ρθρα\Ταξιδεοντας
 
ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ
...ΜΑΡΜΑΡΩΜΕΝΟΙ ΘΑ ΣΤΑΘΟΥΝ!
 


Εδ Λονδνο!
Οι λληνες υπρξαν ανκαθεν ταξιδιτες. Απ ττε που πρωτοπτησαν το πδι τους στη γωνι αυτ της γης ταξιδεουν. Ετε για εμπριο και συναλλαγς ετε για αναζτηση καλτερων συνθηκν ζως και δουλεις, ταξιδεουν. λλοτε ως στρατηλτες και κατακτητς, λλοτε ως απλο περιηγητς, γυρζουν τον κσμο.


Ταξιδεοντας, αφνουν χνη. Σημδια αναγνωρσιμα της φυλς, του χαρακτρα, του πολιτισμο τους. Σημδια που, χρνια ακμα και αινες αργτερα, μπορε κανες να διακρνει, καθς τα βματα του σγχρονου τουρστα τον φρνουν σε μρη απ' τα οποα εχαν περσει κποτε λληνες.
Ακριβς αυτ τα χνη θ' αναζητσουμε στις διαδρομς που σας προτενουμε. Θα βρεθομε σε τπους μακρινος και, πιθανν, γνωστους στο μσο συμπατριτη μας. Αλλ θα επισκεφθομε επσης και περιοχς που αποτελον συχν προορισμ των αν την Ελλδα τουριστικν πρακτορεων. σως και μρη "πασγνωστα". Ωστσο, που κι αν βρεθομε, θα υπρχει κτι ελληνικ. Μερικς φορς, το κτι αυτ εναι καταφανς, σε λλες περιπτσεις χι και τσο, αφο η ελληνικτητα του χρου (για την ακρβεια, ο κρκος-σνδεσμος με την Ελλδα) δεν προκπτει μεσα. Υπρχει, μως, πντα κτι, μεγλο μικρ. Τουλχιστον, στα ευφνταστα μτια ενς ονειροπλου ταξιδιτη.
Παρνοντας το αεροπλνο (της βαργδουπης British Airways, της φτηνς Easyjet ακμα και των πολπαθων Ολυμπιακν Αερογραμμν, πως ονομζεται τρα η πλαι ποτ ακμσασα Ολυμπιακ Αεροπορα) και φτνοντας στο Λονδνο. Με πρτο, πολιτιστικ, σταθμ το Βρετανικ Μουσεο.

Ταξδι στον χρνο
Αλθεια, ποιος δεν χει ακοσει για τα περιβητα Ελγνεια Μρμαρα; (Με Μ κεφαλαο, παρακαλ!) Χρνια τρα μας βομβαρδζουν για την εθνικ διεκδκηση: πολιτικο, εφημερδες, αρχαιολγοι και, φυσικ, η αναπφευκτη τηλεραση: "Τα δικ μας Μρμαρα. Τα κλεμμνα μας Μρμαρα. Να μας επιστραφον. Μας ανκουν δικαιωματικ. Τελεα και παλα."
Για να δομε, μως, τι ακριβς συνβη. Στο ξεκνημα του 18ου αινα τα ελληνικ εδφη βρσκονταν κτω απ την κυριαρχα της Οθωμανικς Αυτοκρατορας. Και η λλη πανσχυρη αυτοκρατορα, η βρετανικ, διριζε "Πρσβη και Πληρεξοσιο Υπουργ της Αυτο Βρετανικς Μεγαλειτητος του Βασιλως Γεωργου ενπιον της Υψηλς Πλης του Σουλτνου Σελμ του 3ου" τον τραντατρχρονο Λρδο λγιν.
Νος, φιλδοξος και φιλτεχνος, ο κριος Πρσβης ξεκνησε το ταξδι του προς την Κωνσταντινοπολη με τον απτερο σκοπ "ν' αποβε η θητεα του ευεργετικ για την προδο των καλν τεχνν στη Μεγλη Βρετανα". Μσο προς επτευξη του... ευγενος σκοπο του θερησε πως θα ταν να ζωγραφσει κποιος τα αρχαα ελληνικ γλυπτ του Παρθεννος και να τα δεξει στην Αγγλα.
τσι, πριν βλει τα καλ του και επιδσει τα διαπιστευτρι του, μερμνησε στε να μεταβον στην Αθνα καλλιτχνες και να επιδοθον στο θερεστο ργο της καταγραφς και απεικνισης των μνημεων που "κινδνευαν να καταστραφον". (Εδ που τα λμε, η χρση της Ακρπολης ως τουρκικο οχυρο, που προφανς περιεχε ποστητα πυρομαχικν, καθς και οι προγενστεροι βομβαρδισμο κατ την εποχ του λλου "πολιτισμνου", του Ενετο Μοροζνη, δεν σαν ακριβς ,τι θα μποροσε να εγγυηθε τη διασφλιση της ακεραιτητας των γλυπτν.)

