ρθρα\Ταξιδεοντας
 
σμωση πολιτισμν; (Ανδαλουσα)
 

Η Ανδαλουσα προσφρει πρα πολλ αξιοθατα στον επισκπτη, στε δεν θα εχε νημα η παρουσασ της σε να συνοπτικ σημεωμα, αφο λλωστε υπρχουν αξιλογοι τουριστικο οδηγο. Η φιλοδοξα, επομνως, του παρντος κειμνου περιορζεται στην επισμανση ενς χαρακτηριστικο, ενς κοινο παρονομαστ μερικν πλεν της, ο οποος θα μποροσε, σως, να χρησιμεσει στην καλτερη και, κυρως, στην πιο ανθρπινη προσγγιση του τουριστικο φαινομνου και, γενικτερα, της γνωριμας με τπους ξνους.

Ας ξεκινσουμε απ την ονομασα της. Κατ μα εκδοχ, προρχεται απ την εποχ της εικοσαετος κυριαρχας των Βανδλων, στις αρχς του 5ου αινα μ.Χ., που την αποκλεσαν Βανδαλουσα. λλη ποψη υποστηρζει τι οι ραβες που την κατοκησαν για οκτ περπου αινες (αφο εχαν μεσολαβσει και οι Βυζαντινο του Ιουστινιανο) χρησιμοποησαν τις λξεις Αλ Ανταλος, οι οποες αναφρονταν ττε στη χαμνη Ατλαντδα. Αλλ, χωρς να υπεισλθουμε σε γονες γλωσσικς αναζητσεις, διαπιστνουμε σμερα τι η χριστιανικ Ισπανα χει αποδεχθε μα ονομασα που δηλνει αποδοχ της παρδοσης, στω κι αν αυτ δεν εναι της διας θρησκεας του κοινο ιστορικο παρελθντος.
Τρα, ας πετξουμε πνω απ τρεις ενδιαφρουσες πλεις της. Με την πρωτεουσα Σεβλλη να χει αναφερθε σε προηγομενο σημεωμα, η επιλογ της Γρανδας, της Κρδοβας και της Ρντας οφελεται σε καθαρ συμπτωματικος λγους και δεν αφαιρε αξα απ τις λοιπς ανδαλουσινικες πλεις.

Γρανδα. Ετυμολογικ, η πλη ονομστηκε τσι απ τις ροδις που φονται στην περιοχ (granada) και αποφεχθηκε, τσι, τυχν περιπλοκ λγω της αρχαας ελληνικς ονομασας Ελιβργη! Γιατ, φυσικ, εχαν κι εκε πατσει το πδι τους οι πργονο μας, σμφωνα με τα ιστορικ δεδομνα, παρλληλα με τη μυθοπλαστικ φαντασα τους που εχε στελει στην περιοχ τον Ηρακλ για ναν θλο: οι γνμες διστανται αν ο ημθεος πγε για τα χρυσ μλα των Εσπερδων για τα βδια του Γηρυνη! Ας εναι.
Στη Γρανδα, λοιπν, το δημοφιλστερο μνημεο εναι το ανκτορο της Αλμπρα. Αυτ που συμπυκννει την εβρακ, τη μουσουλμανικ και τη χριστιανικ κληρονομι της πλης. Αυτ που συγκεντρνει απ’ τα χαρματα εκατοντδες επισκεπτν, κθε φυλετικς καταγωγς και κθε  θρησκευτικς διδασκαλας, οι οποοι ανεβανουν στον λφο του και υπομονετικ περιμνουν το νοιγμα των ταμεων προκειμνου να το θαυμσουν (αν, ββαια, δεν χουν προνοσει να αγορσουν εκ των προτρων εισιτρια απ το διαπολιτισμικ διαδκτυο).
Τι εναι η Αλμπρα; να οχυρωμνο κστρο, να παλτι χτισμνο απ τους Μαυριτανος ηγτες της περιοχς κατ τον 13ο αινα και δουλεμνο με χρια εβραων, μωαμεθανν και χριστιανν τεχνιτν. να «μαργαριτρι με γρω του σμαργδια», καθς η φωτειν αντανκλαση του λιου επνω στα οικοδομματ του γνεται να και χνεται μσα στα καταπρσινα δντρα. Ο επγειος παρδεισος που ονειρετηκαν οι σουλτνοι, χαρζοντας στην ακο τους ρυκια με κελαρυστ νερ, στην ρασ τους λουλουδιασμνες αλες και στη σφρηση παρτρια απ μυρτις.
Πμπολλα τα πανμορφα σημεα του. Το ωραιτερο λων, ωστσο, εναι η Αθουσα των Πρεσβευτν, η κυρως αθουσα υποδοχς με τον θρνο του αφντη στην κορυφ της. Η οροφ της, καμωμνη απ κδρο και με εγχρακτα γεωμετρικ σχματα, αναπαριστ το στερωμα, τον ουρνιο θλο. Κτω απ αυτ ακριβς το μουσουλμανικ στερωμα, τη χρονι της ανακατληψης της Γρανδας απ τους χριστιανος (1492), λαβε ο Κολμβος την εντολ και δεια να ξεκινσει την υπερπντια εκστρατεα του απ τον Φερδιννδο και την Ισαβλλα, τους «καθολικος βασιλες».
Ανμεσα στα υπρχοντα ττε κτσματα, βρκε λγο αργτερα χρο ο νδοξος Κρολος Κουντος για να κατασκευσει και δικ του ενδιατημα. Το ργο δεν περατθηκε ποτ και ο αυτοκρτορας δεν το ζησε. σως γιατ, αν και στην τχνη συνεργστηκαν οι πολιτισμο, το ανκτορο της Αλμπρα ταν μοιραο να μη δεχτε κτω απ τη σκπη του παρ μνο τους ραβες ρχοντς του.

