ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Ιπποτικ περθαλψη

 

ταν ακομε τη λξη «ιππτης», μπορε να φρει ο νους μας διφορες εικνες. Μπορε να ταξιδψει στο μεσαιωνικ παρελθν της γηραις ηπερου, με φιππες μονομαχες και με ρομαντικος τροβαδορους. να διασχσει τη Μγχη προσπαθντας να παρακολουθσει τους μαινδρους της αγγλικς αυλς και τους ττλους ευγενεας που αποδδονται απ τους εκε βασιλες. Μπορε, πλι, να εκτιμσει τη σγχρονη ιπποτικ συμπεριφορ, με τους κυρους να κρατον την πρτα του αυτοκιντου για να εξλθουν οι κυρες να σβονται την προτεραιτητα που «επιβλλει» το savoir vivre υπρ του καλομενου ασθενος φλου.  
          Με τους ιππτες της Μλτας τα πργματα εναι κπως διαφορετικ. Το τγμα τους περιλαμβνει λγο απ' λα τα παραπνω: ιδρθηκε τον Μεσαωνα (στα 1048), διακρθηκε σε πολεμικς μονομαχες, χει ιεραρχικ διρθρωση και ιστορικς σχσεις με την Αλβινα, συνεχζει την ευγενικ δρση του μχρι σμερα και επιδδεται σε αγαθοεργες που θα τις χαρακτριζε κποιος ρομαντικς. Ας δομε, τρα, πς εξηγονται οι σκψεις αυτς.      

Η αρχικ ονομασα του τγματος ταν Τγμα των Ιπποτν του Αγου Ιωννου της Ιερουσαλμ ( Τγμα των Οσπιτλιων), με μοναδικ αποστολ να μεριμν για την περθαλψη των ασθενοντων προσκυνητν των αγων τπων. Πρτος αρχηγς του νας Γερρδος, καταγμενος ετε απ το Αμλφι της Ιταλας ετε απ τη γαλλικ Προβηγκα. (Οι ιστορικο δεν ομοφρονον επ του θματος -τι περεργο!- αλλ ποιος ενδιαφρεται αλθεια;) Προσχωρντας, ωστσο, στη γενικτερη τση της εποχς, οι ιππτες ανλαβαν επ πλον και πολεμικς δραστηριτητες, προκειμνου να υπερασπζονται εαυτος αφενς και τους λοιπος χριστιανος αφετρου. Το τος 1113, μλιστα, παρενβη στην υπθεση και ο ππας -λλο περεργο- και τους πρε υπ την προστασα του, αναγνωρζοντας τον θρησκευτικ χαρακτρα του τγματος και τον ρλο που διαδραμτιζε στη θωρκιση της πστης απναντι στον μωαμεθανισμ. τσι, δεν ταν καθλου περεργο (αυτ τη φορ) που οι κυραρχοι της περιοχς μουσουλμνοι τος πταξαν ξω τους αγαθος ιππτες και τους ανγκασαν να αναζητσουν αλλο καταφγιο. Πργματι, εγκαταστθηκαν για λγο στη Λεμεσ με την εξς συνπεια: απκτησαν ναυτικ δναμη και ξεκνησαν θαλσσιες επιχειρσεις, οι οποες, μως, δεν ταν δυνατν να αναπτυχθον σημαντικ λγω της απομακρυσμνης θσης της Κπρου σε σχση με τα υπλοιπα χριστιανικ θνη. Εμφανζεται, λοιπν, η πρτη τους σχση με την Ελλδα, καθς προσορμον το 1310 στην Ρδο και καταλαμβνουν το σνολο του νησιο. Εκε αυξνουν την ισχ του στλου τους και, δχως να παραμελον τα ργα νοσοκομειακς και γενικτερης ιατρικς περθαλψης των αναξιοπαθοντων χριστιανν, ανογουν την αγκαλι τους σε «αδελφος» απ περισστερες χρες, διαιρντας το τγμα τους σε οκτ τμματα που αποκαλονταν «γλσσες»: Ιταλα, Γαλλα, Προβηγκα, Οβρνη, Αγγλα (που περιλμβανε Σκοτα και Ιρλανδα), Γερμανα, Αραγονα, Καστλη μαζ με Πορτογαλα. 
          λα, μως, που η Ρδος γειτνιζει με την οθωμανικ αυτοκρατορα και που η παρουσα των ιπποτν αποτελε κρφος στους οφθαλμος Σουλεμν του Μεγαλοπρεπος! Τι πιο απλ, απ το να τους εκδιξει απ το νησ δυο αινες αργτερα (1523) και να τους οδηγσει ξαν στην αναζτηση δρας. Το μγα λθος που διπραξε, ββαια, ταν πως τους φησε να φγουν σοι και αβλαβες. Και το πλρωσε διπλ. Σε πρτη φση, απτυχε παταγωδς κατ την πολιορκα της Μλτας (1565), που εχαν πλον (και μνιμα) εγκατασταθε και, με το νησ αυτ ως ορμητριο, αποτελοσαν συνεχ ενχληση για την Υψηλ Πλη και τον στλο της. Σε δετερη φση, συνβαλε θελ του στην καταναυμχηση του οθωμανικο στλου κατ την κρισιμτατη ναυμαχα της Ναυπκτου, καθς οι Ιππτες της Μλτας βοθησαν σημαντικ τις υπλοιπες χριστιανικς ναυτικς δυνμεις, ταν αυτς κατφεραν δειν πλγμα στους Οθωμανος και συνετλεσαν στη μετπειτα απελευθρωση των ελληνικν εδαφν.

