ρθρα\Ταξιδεοντας
 

ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ

Ελληνικ φως στην πρωτεουσα της Τοσκνης

 


Τελικ, και να θλεις, δεν μπορες να την ξεχσεις την Ελλδα. Και, προφανς, η φρση αυτ δεν αναφρεται στο φως του μεσογειακο λιου, ταν αυτς λμπει στην πρωτεουσα της Τοσκνης. Αναφρεται στο λλο, το πνευματικ φως που χει εδ και αινες μεταλαμπαδευτε εκε. Αλλ ας προυμε τα πργματα με μια λογικ σειρ. 
Και, πρτα, ας δομε τα κπως επιφανειακ. Επικεντρνοντας τις παρατηρσεις στην Piazza della Signoria, την κεντρικ αυτ πλατεα της παλις πλης, εκε που συνεδραζε κατ το αναγεννησιακ παρελθν η παντοδναμη φλωρεντιν Signoria, η διοκηση. Ετε κτω απ το στιβαρ χρι των Μεδκων ετε, ταν εκενοι εχαν εξοριστε, στο πλασιο της δημοκρατικς λειτουργας του πολιτεματος, απ το Γενικ Συμβολιο του Λαο το οποο συνεδραζε στην Αθουσα των Πεντακοσων.

«Μσα σ' αυτ το μεσαιωνικο χαρακτρα κτριο; Δεν θυμζει και πολ Ελλδα αυτ.»
«Σωστ. μως, δη η ιδα και η σνθεση του κυβερνητικο οργνου της φλωρεντινς δημοκρατας παραπμπει στην αθηνακ κοιτδα της, τσι δεν εναι; πειτα, μιλσαμε για επιφανειακ προσγγιση. Και, αν εξαιρσεις το οικοδμημα, σχεδν ολκληρη η επιφνεια της πλατεας κατακλζεται απ θματα της ελληνικς μυθολογας. Στην αριστερ γωνα του Palazzo Vecchio δεσπζει το γλυπτικ σμπλεγμα του "Biancone", πως ονομστηκε το ργο του Μπαρτολομο Αμμανντι λγω του τερστιου λευκο μαρμρινου αγλματος που βρσκεται στο κντρο του.»
«Πρκειται για τον Ποσειδνα;»
«Ναι. Για τον θε της θλασσας, ο οποος στκει περφανος ανμεσα στους χλκινους στυρους και τις νεριδες που δροσζονται με το νερ του σιντριβανιο. Τρα, κοταξε την εσοδο του Palazzo Vecchio.»
«Βλπω το αντγραφο του Δαβδ του Μιχαλ γγελου. Να το εντξουμε στην ελληνικ μυθολογα κι αυτ;»
«Πολ αστεο. Στην λλη πλευρ, ωστσο, ο ημθεος Ηρακλς δεχνει τους μυνες και το ρπαλ του σε σους θα υπβλεπαν τη δημοκρατα και θα θελαν να την καταλσουν. Οι Φλωρεντινο θεωροσαν την ελευθερα ως το υπρτατο αγαθ τους. λλωστε, την δια ννοια εχε και η τοποθτηση του αγλματος του Δαβδ που εχε κατατροπσει τον τυραννικ Γολιθ.»



