ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Καρναβλι στο Ρο ντε Τζανιρο

 

Δεν πρκειται να καταπιαστομε με την αναζτηση της ρζας αυτς της ετσιας γιορτς οτε με την εξγηση (ετυμολογικ, λαογραφικ, συνεκδοχικ λλη) της κφρασης «γναμε καρνβαλος». Πρπει, απλς, να επισημανθε τι, αν βρει κποιος την ευκαιρα κι αν χει την οικονομικ ευχρεια να πει μχρι τη Βραζιλα, το καρναβλι στην τως επσημη, αλλ πντα αγαπημνη, πρωτεουσα των Βραζιλινων αποτελε κυριολεκτικ αλησμνητη εμπειρα. Δεν εναι καρνβαλος.
Ειλικριν, χωρς διθεση να υποτιμηθον οι προσπθειες της Πτρας, του Μοσχτου, παλιτερα της Πλκας λλων ελληνικν τοποθεσιν, δχως δε να παραβλπονται εντυπωσιακ και παραδοσιακ καρναβλια, πως της Βενετας της Κολονας, το Ρο ντε Τζανιρο εναι το κτι λλο, εναι «λα τα λεφτ» κατ τη σγχρονη ορολογα.

Πρτα απ’ λα, η παρλαση των σχολν της σμπας στον ειδικ και αποκλειστικ γι’ αυτν τον σκοπ διαμορφωμνο χρο, το «σαμποδρμιο» (κατ το «ποδηλατοδρμιο», το «ιπποδρμιο» κλπ). Πραγματοποιεται τις δυο τελευταες νχτες της Αποκρις των… μη ορθδοξων δογμτων: την Κυριακ προς τη μη «Καθαρ» Δευτρα και τη Δευτρα προς τη «λιπαρ» Τρτη, την γνωστη στην Ελλδα “Mardi Gras”. Αρχζει ακριβς στις εννα το βρδυ και τελεινει ακριβς στις ξι το πρω! Η ακρβεια οφελεται και δικαιολογεται απ’ το τι παρελανουν κθε μια νχτα ξι σχολς, που χουν στη διθεσ τους το πολ απ ογδντα λεπτ της ρας για να βαδσουν το χιλιμετρ τους: απ τον προπομπ μχρι τον τελευταο της ουρς. Αν υπερβον τον χρνο, τους αφαιρονται πντοι απ τη γενικ βαθμολογα. Προσθστε στα ογδντα λεπτ λλα δκα για τη σρωση απ δεκδες καθαριστς, πολλαπλασιστε το θροισμα επ ξι και, νευ ουδεμις προσφυγς στους συμμιγες αριθμος, χουμε αποτλεσμα εννα ρες!
Αντχεται; Σε ορθοστασα, σγουρα χι. Στις τσιμεντνιες κερκδες, που δεν χουν ββαια πλτη, παζεται. Αν εσαι Βραζιλινος και φανατικς της σμπας, αν μλιστα παρλληλα ανκεις στους οπαδος κποιας σχολς, ττε ναι, αντχεται. Αν εσαι κοινς τουρστας, πρπει να χεις υποσχεθε στον εαυτ σου μαστγωμα για τις αμαρτες σου, για να φτσεις στο ξενοδοχεο κατ τις εφτ, διαλυμνος και με κατακκκινα μτια, να τρξεις στο πρωιν για καφ (και για να μη το χσεις) και να πσεις ψφιος στο κρεβτι. Ιδως, ταν χεις αφσει πσω τη νετητα, αλλ και πλι…
Γιατ, ραγε, δεν αντχεται; Θμα αισθητικς; Μερικο, σως, θα πουν τι υπρχουν σημεα τα οποα αγγζουν το κιτς. Μπορε. Αλλ δεν εναι αυτς ο λγος. Ο πλοτος και η πανδαισα των χρωμτων, ο εκπληκτικ μεγλος αριθμς εκενων που παρελανουν (τρεις με τσσερις χιλιδες κθε σχολ), η ποικιλα και η δημιουργικ φαντασα πσω απ τις στολς και τα ρματα και, κυρως, η ακατπαυστη, σχεδν εκκωφαντικ, υπκρουση στον ρυθμ της σμπας, αυτ εναι που οδηγον τελικ στον κορεσμ. Εναι τσο πολλ και τσο ωραα, που… δεν πει λλο.
Κι μως. Τα δια στοιχεα που κουρζουν εναι τα δια που συντελον στην ομορφι της παρλασης. Εναι η ολιγριθμη «εμπροσθοφυλακ» της κθε σχολς, με της γυμναστικς, χορευτικς ασκσεις-φιγορες, που δεν υπρχει περπτωση να μη χειροκροτηθον απ τους κριτς, ρθιους και ενθουσιδεις στον εξστη τους. Εναι οι καλλονς που λικνζονται, σαγηνευτικ μεν αλλ’ χι αισθησιακ, ριψοκνδυνα ανεβασμνες στα τερστια ρματα. Εναι ο αρχηγς και η σημαιοφρος που χαιρετον περφανα και χαιρετιονται πανηγυρικ. Εναι αυτ η σχετικ μικρολα λαοθλασσα με τα γαλαζοπρσινα φτερ που τα κουνει με χρη και σε ταξιδεει στη μεγλη θλασσα του διπλανο Ατλαντικο. Εναι οι εγχριες προσωπικτητες του χορο και του τραγουδιο που μετχουν στην παρλαση τιμς νεκεν και ξεσηκνουν τα πλθη. Συγγνμη, προσωπικτητες και του ποδοσφαρου, στη Βραζιλα δεν εμαστε; Εκενος με το κατλευκο κουστομι και με πολιτικ παποτσια δεν εναι δα ο πολς Ροναλτνιο;
Αξχαστες στιγμς. Κι ας σε καταβλλει η κοραση. Κι ας σε κλβει στα ρστα πτε-πτε ο μικροπωλητς. Κι ας σου τη δνει με τις παρατηρσεις του ο πανταχο παρν παντογνστης και γκρινιρης που κθεται δπλα σου. Αρκε να γυρσεις το βλμμα ψηλ και μακρι, εκε στον λφο του Κορκοβντο που στκει κι αγκαλιζει το Ρο του ο Χριστς ο Λυτρωτς, εναλλασσμενα φωτισμνος μσα στην καλοκαιριν νχτα, και διχνεις για λγο την κοραση. Αν θες, τον ευχαριστες κιλας. Αυτν ποιον λλον σου υπαγορεει η πστη σου.