Τρα, αφνοντας κατ μρος την επιφανειακ αφγηση της πορεας των Ιπποτν και τα συναπαντματα που εχαν αυτο με την ελλαδικ ιστορα, μπορομε να αγγξουμε την λλη, τη μη πολεμικ πλευρ των ργων τους. Αναφρθηκε στην αρχ η πρωταρχικ αποστολ τους: η περθαλψη των ασθενοντων. Πρκειται για αποστολ που δεν εναι γνωστη σε μοναχικ τγματα λλους φορες που εκπροσωπον θρησκευτικς πστεις και δοξασες. Η ειδοποις διαφορ του Τγματος του Αγου Ιωννου της Μλτας γκειται στη διαχρονικ επ πολλος αινες συνχιση της δραστηριτητς τους και στην ιερ αφοσωση με την οποα εκτελοσαν τα καθκοντ τους.       Αναφρεται χαρακτηριστικ τι τους ασθενες που περιθαλπαν στις νοσοκομειακς τους εγκαταστσεις τος ονμαζαν “Our Lords the Sick”, ρος που θα μποροσε να αποδοθε σαν «Οι γιοι Ασθενες Μας», δεδομνης της χρσης της λξης “Lord” και στην περπτωση του Ιησο. Το δε νοσοκομεο τους φερε τον επιθετικ προσδιορισμ «ιερ». Και δεν φανεται να αρκονταν στα λγια. Κθε ασθενς δικαιονταν το κρεβτι του, την εποχ που σε λλα μρη (πως, για παρδειγμα, στη Γαλλα) αναφρονται περιπτσεις που να κρεβτι μοιραζταν σε δδεκα δυστυχισμνους! χοντας, μλιστα, οι ιππτες την απαρατητη οικονομικ νεση, σερβριζαν τα γεματα σε ασημνια πιτα!       Περαιτρω εξλιξη αποτελε η σταθερ γεωγραφικ επκτασ τους. Απ' τη στιγμ που εγκατλειψαν τις πολεμικς επιχειρσεις, γεγονς που συνβη μετ την τελευταα δυσρεστη περιπτεια, την κατοχ δηλαδ της Μλτας απ τον προελανοντα προς την Αγυπτο στρατ του Ναπολοντος, μετφεραν τις δραστηριτητς τους στη Μεσνα, στην Κατνια, στη Φερρα και, τελικ, στην Ρμη. Η δρα τους εξακολουθε να βρσκεται στην «αινια» πλη μχρι και σμερα. Και, σως για προσδσουν χι απλς χρονικ αλλ και τοπικ νημα στον ρο «αινια», πλωναν διαδοχικ την επιρρο και πρσφεραν τις υπηρεσες τους στη μια μετ την λλη τις χρες, στη μια μετ την λλη τις ηπερους. Με κντρο πντοτε την Ευρπη (Ιταλα, Γερμανα, Γαλλα, Αγγλα), απλθηκαν στην Αυστραλα, τη Ντιο Αφρικ, την Αρμενα, το Βιετνμ, την αμερικανικ πειρο (Μεξικ, Αργεντιν, ΗΠΑ). Αριθμον 13.000 μλη αν την υφλιο, συνεπικουρονται απ πνω απ 80.000 εθελοντς και 20.000 εργαζομνους (ιατρικ και παραατρικ προσωπικ, κυρως) και καλπτουν περ τα εκατν εκοσι κρτη.    

