ρθρα\Ταξιδεοντας
 

Πιστεω μεν, αλλ και οχυρνομαι     (: συν Αθην και χερα κνει)!

 

Η Μλτα, λνε οι κτοικο της και οι ταξιδιωτικο οδηγο, βρσκεται στη μση της Μεσογεου. Αφο δε η Μεσγειος Θλασσα βρσκεται στη μση της γης, πως ετυμολογεται απ το νομ της, αβαστα προκπτει πως η Μλτα αποτελε το κντρο του κσμου. Ττοιος συλλογισμς, ββαια, θα παιρνε βαθμ κτω απ τη βση στο γυμνασιακ μθημα της λογικς. Αντστοιχη βαθμολγηση, φυσικ, θα ξιζε και στην αρχαα ελληνικ δοξασα τι τον ομφαλ της γης αποτελοσαν οι Δελφο με το ιερ μαντεο τους, αν ββαια εχε αναπτυχθε ττε αρκετ η γνση και εχε πλησισει τα σημεριν εππεδα. Επειδ, μως, η πστη κθε λαο στην αξα του και στα πλεονεκτματα της χρας του εναι απλυτα θεμιτ, ο σγχρονος, ελκυστικς για τους τουρστες, μαλτζικος ισχυρισμς συγχωρεται. Μια που, λλωστε, υπρχουν κι λλοι λαο που πιστεουν παρμοια.     
          Η πστη, ωστσο, δεν εναι ρος μονοσμαντος. Εκτενεται σε τομες που βανουν πραν του προαναφερθντος. Και νας εξ αυτν, προφανς χι ο πιο ασμαντος, εναι ο τομας της μεταφυσικς και της θρησκευτικς, ειδικ, πστης. Στον εν λγω τομα, οι Μαλτζοι διεκδικον με αξισεις υψηλ θση, αν χι τα πρωτεα. Εναι χριστιανο καθολικο σε ποσοστ ενενντα πντε τοις εκατ του πληθυσμο και εκκλησιζονται τακτικ, διεκδικντας παρλληλα διεθνς βραβεο ανεκτικτητας και πρωτοτυπας, καθς στη γλσσα τους αποκαλον τον Θε με το αραβικ νομα Αλλχ! 
          Τα παραπνω στοιχεα (πστη, εκκλησιασμς και μια οιονε συνοκηση με τον γειτονικ αραβικ κσμο και το δικ τους αραβικ παρελθν), τους οδγησαν να οικοδομσουν ναος και νασκους σε πολλ σημεα της χρας τους. Μχρι εδ, ββαια, μπορε κανες να κατανοσει τη... θρησκοληψα. Αλλ εκε που υπερθεματζουν, απ σο τουλχιστον εναι δυνατν να κριθε στη διρκεια μιας ολιγομερης επσκεψης, εναι να εδος ανταγωνισμο ο οποος αναπτσσεται μεταξ των πλεων. Και εξηγομαι.

         

