαθιές κόκκινες ανταύγειές του, και από την άλλη το γνωστό Σαββατιανό ή το Μοσχάτο Αχαΐας, τα οποία λαμπιρίζουν σε αποχρώσεις χρυσαφιές. Οι ετικέτες τους, προσεγμένες και καλαίσθητες, προσδιορίζουν με ειλικρίνεια το περιεχόμενο: «προϊόν από σταφύλια βιολογικής καλλιέργειας…»
«Το μεράκι μας (ή η τρέλα μας, όπως το πάρει κανείς) φτάνει μέχρι του σημείου να ξανοιγόμαστε στην παραγωγή της ποικιλίας Vitora Nouveau, σαν το γαλλικό Baujolais Nouveau, που πρέπει να καταναλωθεί άμεσα. Από το κρασί μας, παρασκευάζουμε ακόμα μυρωδάτο ξύδι, κόκκινο και ροζέ, κι επίσης δεν ξεχνάμε το μπαλσάμικο.»
«Μα όλα αυτά δεν είναι ποτέ δυνατόν να διοχετευθούν σε φίλους και γνωστούς ούτε να καταναλωθούν επί τόπου.»
«Όλα είναι δυνατά, αρκεί να έχεις καλή διάθεση και ν’ αφήνεις να τρέξει ανεμπόδιστη η φαντασία σου. Είπαμε: και παράγουμε, και συσκευάζουμε, και αποθηκεύουμε. Παράλληλα, διοργανώνουμε γιορτές και καταναλώνουμε. Και, στις άλλες γιορτές, τις επίσημες εννοώ, όπως τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα, δεν μένουμε αδρανείς. Κατασκευάζουμε καλάθια παραδοσιακά, από λυγαριά και καλάμια, και τα στολίζουμε ανάλογα με την περίσταση: με κανέλλες, μπουκέτα δεντρολίβανου και δάφνης, φλούδες από ξερά πορτοκάλια, λεμόνια και μήλα, κουκουνάρες, ρόδια και αμύγδαλα. Μέσα στα καλάθια τοποθετούμε άσπρο και κόκκινο κρασί, καθώς και τσίπουρο από το κτήμα. Προσθέτουμε μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού, πελτέδες και τέλος, ανάλογα με την εποχή, διανθίζουμε τα καλάθια με μουστοκούλουρα, άλλα κουλούρια, κουραμπιέδες, μελομακάρονα. Όλα χειροποίητα, ψημένα στον ξυλόφουρνό μας.»

Γιατί δεν μπορεί να διαφύγει της προσοχής του επισκέπτη ότι στο κτήμα υπάρχει ξυλόφουρνος, παραδοσιακό πατητήρι, στάβλος και κοτέτσι.

«Ένα σύνολο που σέβεται τη φύση. Που λειτουργεί μόνο με φυσικές και παραδοσιακές μεθόδους, χωρίς λιπάσματα και φάρμακα, εκτός από όσα βιολογικά σκευάσματα επιτρέπονται. Που παρεμβαίνει όσο γίνεται λιγότερο στη φύση, που σέβεται το περιβάλλον, που συνυπάρχει με ό,τι αναπνέει και μεγαλώνει μαζί μας. Μα, γιατί σας τα λέω, αφού τα περιγράφει αναλυτικά και το site μας: www.vitora.gr.»
«Επιτρέψτε, όμως, μια τελευταία ερώτηση: ποια είναι η Βιτόρα;»
«Σύμφωνα με την παράδοση, οι κάτοικοι των Μεσογείων πίστευαν ότι Βιτόρα ονομάζεται η καλή νεράιδα που προστατεύει τους αμπελώνες και που εμφανίζεται στα πατητήρια σαν μικρή σαύρα, σαν σαμιαμίδι. Φέρνει τύχη και βοηθάει τους καλούς αμπελουργούς. Ελπίζουμε να μας βοηθήσει, αφού κι εμείς βοηθάμε και προστατεύουμε τη φύση.»
«Βιτόρα, λοιπόν, ε; Ποια προέλευση έχει το όνομα; Ελληνική;»
«Μάλλον όχι. Σε αρβανίτικη διάλεκτο ακούσαμε ότι χρησιμοποιείται. Αλλά μήπως έχει καμιά σημασία, όταν η έννοια και ο στόχος για την προστασία της φύσης είναι κοινός σε όλους τους ανθρώπους;»