Η παρλαση, λοιπν. Το αποκορφωμα της μεγλης γιορτς. Ογδντα λεπτ, για να μπορσει η σχολ να υπερτερσει των λλων και να βραβευθε. Ογδντα λεπτ, μως, που φρνουν πσω τους προσπθειες ενς χρνου. Ολκληρη τη χρονι προετοιμζονται. Καινοριες ιδες, καινορια ρματα, καινορια κουστομια. Για χιλιδες συμμετχοντες. Τερστια εργαστρια κατασκευς και αποθκευσης, χιλιδες εργτριες κι εργτες, λοι δουλεουν -τι δουλεουν, ζουν- με στχο την επιτυχα. Δεν πειρζει, τελικ, αν δεν τους δοθε το πρτο βραβεο. Καλοδεχομενο, φυσικ, μα χι απαρατητο. Φτνει η χαρ της συμμετοχς: χαρ δικ τους, χαρ των φλων της σχολς.
Και ξρετε κτι; λη αυτ η προετοιμασα, λη η φορια, λη η τρλα στηρζονται χι στους μεγλους και τους μεσαους της κοινωνας του Ρο. χι. Στηρζονται στα φτωχαδκια που κατοικον στοιβαγμνα στις παρυφς της μεγαλοπολης, στη μια στην λλη «φαβλα». Οπτε, φανταστετε πσος ταν ο πνος ταν φτος, δυο μνες πριν απ’ το καρναβλι, μια σαρωτικ πυρκαγι πεσε με μανα στα κτρια τριν σχολν και κατστρεψε τελεως τις στολς, τα ρματα, τα πντα. Μα δεν το βαλαν κτω. καναν τα αδνατα δυνατ, δολεψαν μερνυχτα, πως αυτο ξρουν να δουλεουν, και το θαμα γινε. Κατρθωσαν να τελεισουν εγκαρως, να παρελσουν και να οδηγσουν τους θεατς σε παραλρημα αναγνρισης του κπου, της δουλεις και της αγπης τους: για τη σχολ, για το καρναβλι, για την πλη τους.