«Μλιστα. χουμε, λοιπν, τον Ποσειδνα και τον Ηρακλ.»
«Και, διαγωνως απναντι, στην κρη της στος που διατρχει τη μα πλευρ της Πινακοθκης των Γραφεων (πιο γνωστς ως Galleria degli Uffizi), μπορε ο επισκπτης να θαυμσει το αριστοργημα του Μπενβενοτο Τσελλνι, τον Περσα του. γαλμα χλκινο, χυμνο το 1554 και προσεγμνο μχρι τις πιο μικρς του ανατομικς λεπτομρειες, εμφανζει τον ελευθερωτ της Ανδρομδας λγο μετ τον αποκεφαλισμ της Μδουσας, καθς με το να χρι κρατει το σπαθ και με το λλο επιδεικνει το αποκομμνο κεφλι του τρατος. Τσο το πρσωπο του ρωα, σο και το υπλοιπο σμα του, εκφρζουν το αρχαιοελληνικ κλασικ ιδεδες, το πδι του δε πατει με ρεμη σιγουρι το ακφαλο κορμ της Μδουσας.»
«Εναι πραγματικ αριστοργημα, θα ταν προσβλητικ οποιαδποτε παρατρηση. Και απ κτω, το περτεχνο βθρο του αγλματος, ργο του Τσελλνι κι εκενο;»
«Δικ του. πως και το τμπανο της βσης, που απεικονζει τον Περσα να ελευθερνει την Ανδρομδα. Σε αντγραφο αυτ. Το πρωττυπο βρσκεται σε λλο χρο.»



«Ωραα τα χουν διασπερει οι Ιταλο, στε να πολλαπλασιαστον τα αξιοθατα. Ωστσο, λυπμαι αλλ το τμπανο δεν μπορ να το ξεχωρσω οτε ως αντγραφο.»
«Γιατ το κρβουν οι καθισμνοι κατκοποι τουρστες. Μπορες, μως, να δεις τα υπλοιπα αγλματα της Στος. Ανμεσ τους, διακρνονται ακμη δο ελληνικ θματα: ο Ηρακλς που εξουδετερνει τον Κνταυρο και ο Αας που ανασηκνει το πτμα του Πτροκλου.»
«Ευτυχς που υπρχουν και μερικ λλα με θματα ιταλικ, πως οι ξι Ρωμαες δσποινες και η αρπαγ των Σαβνων.» 
«Ευτυχς. Κι ας ρξουμε μια ματι, αποχωρντας απ την πλατεα, στον φιππο Κοσμ τον Πρεσβτερο, τον πρτο μεγλο δοκα της Φλωρεντας.»
«Εδ δεν χουμε ελληνικ επδραση. Οτε καν επιφανειακ.»
« μως...»

Μερικς δεκδες μτρα με κατεθυνση βρεια, ο νους ζαλζεται απ να λλο σμπλεγμα κτηρων: τον καθεδρικ να της Παναγας του νθους, το κωδωνοστσιο και το -χρονικ αρχαιτερο- Βαπτιστριο.
«Γιατ Παναγα του νθους;»
«Γιατ η λατινικ ονομασα της πλης ταν Florentia, και flora στα λατινικ σημανει νθος. Αυτς, λοιπν ο καθεδρικς νας, η Santa Maria del Fiore, περικλεει το να απ τα δο μυστηριακ, ας μου επιτραπε η κφραση, στοιχεα επαφς με το ελληνικ παρελθν. Αναφρομαι στον τρολο του. Σε αντθεση προς λλους ναος, πως επ παραδεγματι ο αναμφισβτητα πολ εντυπωσιακς γιος Μρκος στη Βενετα με τους πντε τρολους, ο τρολος εδ εναι νας και μνος. πως συμβανει και στην περπτωση του ναο της Αγας του Θεο Σοφας στην Κωνσταντινοπολη. Διβασα κπου τι η αρχικ ιδα του Αρτμιου και του Ισδωρου, των αρχιτεκτνων του ορθδοξου μνημεου, ταν να δημιουργσουν την εικνα - την ψευδασθηση- ενς ουρνιου στερεματος. Ο προσκυνητς, βλποντας απ' ξω τον τρολο και θεωρντας τον απ το εσωτερικ του ναο, αισθνεται σαν να χει ενπιν του τον οκο του Θεο σε μικρογραφα. Εντπωση που μως αμβλνεται, ταν ο τρολος χνει τη μοναδικτητ του.»