Κρδοβα. Ο αριθμς των επισκεπτν υστερε σε σχση με εκενον της Γρανδας, αλλ το κυριτερο μνημεο της συναγωνζεται την Αλμπρα. Πρκειται για το επιβλητικ Τμενος, το οποο τελευταα παρουσιζεται με διπλ ονομασα: «Τμενος - Καθεδρικς Νας». Η ιστορα του;
Αρχικ, εχε ανεγερθε εκε ρωμακς νας. Στα ερεπι του χτισαν οι Βησιγτθοι εκκλησα που τιμοσε τον γιο Βικντιο. ταν ρθαν οι ραβες, μορασαν τον χρο σε δο, στε να διαθτουν τπο λατρεας τσο οι διοι σο και οι χριστιανο. Το 785, μως, ο ττε εμρης προχρησε σε λση πιο ριζικ, κατεδαφζοντας τα πντα και οικοδομντας μεγαλοπρεπς τμενος. Οι διδοχο του το επεξτειναν και το βελτωσαν, αλλ’ οι χριστιανο ρχοντες, ταν ανακατλαβαν την περιοχ (1236), μεττρεψαν τη χρση τιμντας την Κομηση της Θεοτκου, για να προβον μεταγενστερα (1523) σε ακμη πιο ρηξικλευθη λση, ανεγεροντας δηλαδ σταυροειδ να γοτθικο ρυθμο στο εσωτερικ του τζαμιο!
Τα χρνια πρασαν, η ιστορα συνχισε να γρφεται, η UNESCO το περιλαβε στον κατλογο της παγκσμιας πολιτιστικς κληρονομις και οι σγχρονοι Ισπανο το εκμεταλλετηκαν, προσελκοντας επισκπτες στο «Τμενος της Κρδοβας». Σε πιο πρσφατο ταξδι, ωστσο, διαπιστθηκε τι τα επσημα φυλλδια το αποκαλον πλον «Τμενος - Καθεδρικ Να», παρ’ τι οι κτοικοι επιμνουν στην παλι ονομασα.
πως και να χει το πργμα, βρισκμαστε εμπρς σε μεγαλοπρεπς κατασκεασμα. Οκτακσιοι πενντα κονες απ γραντη, νυχα και μρμαρο, ψους τεσσρων ως δεκατριν μτρων και συνδεμενοι με πολχρωμες αψδες, στηρζουν τα δεκαεννα κλτη το οικοδομματος και δνουν την ασθηση μις κατανυκτικς απεραντοσνης. Οι πολυλαιοι με το απαλ φως των κεριν (ηλεκτρικ μεν αλλ ηρεμιστικ, παρ’ τι αναβοσβνει), οι ξλινες οροφς με τα χρυσοποκιλτα ψηφιδωτ (σα δεν χουν υποστε τις φθορς του χρνου και των ανθρπων) οι ανυψωτικο του βλμματος θλοι και οι κατανυκτικς της ψυχς κγχες του, λα σε αφνουν φωνο. Αλλ, εκε που νομζεις πως δεν μνει τποτε λλο να δεις, ανακαλπτεις το μιχρμπ, το πιο σημαντικ στοιχεο της εσωτερικς αρχιτεκτονικς ενς τεμνους, την κγχη προσευχς των μωαμεθανν. Πρκειται για το θεαματικτερο σημεο, το πιο φωτογραφισμνο, αλλ και το ιερτερο των πιστν του Αλλχ. Ο πλοτος της διακσμησς του, η οποα κυριολεκτικ κορυφνεται στον μονοκμματο μαρμρινο τρολο, δεν μπορε παρ να γννησε αντιζηλα στους τεχντες που σμλεψαν απναντ του τα… αραβουργματα του νθετου ναο της Παναγας. χει κι αυτς πολυριθμα και αξιλογα χαρακτηριστικ απ πλευρς αρχιτεκτονικς και εικονογρφησης. Ωστσο, εναι πραγματικ κρμα που, σμερα, οι μεν τουρστες μπορον να αποθαυμσουν αμφτερες τις μορφς εξωτερικς θρησκευτικς κφρασης, εν μνο της μις θρησκεας οι πιστο χουν τη δυναττητα να αναπμψουν την εσωτερικ τους προσευχ.

