ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Μεγαλοπολη του 20ο αινα

 

ταν η πρωτεουσα της χρας σου χει καθιερωθε επ δο αινες σε μια πλη φαντασμαγορικ, παραθαλσσια, ζωνταν και ιδιατερα ελκυστικ, χρειζεται μεγλο πολιτικ θρρος για ν’ αποφασσεις να τη μεταφρεις στο πουθεν. Ιδως αν, στο παρελθν, εχε δη πραγματοποιηθε μια μεταφορ απ λλη πλη, εξσου ενδιαφρουσα. Και, για να μην συνεχιστε το ανιγμα, η Βραζιλα αποτελε το θμα του ρθρου αυτο.


Απ το 1549 μχρι το 1763 πρωτεουσ της ταν το Σαλβαντρ, ο Σωτρας ο γιος Σστης που θα λγαμε στα ελληνικ, μια πλη στον μυχ του κλπου των Αγων Πντων, λες τοτες οι ονομασες δοσμνες απ τους Πορτογλους που εγκαταστθηκαν εκε κατ τις νδοξες εξορμσεις τους τον δκατο κτο αινα. Μετ το 1763, η πρωτεουσα μεταφρθηκε στο Ρο ντε Τζανιρο, αρχικ μεν κατ την περοδο της συνεχιζμενης πορτογαλικς αποικιοκρατικς κυριαρχας και, στη συνχεια απ το 1821(!) μχρι το 1960 κατ την εποχ της βραζιλινικης ανεξαρτησας.
λα, μως, που το κοσμοπολτικο Ρο, με τη διασκδαση, τη λαμπερ ζω και το καρναβλι του, κρθηκε απμερο σε σχση με την υπλοιπη χρα. Οπτε, ο ρκτης πρεδρος Κομπιτσεκ αποφσισε να δημιουργσει μια να πρωτεουσα στο μσο περπου της Βραζιλας. Με ευρωπακς ρζες κι ο διος, λκοντας την καταγωγ απ την Τσεχα, θλησε αφενς να θσει σε εφαρμογ παλαιτερη ιδα που εχε εγκαταλειφθε λγω πολιτικν διαφωνιν και αφετρου να προσαρμοστε στις απαιτσεις της σγχρονς πολεοδομας, πως αυτς εχαν καταγραφε στη Χρτα των Αθηνν!
Ακριβς. σο κι αν δεν εναι γνωστ στο ευρτερο κοιν, πρκειται για γγραφο το οποο καταγρφει τα συμπερσματα του Διεθνος Συνεδρου Σγχρονης Αρχιτεκτονικς που βασστηκαν στις πολεοδομικς μελτες του Le Corbusier στις αρχς της δεκαετας του 1930. Το Συνδριο διοργανθηκε το 1933, αλλ δεν κατστη δυνατν να πραγματοποιηθε στην ττε Σοβιετικ νωση, πως εχε προγραμματιστε, και γινε στο ατμπλοιο «Πατρς» κατ τη διρκεια του πλου απ τη Μασσαλα προς την Αθνα.
τσι συνελφθη η Μπραζλια. Δεν υπρξαν, ραγε, αντιδρσεις ενντια στην απφαση του προδρου; Φυσικ υπρξαν. Προνομιοχοι γερουσιαστς και βουλευτς, δυσκνητοι δικαστικο, βολεμνοι δημσιοι υπλληλοι, πρεσβευτς και διπλωματικ προσωπικ που μετακμιζαν απ τα μεγαλπρεπα, παλι κτρια των πρεσβευτικν κατοικιν του Ρο, ιδιτες επιχειρηματες συνηθισμνοι στην νεση πρσβασης που πρσφερε το διεθνς αεροδρμιο. Ακμη και οι διοι οι κτοικοι των πλεων της νοτιοανατολικς Βραζιλας, με προεξρχον το Σο Πολο, προβαλαν αντιρρσεις. Αλλ’ μως η πολιτικ βοληση εχε το πνω χρι και, το 1956, οι εργασες ρχισαν υπ τη γενικτερη επβλεψη των αρχιτεκτνων Lúcio Costa και Oscar Niemeyer, μαθητ του Le Corbusier.
Προηγθηκε κατπτευση του χρου απ αρος και κατασκευστηκε αμσως αεροδιδρομος για τη μεταφορ των αναγκαων οικοδομικν υλικν και λλου βαρος εξοπλισμο, κινσεις που πρσδωσαν στη Μπραζλια τον ττλο της πρτης πλης στην υφλιο που συνελφθη… αεροπορικς και λαβε το σχμα αεροπλνου. Αρκετ χρνια αργτερα χαρχτηκαν οι οδικς αρτηρες. Χτστηκε και φργμα στο ποτμι για να δημιουργηθε η τεχνητ λμνη που πρε το νομ του: Paranoá λγεται και πρρω απχει απ την ηχητικ συγγεν της λξη με την ελληνικ ρζα.
Τη σλληψη ακολουθε ο τοκετς. Η Μπραζλια γεννθηκε τον Απρλιο του 1960 και εγκαινιστηκε με αρχικ πληθυσμ εκατ χιλιδων κατοκων. Ας σημειωθε παρενθετικ τι σμερα αριθμε πνω απ δυμισι εκατομμρια και τι χει απ το 1987 περιληφθε στον κατλογο των μνημεων της παγκσμιας κληρονομις της UNESCO.

