ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Οι χθες της λμνης Γκρντα

 

Ποια σχση μπορε να υπρχει ανμεσα σε παραλμνιο χωρι της λμνης Γκρντα και της ναυμαχας της Ναυπκτου, που γινε το 1571 και σηματοδτησε την αρχ του τλους της Οθωμανικς αυτοκρατορας, μετ την αποτυχα της πολιορκας της Βιννης και την ανακοπ των επεκτατικν βλψεων των Οθωμανν;

Η κοιλδα των ελαιν

Η λμνη Γκρντα (Lago di Garda) εναι η μεγαλτερη της Ιταλας. Εκτενεται σε περπου τετρακσια τετραγωνικ χιλιμετρα και, σε μερικ σημεα της, φτνει σε βθος τα τριακσια πενντα μτρα. Βρσκεται σε μικρ απσταση βορειοδυτικ της Βερνας και, με τα χρματα των νερν της και το φως που τα ζωογονε, συνδυζει την ρεμη γοητεα του μεσογειακο τοπου με την υποβλητικ ατμσφαιρα των σκανδιναβικν φιρντ.
Η ανατολικ χθη της, αποκαλομενη "κοιλδα των ελαιν" προσφρει αφενς μεν φυσικ κλλος καθς οι αμπελνες της περιοχς συναγωνζονται τους ελαινες, σαν να προσπαθον να θσουν σε αμφισβτηση την ακρβεια του ονματος, αφετρου δε πολιτισμ, ιστορα και παρδοση, πως μαρτυρον οι δισπαρτοι ρωμανικο ναο, οι μεσαιωνικο πργοι, τα βενετσινικα παλτια και οι οχυρσεις του 19ου αινα.
Αφνοντας τις οπτικς και πνευματικς απολασεις για να περσουμε στις γαστριμαργικς ηδονς, παρατηρε κανες τι η περιοχ εκμεταλλεεται στο πακρο το ορειν, αλπικ περιβλλον της το οποο μως απαλνεται κτω απ την επδραση του μεσογειακο κλματος. τσι, μπορε να περηφανεεται χι μνο για τα γευστικ λιμνψαρ της, αλλ και για το αγν ελαιλαδο και την ποικιλα των κρασιν της.

Δυο μουσεα, διαφορετικ απ' τα συνηθισμνα

Στην κοιλδα, λοιπν, των ελαινων -αλλ, πως επαμε,  και των αμπελνων- ξεφτρωσαν δυο ενδιαφροντα μουσεα. Απ διοικητικ ποψη, εντσσονται στη δικαιοδοσα του χωριο που χει δσει το νομ του σε μια απ τις γνωσττερες ποικιλες ιταλικν κρασιν: το Μπαρντολνο. Απ τουριστικ ποψη, μως, προβλλουν ολκερη την περιοχ. Γιατ ο στχος εναι κοινς: να προσελκσουν τον επισκπτη. Οπτε, ετε αυτς θλει να το παξει κουλτουριρης ετε ανκει στους φυσιολτρες, δεν παει να χρειζεται τροφ και απλαυση. ρα;
ρα οργανθηκαν δυο απλ, αλλ καθλου απλοκ, μικρ μουσεα που παρχουν λες τις πληροφορες σχετικ με το κρασ και την απσταξ του, σχετικ με το λδι και την απκτησ του απ τον καρπ της ελις, της "τιμημνης" που λει και το ποιηματκι. Μη φανταστε ο αναγνστης τποτα εντυπωσιακς εγκαταστσεις. χι. Σε δυο αγροτσπιτα χουν βρει τη στγη τους τα μουσεα.
Το πρτο, το μουσεο του κρασιο, βρσκεται στην πλαγι ενς λφου, αρκετ ψηλτερα απ την επιφνεια της λμνης, και δνει την εντπωση τι επιθεωρε να γρω τ' αμπλια καθς αυτ απλνονται αφημνα στο χδι και τη φροντδα του λιου. Κι σο για τα εκθματ του, περιλαμβνουν απ παραδοσιακ εργαλεα για τον τργο και για το πτημα των σταφυλιν μχρι τηλεοπτικ προβολ της λης διαδικασας, μαζ με εικνες και ενημερωτικ φυλλδια. Προφανς δε, δεν στερε τον επδοξο οινοπτη απ τη δυναττητα της δοκιμς -και, στη συνχεια, αγορς- των διαφρων ποικιλιν.
Το μουσεο του λαδιο, πλι, βρσκεται ακριβς πνω στο δρμο. Μικρς ο χρος για στθμευση και δσκολη η πρσβαση, αλλ το εσωτερικ του αποζημινει τον επισκπτη. Περιχει κι αυτ παραδοσιακ εργαλεα που θυμζουν τους κπους που κατβαλλαν οι πργονοι των σημερινν παραγωγν και, επιπλον, προσφρει τη χαρ στα παιδι (αλλ και στους μεγλους) να δουν πς λειτουργοσε νας παλις νερμυλος: με τρεχομενο νερ, με την τερστια ξλινη ρδα να περιστρφεται και να μετατρπει τη φυσικ ορμ του υγρο στοιχεου σε κινητρια δναμη και με τον χο της να σε κνει να νιθεις τι χεις απομακρυνθε χιλιμετρα απ τον παρακεμενο δρμο και τις γνοιες της καθημεριντητας. Προντα προερχμενα απ τα λιδεντρα, καθς και λλα συναφ, πιρουνκια για ελις-μεζδες, μπουκαλκια για το σερβρισμα του λαδιο κλπ, παρχονται φθονα σε ποιον δεν διστζει να παρασυρθε.
Με λλα λγια, δυο τουριστικς εγκαταστσεις που, χωρς να απαιτον υψηλς επενδυτικς δαπνες οτε μεγλο κστος συντρησης, προσελκουν τον επισκπτη, σκιαγραφον κπως τις μεθδους παρασκευς του κρασιο και του λαδιο και αποφρουν και σχετικ κρδος, τσο απ τις επιτπιες πωλσεις σο και απ την εν γνει κατανλωση στην ευρτερη περιοχ. (τσι, μια ιδα για οινοπαραγωγικς ελαιοπαραγωγικς περιοχς της Ελλδας.)