Χιλιδες νθρωποι να απασχολονται ολκληρο χρνο, το προσωπικ του σταδου, οι διοργανωτς, οι τουριστικο πρκτορες, οι οδηγο πολμαν και ταξ, οι ξενοδχοι, λα τοτα για δυο νχτες σμπας; Γιατ χι; Το χουν στο αμα τους. Παρ’ λα αυτ, η γιορτ του καρναβαλιο δεν περιορζεται εκε. Το σαμποδρμιο αποτελε τη μια πτυχ της, τη γνωσττερη, τη διαφημισμνη. Το Ρο, ωστσο, διασκεδζει κι αλλις. Στους δρμους, με τα «μπλκα».
Η λξη παραπμπει σε διαδηλσεις διαμαρτυρας, σε αστυνομικς δρσεις καταστολς, σε καταστσεις δυσρεστες, σε βα, σε δακρυγνα. Τποτα απ’ αυτ. Πρκειται απλς για συγκεντρσεις προγραμματισμνες, σε διφορα σημεα της πλης και χρονικ δισπαρτες στε να διασφαλζεται σο το δυνατν μεγαλτερη συμμετοχ του κοινο, οι οποες χουν να κοιν σημεο: να μεγλο φορτηγ, φορτωμνο με τερστια ηχεα και ενισχυτς, και πνω του καμι δεκαρι νοματαοι που τραγουδον ξω φων κι ξω καρδι, πντοτε στον ρυθμ της σμπας. Το φορτηγ προχωρε με ταχτητα χελνας ανμεσα σε να πλθος πολλν εκατοντδων (χιλιδων, σως;) ατμων που συνοδεουν χορευτικ και τραγουδιστικ τους επ της καρτσας κεφτους διασκεδαστς. Αναψυκτικ και μπρες κρατον συντροφι στο πλθος. Χαρ, γλιο, ανεμελι. (Σημεωση για τους παλιτερους. Θυμστε το γατανκι; Ε, παρμοια εναι κι εδ, σε δναμη νιοστ.)
Και το μπλκο; Μα, για να κινηθε λος αυτς ο κσμος γρω απ το φορτηγ στην προκαθορισμνη διαδρομ του, πρπει να αποκλειστον οδο και λεωφροι. Το κντρο του Ρο εναι απροσπλαστο απ το μεσημρι και μετ, χι για δυο αλλ για τσσερις μρες. Περιλαμβνεται το Σββατο και η «λιπαρ» Τρτη. Μπλκο απ εδ, μπλκο απ εκε. ποιος δεν αντχει το περπτημα, καλ θα κνει να μενει στο ξενοδοχεο. Αν αυτ βρσκεται στην παραλα της Ιπανμα της Κοπακαμπνα, μπορε να δει την πορεα απ το παρθυρο. Ξενρωτα, ββαια.

 

Απ ασφλεια, πς πμε; Εντξει, χρειζεται προσοχ, επιβλλεται αποχ απ προκλητικς εμφανσεις. Δαχτυλδια, χρυσαφικ, ρολγια στο χρηματοκιβτιο του ξενοδοχεου. Τα πορτοφλια με μικρ περιεχμενο, και πντως χι σε κοιν θα. Αλλ ας μην υπερβλλουμε. Ο πιο πολς κσμος διασκεδζει, δεν χει στο μυαλ του τη ληστεα. Με μια εξαρεση: τα εστιατρια, ορισμνα απ τα οποα ανεβζουν ληστρικ τις τιμς. Ευτυχς, υπρχουν και προσιτ και φτην. Που προσφρουν διαφορετικ κρατα ψητ (αρν, μοσχρι, κοτπουλο, χοιριν, λουκνικα) σε ποστητες κατ βοληση. ρεξη να χεις.
Παρεκκλναμε, μως, απ την ταξιδιωτικ περιγραφ και κινομαστε σε ατραπος λλων αρμοδιοττων. Ας μενουμε, τσι, στην αρχικ διαπστωση τι η εμπειρα του καρναβαλιο του Ρο εναι αλησμνητη. Και αξζει να τη ζσει κανες μια φορ στη ζω. πως λει και το τραγοδι, μι την χουμε.

 

ΧΧΧΧΧ