Με τσο πρσφατη κατασκευ, θα αναρωτηθε κποιος, αξζει να την επισκεφθες; Η απντηση ρχεται αυθρμητα και εναι καταφατικ. Ας δομε γιατ.
Απ Θεο ρξασθε, λγεται συχν, γι’ αυτ ξεκινμε με τον καθεδρικ να, αφιερωμνο στην Παναγα Φανερωμνη. Οικοδμημα στη βση του κωνικ, με τα συγκλνοντα λευκ τξα του να ανελσσονται σε αποκλνοντα, δημιουργντας απ μακρι μια ασθηση αντασης, η οποα επιτενεται απ τον απλ μα εντυπωσιακ σταυρ. ξω απ την εσοδο, τα χλκινα αγλματα των τεσσρων ευαγγελιστν μοιζουν σαν να στκονται ακομητοι φρουρο. Η δε εσοδος δεν γνεται εππεδα: ο πιστς κατεβανει μια επικλιν επιφνεια, σχεδν σαν σκοτειν σραγγα, στε να νοισει δος ενπιον του υψηλτερα ιστμενου Παντοδναμου. στερα, ββαια, τα βιτρ αφνουν το φως να εισρχεται φθονο και οι ελχιστες ζωγραφικς γλυπτικς παρεμβσεις βοηθον στο να μην αποσπται η προσοχ. Μνη εξαρεση, το εκπληκτικς ακρβειας αντγραφο της Πιετ του Μιχαλ γγελου, το οποο σμιλετηκε μετ απ ειδικ δεια του Ππα, που χαρεται το πρωττυπο στον γιο Πτρο του Βατικανο.
Περνντας, τρα, απ τα εκκλησιαστικ στα κοσμικ, επισκεπτμαστε την Πλατεα των Τριν Εξουσιν, στην οποα δεσπζουν τα εξς κτρια: το Δικαστικ Μγαρο που στεγζει το Ομοσπονδιακ Ακυρωτικ Δικαστριο (τον ρειο Πγο, για να μη λησμονομε την Ελλδα), το Προεδρικ Μγαρο (με σημεριν νοικο που κι αυτ λκει την καταγωγ της απ την Ευρπη, συγκεκριμνα απ τη γειτονικ μας Βουλγαρα) και τα δο κτρια του Κογκρσου. Τα τελευταα αυτ εναι αδνατον να μην προσελκσουν το βλμμα, χι τσο λγω των πανψηλων δδυμων πργων για τις υπηρεσες τους, σο λγω της αρχιτεκτονικς πρωτοτυπας των χρων συνεδρισεων των μελν της Γερουσας και της Βουλς: δυο τερστιοι θλοι, σαν τους ιπτμενους δσκους της φαντασας μας, ο νας κυρτς και ο λλος κολος. Προφανς, ο Niemeyer δεν θεσε χαλιν στη δικ του φαντασα.
Απ την παραπνω πλατεα φεγει μια τερστια σε φρδος λεωφρος, η Esplanada dos Ministérios. Αρχς γενομνης απ’ το Υπουργεο Εξωτερικν, που εναι σαν να επιπλει διπλωματικ και να αντανακλ τον γκο του στη γρω λιμνολα, και απ’ το Υπουργεο Δικαιοσνης με τους ξι τεχνητος καταρρκτες που, ντας διφανοι, τονζουν τη διαγεια της συγκεκριμνης εξουσας, ακολουθε μια σειρ δεκαξι πανομοιτυπων οικοδομημτων, των λοιπν υπουργεων. λα θυμζουν ντονα το κτριο των Ηνωμνων Εθνν στη Να Υρκη, της διας περπου εποχς. Με τη διαφορ τι, πως επισημανει ο τουριστικς οδηγς, τα βραζιλινικα υπουργεα πεσαν θματα βανδαλισμν στα πρτα χρνια απ υπαλλλους που εκδλωναν τη διαφωνα τους για τη μετακμιση απ το Ρο. Φρνει στον νου κτι η εν λγω συμπεριφορ;
Στην λλη κρη της λεωφρου, το απλυτα φουτουριστικ μνημεο του Κομπιτσεκ, με το γαλμα του προδρου να στκεται επνω στο μνημεο αλλ και να καλπτεται απ’ αυτ, περιχει αφενς ιστορικ γγραφα σχετικ με την δρυση της Μπραζλια και αφετρου το αυτοκνητ του! Ενδιαφρουσα εκκεντρικτητα, η οποα σως δεν αφσταται του πνεματος που επικρτησε κατ την κατασκευ της πρωτεουσας: μιας πλης φτιαγμνης για την κνηση των τροχοφρων, με το κντρο της να αποτελε να τερστιο σμπλεγμα οδικν αξνων, στο πακρο εχθρικν απναντι στους πεζος.
μως. Τα αυτοκνητα σβονται τους πεζος και σταματον στις διαβσεις. Και οι πεζο βρσκουν πντα τον απαρατητο ζωτικ χρο τους. Ετε στο πρκο και στις χθες της λμνης ετε στα εμπορικ συγκροτματα, αντγραφα των βορειοαμερικανικν malls, ετε στις γειτονις. Ναι, υπρχουν γειτονις στη Μπραζλια. Βρσκονται κπου στο μσον των οικοδομικν, κατοικσιμων «τετραγνων» και συγκεντρνουν λογς-λογς καταστματα προς εξυπηρτηση των βιοτικν αναγκν. Και χι μνο των αναγκν της τροφς, σωματικς και πνευματικς, με ποικλα εστιατρια και πολιτιστικος χρους. Παρχουν, επσης, τη δυναττητα χορευτικν εξορμσεων οι οποες, συντελοντος του ευνοκο καιρικο κλματος, πραγματοποιονται μσα κι ξω απ’ το μαγαζ, στα παρακεμενα πεζοδρμια! Οι βραζιλινικες λιχουδις πηγαινορχονται, εν οι μαργαρτες και οι καπιρνιες συνεισφρουν κατ δναμη στη δημιουργα ευνοκο κλματος, ανμεσα στους θαμνες τρα. Προσοχ, ωστσο. Στις εντεκμισι το αργτερο, η μουσικ σταματει. ρες κοινς ησυχας. Επατε τποτα;