Οινογαστρονομικς απολασεις

Οι προηγομενες παργραφοι εναι ενδεχμενο ν' ανοξουν την ρεξη, οπτε μπορομε να ρξουμε μια γργορη ματι στις σχετικς δυναττητες που παρχει η περιοχ· της λμνης Γκρντα, αλλ και η ευρτερη.
Και πρτα, απ πλευρς φαγητο. Η Βερνα θεωρεται τι διαθτει σημαντικ γαστρονομικ παρδοση, την οποα διατηρον με ξεχωριστ φροντδα τα εστιατρια που αφθονον, τσο στην δια την πλη σο και στις εξοχς της. Μερικς απ τις βερονζικες σπεσιαλιτ: τα ζυμαρικ προφανς και, πιο συγκεκριμνα, τα νικι με παττες, η σοπα με μακαρνια και φασλια, οι παπαρντλες με ψιλοκομμνα κομματκια συκωτιο· τα κρεατικ, στερα, με χαρακτηριστικτερα το βραστ μοσχαρκι με σλτσα απ ψωμ και πιπρι ("πεαρ") και η "pastissada de caval", να εδος κιμ κοκκινιστο απ αλογσιο κρας που σερβρεται συνθως με πολντα· και στο πλασιο των γλυκν, τλος, το περφημο κικ "pandoro".
να καλ γεμα ( δεπνο) χρειζεται, ωστσο, συνοδεα κρασιο. Και οι ποικιλες που προσφρει η αγορ συναγωνζονται επξια την ποιτητα. Αρχζοντας απ την δικα παραγνωρισμνη Valpolicella, συνεχζοντας στο Bardolino και φτνοντας στο ξχωρο Amarone. Το τελευταο, μλιστα, δεν χει τποτα να ζηλψει απ τα γαλλικ κρασι οτε απ ποψη ποιτητας οτε απ ποψη τιμς. Κινομενο σε ιδιατερα ψηλ εππεδα, φτνει κποτε να διεκδικε πολλαπλος μισθος πολλν εργαζομνων: στην περφημη Bottega del Vino, στο κντρο της Βερνας, υπρχει μπουκλι του τους 1928 (!), η τιμ του οποου ανρχεται στο ασλληπτο ποσ των 9.600 ευρ! Και, στη δικαιολογημνη απορα αν υπρχει αγοραστς και αν το περιεχμενο της φιλης δεν χει μετατραπε πια σε ξδι, η απντηση του σερβιτρου ταν τι αγορστηκε να μπουκλι πρυσι και η γεση του ταν υπροχη.
Αυτ το εστιατριο διαθτει μια πλουσιτατη κβα, αλλ και εξαρετη κουζνα, σο για το περιβλλον εναι ττοιο που δεν σου κνει καρδι να φγεις. Ιδως ταν διαβζεις τα σα εναι γραμμνα στα ξλινα δοκρια του, που αλλο ισχυρζονται πως "το κρασ εναι η ψυχ της ποησης", αλλο βεβαινουν τι "η αξα του φλου και του κρασιο αυξνεται με το πρασμα του χρνου" και αλλο παρακαλον τον Θε "να μας φυλει απ αυτος που πνουν νερ"!