Η αρχικ πρωτεουσα της χρας βρισκταν, κατ τη διαδεδομνη στα νησι συνθεια, μακρι απ τη θλασσα, για ευνητους λγους ασφλειας. Ο καθεδρικς νας, λοιπν, χει ανεγερθε στην ριστα οχυρωμνη Μεδνα (της Μλτας, χι της Σαουδικς Αραβας, εντξει;) και ταν, σχεδν προφανς, αφιερωμνος στην Παναγα Παρθνο, προσττιδα κατ πσης επιδρομς. Η θεκ προστασα, μως, δεν αποδεχθηκε ικαν να αποτρψει την κατληψη της νσου απ τους μουσουλμνους οτε εξλλου η οχρωση της πλης να αποφγει την καταστροφ της μητρπολης. Οι μεταγενστεροι, ββαια, κριοι της Μλτας, οι Νορμανδο, μερμνησαν για την ανοικοδμησ της και την αφιρωσαν τρα στον Απστολο Παλο, δεδομνου τι το πλοο το οποο τον μετφερε στην Ρμη για να δικαστε φρεται να εχε ναυαγσει σε ρμο του νησιο. Ισοπεδωτικς σεισμς επφερε το 1693 την εκ νου καταστροφ, αλλ δη το 1702 ανυψθηκε καινοριος νας σε στιλ μπαρκ μεν, αλλ με απομμηση κινων κορινθιακο ρυθμο, για να μην ξεχνιται ο ελληνικς πολιτισμς.
          Κπου ενδιμεσα στις χρονολογες αυτς, εχαν εμφανιστε οι Ιππτες του Τγματος του Αγου Ιωννου της Ιερουσαλμ και, θαλασσινο πολεμιστς οι διοι, μετφεραν την πρωτεουσα στον ασφαλστερο κλπο του νησιο και δρυσαν την Βαλτα. (Την «ταπειντατη των πλεων», πως την αποκλεσε ο ττε επικεφαλς τους.) Πρωτεουσα χωρς μητρπολη γνεται; Δεν γνεται. Οικοδομθηκε, τσι, νος νας, στη μνμη φυσικ του Αγου Ιωννου του Προδρμου. Πρκειται για εξωτερικ λιττατο οικοδμημα, μα ο προσκυνητς θαμπνεται απ το πολυτελστατο εσωτερικ, στο οποο κυριαρχε ο χρυσς σε βαθμ υπερκορεσμο. Το μαρμρινο ιερ με τη Βπτιση του Ιησο, η πλοσια εικονογρφηση και οι πολτιμοι λθοι στην Αγα Τρπεζα δεν υστερον σε εντυπωσιασμ. Και δεν επιτρπεται να παραλειφθε η επσκεψη στο μουσεο του ναο, που φυλσσεται γνσιος πνακας του Καραβτζιο ο οποος απεικονζει με τον μγιστο δυνατ ρεαλισμ τη στιγμ του αποκεφαλισμο του προσττη του ναο. Μητρπολη, λοιπν; Και η προγενστερη στην Μεδνα; Να πως λνεται ο γρφος: στον να της Βαλτας αποδδεται ο ττλος «Συν-Καθεδρικς Νας» (“Co-Cathedral”)! Ισχυρστηκε ποτ κανες πως οι χριστιανο ιππτες δεν χαρακτηρζονται απ ευρηματικτητα;    

               
          Μεδνα, Βαλτα... αλλ υπρχει και η Μστα. Μια πλη στο κντρο της Μλτας, σημαντικ σταυροδρμι για τους περιηγητς και τους εμπρους, δεν θα μποροσε να μην προβλει το θρησκευτικ ασθημα των κατοκων της. Και απ το 1833 μχρι το 1871 παρδωσε στη λατρεα της Θεοτκου τον να της Κοιμσεως. Η πρσοψη στηρζεται σε ξι κορινθιακος -πλι- κονες, αλλ' ο τρολος της εναι εκενος που επιβλλεται με την παρουσα του. Απλυτα κυκλικς, σε σημεο ττοιο στε να θυμζει (θελ του, ραγε;) μουσουλμανικ τμενος, εναι εμπνευσμνος απ το Πνθεον της Ρμης και καταλαμβνει την τρτη θση, απ πλευρς μεγθους, ανμεσα στους χριστιανικος ομοους του, μετ τον γιο Πτρο της αινιας πλης και τον γιο Παλο του Λονδνου. Μλιστα, χει συντελσει στη σωτηρα των πιστν, μετριζοντας την ισχ της πτσης ναζιστικς βμβας το 1942 και κνοντς την να «ακουμπσει» απαλ στο δπεδο του ναο, δχως να υπρξει οποιοδποτε θμα οτε καν τραυματας! Εννοεται τι η βμβα αυτ, απασφαλισμνη και ανσχυρη πλον, βρσκεται σμερα σε εμφανς σημεο του ναο και επιδεικνεται ως αρνητικ τεκμριο της θαυματουργο παρμβασης.   
          Αυτο εναι οι κυριτεροι ναο, οι επιβλητικτεροι, οι πλουσιτεροι απ την ποψη της ιστορας τους και των λατρευτικν συνηθειν των Μαλτζων. Αλλ ολκληρο το νησ εναι δισπαρτο απ οκους του Θεο και των αγων. Ας αναφερθον, ονομαστικ απλς λγω μιας κποιας ιδιαιτερτητας στην αφιρωσ τους αν επιτρπεται η κφραση, οι εξς: η Παναγα του ρους Καρμλ που απευθνεται ειδικτερα στους Καρμηλτες μοναχος, η Παναγα της Νκης, πρτος νας που ανεγρθηκε απ τους Ιππτες προς προφαν ανμνηση της νκης κατ των «απστων» Τορκων, και ο γιος Παλος του Ναυαγου, στον οποο φυλσσονται, λει, λεψανα του αγου απ την εποχ του ναυαγου του στα βορειοανατολικ της Μλτας. (Λεψανα; Πριν απ τον θνατ του; Ας εναι.)     