Ρντα. Η κωμπολη αυτ των τριντα πντε χιλιδων κατοκων δεν εναι ιδιατερα γνωστ στο ταξιδιωτικ κοιν, αν και ανκει στις αρχαιτερες πλεις της Ισπανας. Σε ορειν περιοχ της Ανδαλουσας, σκαρφαλωμνη σε βρχια ψους ενενντα μτρων και με ορμητικ χεμαρρο να τα κβει στα δο, σεμννεται να χει μνημονευθε απ τον λληνα Στρβωνα και απ τον Ρωμαο Πλνιο τον Πρεσβτερο. Ο πρτος ζησε λγο πριν απ την λευση του Ιησο, ο δετερος λγο μετ απ’ αυτ. σως και να συνυπρξαν κποια στιγμ επνω στη γη, αφο το 23 μ.Χ. φρεται να ταν το τος θαντου το ενς και γννησης του λλου.


Με την προδο του χρνου, βδισαν στους δρμους της Ρντας οι διες φυλς που κατ καιρος διαφντεψαν ολκληρη την περιοχ κι φησαν τα χνρια τους, αρχιτεκτονικ, πολιτιστικ, θρησκευτικ. Μερικο χτισαν τα χαρακτηριστικ «λευκ χωρι», τα χαριτωμνα “pueblos blancos”, τα οποα φρνουν στα μτια του νου την εικνα των κτασπρων κυκλαδτικων νησιν. λλοι επιδθηκαν στην ανγερση ναν για τη λατρεα του Θεο τους: φυσικ, τηρντας την παρδοση και επικαλπτοντας τον χρο της μις θρησκεας με εκενον της δικς τους. (Ο νας της Παναγας με τον μωαμεθανικ μιχρμπ στο μσον του αποδεικνει του λγου το ασφαλς.) λλοι, πλι, δξασαν την ισπανικ συνθεια της ταυρομαχας, οικοδομντας δη στα 1784 την αρνα της Ρντας που, λησμονντας προς στιγμ τις δικαιολογημνες αντιρρσεις σχετικ με το συγκεκριμνο εδος «θλησης», τη θαυμζει ο επισκπτης ως αρχιτεκτνημα. (σοι χουν δει την κινηματογραφικ Κρμεν σγουρα θα αναγνωρσουν το σημεο ναρξης του φιλμ.)
Και, μια που αναφρθηκε η ταυρομαχα, αξζει να επισημανθε τι κθε χρνο διοργαννεται η γιορτ της πλης με στολς εποχς υπ την ονομασα “corrida goyesca” προς τιμ του ζωγρφου Φρανσσκο Γκγια, ο οποος απαθαντισε σκηνς ευελιξας και θρρους δισημου ταυρομχου του καιρο του. Προφανς, κι λλοι διακρθηκαν μεταγενστερα, νας δε απ’ αυτος υπρξε το νδαλμα, στη δεκαετα του πενντα, προσωπικοττων της τχνης, πως ο Ernest Hemingway ο Orson Welles. Ο συγγραφας το «Για ποιον χτυπ η καμπνα» βσισε, λει, τη σκην του γκρεμσματος απ τους βρχους των εθνικιστν απ τους δημοκρατικος σε κτι αντστοιχο που εχε συμβε στο φαργγι της Ρντας. Ο ηθοποις, απ την πλευρ του και πντα σμφωνα με τις πληροφορες, εμπνεστηκε εκε την ημιτελ κινηματογραφικ μεταφορ του Δον Κιχτη, η δε τφρα του ρχτηκε σε πηγδι της αυλς του ταυρομχου φλου και ινδλματς του.
Υπρξαν κι λλοι δισημοι λτρεις της πλης. Ανμεσ τους, ο Γερμανς λυρικς ποιητς Rainer Maria Rilke, που εκε γραψε την «Ισπανικ Τριλογα» του στα 1913, ο Ιταλς σχεδιαστς μδας Giorgio Armani, που σχεδασε το κοστομι του ταυρομχου στη γιορτ του 2009, για να τιμσει τη μνμη εκενου ακριβς που θαμαζαν οι προαναφερθντες εργτες της τχνης.
Αυτ για την Ρντα. ραγε, υπρχουν πολλς κωμοπλεις στον κσμο που μπορον να παινευτον τι φεραν κοντ τους εκπροσπους τσων διαφορετικν εκφνσεων της παγκσμιας πολιτιστικς εξλιξης;

Τρεις πλεις της Ανδαλουσας, λοιπν, με κοιν παρονομαστ την υπαρκτ , στω, δυνμει σμωση πολιτισμν. Της Ανδαλουσας, που σμερα οι κτοικοι ζουν χαρομενα και χαρονται τη ζω τους. πως, πολ πιθανν, τη χρηκε τον 6ο προ Χριστο αινα ο βασιλις Αργανθνιος, βασιλις της αρχαας Ταρτησσο που ανθοσε στις χθες του ποταμο Γουαδαλκιβρ κι ο οποος βασλεψε ογδντα χρνια και ζησε, λνε, ολκληρα εκατν εκοσι. Απθανο; χι, αν αναλογιστε κανες το κλμα της περιοχς, τσο το εξωτερικ γεωγραφικ σο και το εσωτερικ ανθρπινο.

 

ΧΧΧΧΧ