          Το τγμα δεν περιορζεται σε μλη κληρικος, αλλ περιλαμβνει τσο λακος σο και γυνακες. χει, τσι, τη δυναττητα ν' απευθνεται σε πλειδα πληθυσμιακν στρωμτων, χωρς να τενει χερα βοηθεας αποκλειστικ σε ντρες χριστιανος και, ειδικτερα, καθολικος. Οι αφορμς παρμβασς του, εξ λλου, εκτενονται και καταλαμβνουν απ ειδικς περιπτσεις ασθενεας (αναπρους, τομα σε στδιο ανεπανρθωτης σωματικς βλβης) μχρι την περθαλψη αστγων, παιδιν που διαβινουν σε τενεκεδνιες πλεις, αναξιοπαθοντων νεκα φυσικν καταστροφν και θυμτων πολεμικν συρρξεων.

χουν, φυσικ, ακουστε κατ καιρος αντιρρσεις, υποψες, ακμα και συνωμοσιολογικς θεωρες σχετικ με τον αληθιν χαρακτρα και με τους ειλικρινες στχους των ιπποτν. Επιπροσθτως, κυκλοφορον υπ μορφ  ανεκδοτολογικν διηγσεων διφορα περιπαικτικ και ειρωνικ σχλια γρω απ το Τγμα της Μλτας. Αμφισβητεται η ανιδιοτλεια, εμπαζονται οι ρκοι υπακος, πενας και αγντητας, διακωμωδονται οι τελετς. Αβσιμες, ραγε, κατηγορες; Η απντηση θα μποροσε να διατυπωθε αφενς μεν αρνητικ, μσω της χριστιανικς ρσης «ο αναμρτητος πρτος τον λθον βαλτω», αφετρου δε θετικ, με τη μλλον ευχερς διαπιστσιμη παραδοχ και αναγνριση του επιτελομενου ργου.       
          Ας κλεσει, μως, το ρθρο με μια χιουμοριστικ αναφορ, που πτεται κι αυτ του εν ευρεα εννοα ελληνικο στοιχεου. δη απ τα χρνια των αποτυχημνων οθωμανικν προσπαθειν κατκτησης της Μλτας, αλλ και σμερα ακμη δκην απλς αστεσμο, η κφραση «Μλτα γιοκ» (κφραση που ακογεται πτε-πτε και στην Ελλδα, για να εμπαξει την τχα αποτυχα ενς κυβερντη τουρκικο σκφους στο να βρει το μικροσκοπικ νησ!) εμπεριχεται αδιαλεπτως στο μαλτζικο λεξιλγιο. Μπως θα ταν σωστ να απορριφθε κι αυτ μαζ με τα προαναφερθντα περιπαικτικ σχλια εις βρος των ιπποτν; σως. Δεν παει, ωστσο, να εναι χαριτωμνη, αν ληφθον υπψη απ τη μια πλευρ η κταση του νησιο κι απ' την λλη η γενναα στση των ολιγριθμων ιπποτν απναντι στην κραται οθωμανικ αρμδα.

ΧΧΧΧΧ

(Σημεωση. Ορισμνες απ τις παρατιθμενες πληροφορες, ιδως δε τα αριθμητικ στοιχεα, προρχονται απ κεμενο ομιλας αντερου μλους του τγματος, κατ τη διρκεια συνεδρου που πραγματοποιθηκε στη Βαλτα τον Ιονιο του 2012.)