Και να χωρι-υπδειγμα

Ονομζεται Λατζζε (Lazise), αλλ εναι επσης γνωστ ως το "μαργαριτρι της λμνης". χοντας δη στην τουριστικ φαρτρα του τα πλεονεκτματα της λης περιοχς (αλπικ βουν, κοιλδες με ελις και αμπλια, ευχριστες χθες, πιο κλμα), το χωρι αυτ μπορε να περηφανεεται και για σα επιπλον προσφρει στους επισκπτες του.
Πρτα απ' λα, να "κντρο" απαλλαγμνο σχεδν τελεως απ τροχοφρα (μηχανοκνητα, εννοεται, γιατ τα ποδλατα εναι καλοδεχομενα), πεντακθαρο και με ελκυστικος περπατους. Οι ιαματικς πηγς, εξλλου, που ανακαλφθηκαν μλλον τυχαα κατ τις ρευνες που εχαν ξεκινσει για να βρεθε φλβα νερο για ρδευση, αποτελον τπο ιδανικ για θεραπεα παθσεων, που χρειζονται το ασβστιο, το μαγνσιο και λλα ιχνοστοιχεα τα οποα αφθονον εκε. Το μεγλο πρκο, με πεκα και κδρους φορτωμνο, ,τι χρειζεται για ηρεμα, για ανπαυση και για αναζωογονητικ αναπνο. Η παραλα, τλος, που παρχει λες τις ανσεις για κωπηλασα, ιστιοπλοα, σρφινγκ, κολμπι· ανσεις που δσκολα αντχουν τη σγκριση με τις αντστοιχες ελληνικς θαλασσινς δυναττητες, στηρζονται μως σε ψογη οργνωση.
Και εναι η οργανωτικ διθεση εκενη που βρσκεται στη βση των εκδηλσεων, οι οποες πραγματοποιονται με στχο να αναδεξουν περισστερο τις ομορφις του χωριο. Ιστιοπλοκο αγνες, μουσικς βραδις, φεστιβλ τραγουδιο, κθεση λαδιο κι ακμη, γεγονς με χαρακτρα μοναδικτητας, "μρες του μελιο". Πρκειται για εκδλωση που οργαννεται κθε φθινπωρο γρω απ' το μλι και τη μελισσοκομα γενικτερα, συγκεντρνοντας λες τις ποικιλες που παργονται στην ιταλικ χερσνησο. Μλι ελτου, ακακας, καστανις, μχρι και μλι απ ροδδενδρο ασφδελο! Ενημερωτικς ομιλες, συνδρια ειδικν, εκθσεις και -αν ταν δυνατν να λεπουν!- συναντσεις γεσεως μελιο, σκτου αλλ και συνοδευμνου απ ψωμ, τυρ γλυκ, διανθζουν αποδοτικ τις τρεις μρες. Το τερπνν μετ του ωφελμου.
Αλλ, μια που μιλμε για ωφλιμο, ας τελεισουμε με μια μικρ αναφορ των πολιτιστικν αξιοθατων του Λατζζε. Ο μεσαιωνικς πργος του 11ου αινα που επεκτθηκε αργτερα απ την αριστοκρατικ οικογνεια della Scala και απ τους βενετσινους δγηδες· λλο κτριο, οικοδομημνο κι αυτ απ Ενετος, για να χρησιμεει ως τελωνεο για προντα που εισγονταν μσω της λμνης στην επικρτεια της Γαληντατης Δημοκρατας· και, νας σχετικ μικρς, χαριτωμνος νας αφιερωμνος στον γιο Νικλαο, στον οποο σζονται ενδιαφρουσες τοιχογραφες και απ τον οποο πρασαν κατ καιρος διφορα χριστιανικ στρατεματα, καθ' οδν προς τις μχες εναντον των "απστων", για να λβουν την ευλογα του αγου!
Ανμεσα σ' αυτ τα στρατεματα, το 1571, πρασε το κατφλι του ναο και το γημα που κατευθυνταν στη Βενετα, για να ενωθε με τον υπλοιπο στλο (Ισπανος, Γενοβζους, ιππτες της Μλτας) με αρχηγ τον Δον Ιωννη τον Αυστριακ και να καταναυμαχσουν τους Οθωμανος στη Ναπακτο. Στη ναυμαχα, περ της οποας γινε λγος στην αρχ του σημειματος αυτο. Στην δια ναυμαχα πρε μρος, και μλιστα τραυματστηκε στο χρι, ο Μιγλ δε Θερβντες. Δυστυχς, εδ μαχταν εναντον πραγματικν εχθρν· δεν αντιμετπιζε ανεμμυλους, πως ο Δον Κιχτης, ο τραγικ συμπαθς ρως του. , μπως, επρκειτο και στην περπτωση αυτ για ανεμμυλους;

ΧΧΧΧΧ