«Και πρπει να πιστψουμε τι τσι σκεφτταν ο Μπρουνελλσκι, ταν σχεδαζε τον τρολο;»
«Μπως διαθτουμε κποια νδειξη περ του αντιθτου; λλωστε, την εποχ εκενη, στα 1420, εχε κιλας αρχσει η ξοδος των Βυζαντινν προς την Ιταλα, καθς ο οθωμανικς κνδυνος εχε αρχσει να διαγρφεται καθαρ. Και η εν λγω ξοδος σχετζεται με το δετερο μυστηριακ στοιχεο. Απναντι στην κρια εσοδο του ναο, θαυμζει ο επισκπτης την ανατολικ πλη του Βαπτιστηρου.»
«Αυτν με τα δκα ανγλυφα, επχρυσα πλασια που απεικονζουν σκηνς απ την Παλαι Διαθκη;»
«Αυτν. Εκοσι επτ ολκληρα χρνια χρειστηκε ο Γκιμπρτι για να τη φιλοτεχνσει. Απ το 1425 μχρι το 1452.»
«Την τελεωσε, δηλαδ, να χρνο πριν απ την λωση.»
«Και δεκατρα χρνια μετ την περφημη σνοδο της Φλωρεντας. Μια σνοδο που εχε ξεκινσει το 1438 στην Φερρα και συνεχστηκε εδ, με τον ευσεβ και φιλδοξο στχο να αρθε το σχσμα ανμεσα στην ανατολικ και τη δυτικ εκκλησα.»



«Στη σνοδο εχε λβει μρος, αν δεν απατμαι, και ο Βησσαρων.»
«Ναι. λληνας απ το Βυζντιο με συμφιλιωτικ διθεση και με πστη ακλνητη πως δεν πρπει να προσκολλται ο σωστς χριστιανς στις λξεις, αλλ να πασχζει να βρει το αληθιν νημ τους και να "λυτρσει" το πνεμα τους. Αναφερταν στον, κατ την κρση του, ασμαντο χαρακτρα της βασικς δογματικς δινεξης των καθολικν με τους ορθδοξους, στην πηγ προλευσης του Αγου Πνεματος, στο περινυμο filioque: το εκ του Πατρς και εκ του Υιο εκπορευμενο.»
«Γνωστ η στση του. Εχε, ββαια, ασπαστε τον καθολικισμ και χειροτονηθε καρδινλιος.»
«Χωρς αυτ να σημανει τι εχε απολσει το δικαωμα να αντιτθεται σε μισαλλδοξες απψεις και να υπερασπζεται τη χριστιανικ εντητα.»
«Ωραα. Αλλ πς συνδεται ο λληνας Βησσαρων με την πλη του Βαπτιστηρου;»
«Το τελευταο ανγλυφο, κτω δεξι, αναπαριστνει τη συνντηση του Σολομντος με τη βασλισσα του Σαβ, τη στιγμ που συνπτουν ειρνη. Ε, λοιπν, χει διατυπωθε η γνμη τι, πσω τους, κρβεται η ειρηνικ κατληξη της συνδου της Φλωρεντας. Ο Γκιμπρτι θλησε να απαθανατσει το γεγονς, χωρς να απομακρυνθε απ το θμα που κλυπταν τα υπλοιπα ανγλυφα της πλης. Ο θαυμασμς του για τον Βησσαρωνα και η πστη του στην ειρηνικ συνπαρξη τον θησαν να τιμσει τη σνοδο με μμεσο τρπο. Και το πραξε, παζοντας με τις βιβλικς φιγορες.»
«Ενδιαφρουσα γνμη. Ποια σχση, μως, χει με την αλθεια;»
«Δσκολο να αποδειχθε. Αλλ εκολο να γνει αποδεκτ με λγη φαντασα, συνδυασμνη με αρκετ ρομαντισμ.»
«σως και με μεγλη δση εθνοκεντρισμο.»
«σως. Θα πρσθετα, μως, εθνοκεντρισμο καλοπροαρετου. χι;»