Τργοντας ρχεται η ρεξη...
Οι εργασες ρχισαν να προχωρον χι απρσκοπτα. Αιτα; Απ τη μια η βραδυκνητη και χρονοβρα γραφειοκρατικ διαδικασα γκρισης της κεντρικς κυβρνησης και απ την λλη η δυσπιστα των τοπικν αρχν απναντι στους νεφερτους. (Λγεται πως οι Τορκοι της Αθνας αρνονταν την ανγερση των αναγκαων ικριωμτων γρω απ' τον Παρθεννα, φοβομενοι πως θα μποροσαν να γνουν ηδονοβλεπτικ παρατηρητρια των παρακειμνων χαρεμιν τους! Σωστο οι κατακτητς, τσι;)
Εντωμεταξ, μλις προσγγισε το πλοο του Λρδου λγιν στα Δαρδανλια, στο προαλιο μιας εκκλησις τον προπντησαν μια ανγλυφη βση αρχαου κονα και μια επιτμβια στλη που παιζαν τον ρλο... ιαματικν καθισμτων! Τα κεμενα, που εχαν χαραχτε επνω τους σε αττικ και ιωνικ διλεκτο ακατληπτη απ τους ντπιους, εχαν πιστωθε με θαυματουργς δυνμεις, η χρση τους για τη θεραπεα διφορων ασθενειν ταν απλς ζτημα χρνου. Τα βλπει και τα ακοει αυτ ο Λρδος και αγορζει αυθωρε τα πρτα του μρμαρα και οι τοπικο ρχοντες ευτυχον με την απροσδκητη εισρο συναλλγματος.


Τργοντας ρχεται η ρεξη. Κι ο Λρδος, με τα σουλτανικ φιρμνια προς τους "εν Αθναις" Βοβδα (κυβερντη) και Καδ (δικαστ) να χνονται στο δρμο, αποφασζει και διατσσει οι εργασες να μην περιοριστον στην απεικνιση των γλυπτν, αλλ να επεκταθον στη συσκευασα και στην προετοιμασα αποστολς τους στο μεγλο νησ του. τσι στε, ταν παραλαμβνει τελικ τα επσημα γγραφα, που επιβεβαινουν την γκριση της οθωμανικς κυβρνησης και αποδεικνουν τι η μεταββαση των γλυπτν εναι "νομτυπη", τα παραδδει στα ασφαλ χρια δυο αξιωματικν. Αποτλεσμα, τα γγραφα ακολουθον μια σχετικ αναμενμενη μορα: χνονται κι αυτ. Τι κρμα! Το ακλνητο αποδεικτικ στοιχεο εξαφανζεται.
Το γεγονς, μως, παραμνει. Τα μνημεα αποχαιρετον τη βση τους και καταλγουν στο Λονδνο. (Με μια μικρ, πρσθετη λεπτομρεια: συνοδς του τελευταου φορτου, που φυγε απ τον Πειραι το 1811, ταν νας λλος Λρδος, Βρων το νομ του! Μπορε να θεωροσε ββηλη την πρξη του συμπατριτη του, αλλ τι να κνει κι αυτς;)

 


Στον τελικ προορισμ τους τρα, τα κιβτια περιμνουν τον παραλπτη τους, που ταν επιστρφει, επιδαψιλεει στα γλυπτ τη δουσα τιμ: αγορζει να σπτι στη γωνα των οδν Piccadily και Park Lane (ανεβασμνη συνοικα), χτζει τον κατλληλο εκθεσιακ χρο και τα προσφρει στον ανυπκριτο θαυμασμ των συμπατριωτν του.