Τι λλο να προσθσει κανες για την εντυπωσιακ παρξενη αυτ πλη; Μερικ αρνητικ σημεα; πως την οιονε παντελ αδυναμα -για την ακρβεια, αδιαφορα- των εντοπων να αρθρσουν λγο σε οποιαδποτε λλη γλσσα, εκτς απ την πορτογαλικ; Τους ασφυκτικ περιορισμνους χρους του διεθνος (;) αεροδρομου που ουδλως προσφρονται για τις παραδοσιακς αγορς της τελευταας στιγμς; Εκε, που επσης συναντς αδιαπραστο σχεδν γλωσσικ τεχος; κουσον, κουσον!
Εναι, μως, δικο να τελεισουμε την περιγηση με παρπονα, στω δικαιολογημνα. Μια, λοιπν, που αρχσαμε απ Θεο, ας κλεσουμε με την επισμανση ενς λλου ναο, του Santuario Dom Bosco. Δεν τον αναφρει ο τουριστικς οδηγς. Μνο η γνση κι η καλοσνη του οδηγο της ελληνικς πρεσβεας μς φερε στο εσωτερικ του. Ποιο το ενδιαφρον του; Ολκληρο το «τοχωμ» του αποτελεται απ κρσταλλα διαφρων μεγεθν, σε λες τις αποχρσεις του γαλζιου. Μοντρνος αναμφβολα. Ενδεχομνως, η σλληψ του να φανεται αιρετικ. Αλλ εναι ττοια η κατνυξη που γεννει στην ψυχ το φως που διαθλται και την αγγζει με το χρμα του ουρανο, στε κθε τυχν εκκλησιαστικ αρχιτεκτονικ επιφλαξη να κρνεται απορριπτα. Η θεκ ματι δεν γνωρζει επιφυλξεις.

 

ΧΧΧΧΧ