Τα χρνια περνον και ο θαυμασμς συνεχζεται... 
Μλιστα, το Βρετανικ Μουσεο προχωρε σε ανογματα:
"Τα πουλς, κριε Λρδε;"
" Yes."
" Πσο;"
" Τσο."
" Κατβα."
" χι."
" Δεν σου μιλω."
Περνει καιρς, ο λγιν μνει φραγκος, ζητει ρουσφτι (συγγνμη, εξυπηρτηση) απ τον βουλευτ της περιφερεας του. Ο βουλευτς φρνει το θμα στη Βουλ των Κοινοττων με μια τροπολογα σε σχετο νομοσχδιο. Αρχζουν παζρια (συγγνμη, πλι, διαπραγματεσεις), βρσκεται λση. Τα Ελγνεια Μρμαρα περιρχονται "νομμως και εις το διηνεκς" στην κυριτητα του Βρετανικο Μουσεου. Εν τη 1816. Αμ' πς;
Σμερα πια, τα μνημεα παρουσιζονται στους επισκπτες σε αθουσα φωτειν και σε μορφ που (λογικ) δεν απχει απ την αρχικ θση τους στο να της Αθηνς. Ο κεντρικς χρος εναι αφιερωμνος στα γλυπτ της ζωφρου, εν οι σωζμενες μορφς των αετωμτων και οι εκτιθμενες μετπες χουν τοποθετηθε στα υπερυψωμνα κρα της παραλληλγραμμης αθουσας. Ακουστικς οδηγς σε εφτ γλσσες βοηθει στην εξγηση και κατανηση της καλλιτεχνικς σημασας των ργων.

Στην Αγγλα στην Ελλδα;
Η συναισθηματικ προσγγιση προσφρει στο ερτημα εκολη την απντηση. Τα Ελγνεια Μρμαρα ανκουν στην Ελλδα, στην Αθνα, στον Παρθεννα τον οποο κοσμοσαν. Η κατασκευ τους εκφρζει τον ελληνικ πολιτισμ του χρυσο αινα του Περικλους. Η αφαρεσ τους γινε παρνομα, κλλιστα μπορε να χαρακτηριστε κλοπ, λεηλασα, και αποτελε υποχρωση της Βρετανας να τα επιστρψει.


Αν αποστασιοποιηθομε, ωστσο, απ το συνασθημα και την εκ πρτης ψεως αντδραση, τα πργματα σως αλλζουν. Οι γγλοι σο λνε:
" Τα εχατε παραμελσει τα μνημεα σας. Ο Παρθεννας εχε μισοκαταστραφε. Το νφος μαυρζει τα μρμαρα. Ο θρυβος των αεροπλνων χει μετακινσει τους κονες."
Εμες τους λμε:
" Κι εσες που οργαννετε δεξισεις στην αθουσ τους, τα προσχετε περισστερο;"
" Συκοφαντες. λλωστε, τα μρμαρα εναι παγκσμια κληρονομι. σε που σας βολεει να εναι στο Λονδνο."
" Why, παρακαλ;"
" Γιατ σοι τα βλπουν θλουν μετ να επισκεφτον την Ελλδα για να δουν κι λλα."
" Μπα, σας φαγε η αγωνα για τον τουρισμ; , μπως, φοβστε τι θα δημιουργηθε προηγομενο και θα αδεισει το μουσεο σας;"
Μπλξιμο. 

Με το νο μουσεο της Ακρπολης τοιμο, η σκψη που φανεται ορθτερη στη παγκσμια κοιν γνμη, τενει προς την ανγκη επαναπατρισμο. Δχως περιττς συναισθηματικς εξρσεις δικαιοται κανες να δει τη μεταφορ των γλυπτν ως "αφαρεση" απ την επικρτεια ενς υπδουλου θνους, στω με τη σμφωνη γνμη του κατακτητ και με το τυχν ελαφρυντικ της επιθυμας δισωσς τους: μια ενργεια παρωχημνου και αποικιοκρατικο χαρακτρα.



Εν πση περιπτσει, δεδομνου τι η επιστροφ δεν εναι ορατ στο μεσο μλλον, η επσκεψη των Ελλνων στο Βρετανικ Μουσεο και η γνωριμα με τα γλυπτ του Παρθεννος κρνεται απαρατητη απ τη στιγμ που βρσκονται στο Λονδνο. Και μια και δυο και πολλς φορς. Η απαρμιλλη τχνη τους, οι εκφραστικς αποτυπσεις, η τελειτητα στις λεπτομρειες των σωμτων και των χιτνων που τα καλπτουν, η λη εντπωση που δημιουργον τα Ελγνεια Μρμαρα δημιουργε συγκνηση και θαυμασμ εμπρς σ' αυτ τα εκπληκτικ τεχνουργματα...