          Η σκηση των θρησκευτικν καθηκντων απαιτε, φυσικ, ησυχα αλλ και ασφλεια. (πως και η καθημεριν ζω, γενικτερα.) Γι' αυτ, και λγω του ευλωτου χαρακτρα του νησιο, οι κτοικοι και οι κατ καιρος αφντες του φρντισαν και με το παραπνω για την οχρωση λιμανιν και πλεων.   Οι ραβες χρισαν την πρωτεουσα σε δο μρη: τον πυρνα, δηλαδ τη Μεδνα (λξη που παρεμπιπτντως σημανει «πλη») και την ευρτερη περιφρεια την οποα ονμασαν Ραμπτ (τα «περχωρα») και μεττρεψαν την πλη σε περπου απρθητο φροριο.
          σο για τη μεταγενστερη πρωτεουσα, την τωριν Βαλτα, δεν ταν δυνατν να την αφσουν ανυπερσπιστη οι γενναοι ιππτες. Το αποτλεσμα, αυτ που αντικρζει ο σημερινς περιηγητς, εναι μια πανταχο παροσα οχυρωματικ κατασκευ, η οποα δεν περιορζεται στον κυρως βρχο που βρσκεται το κντρο της πλης, αλλ καλπτει και τις διπλανς και απναντι χερσονσους. Εναι, πργματι, ττοια η γεωγραφα του λιμανιο (που μλιστα θεωρεται ως το μεγαλτερο φυσικ λιμνι της ηπερου μας), στε πρεπε να χτιστον τεχη σχεδν σ' λες τις πλευρς τις προσιτς απ τη θλασσα. τσι, οχυρθηκαν και οι αποκαλομενες «τρεις πλεις»: τρεις συνοικες ουσιαστικ, η Vittoriosa, η Senglea και η Cospicua, που απλνονται στην αριστερ πλευρ της εισδου του λιμνος. Το φροριο Sant' Angelo, το φροριο Ricasoli, το φροριο Rinella προσττευαν, λλοτε, τις πλεις και ομορφανουν σμερα την λη εικνα της πρωτεουσας. Και δημιουργον μιαν εθυμη περιργεια, καθς σε ναν απ τους πυργσκους-παρατηρητρια φαντζουν τερστια ανγλυφα μτια και αυτι, σαφες ενδεξεις της αποτελεσματικτητας των αμυνομνων και προειδοποιητικ φβητρα για τους επιτιθμενους.
         
          Αναφρθηκαν προηγουμνως οι κορινθιακο ρυθμο κονες. Υπρχει, ωστσο, και να λλο, ιδιατερα χιουμοριστικ και πικντικο στοιχεο, το οποο θυμζει Ελλδα. Στη Μεδνα, σε να παρδρομο των τειχν και πολ κοντ στον καθεδρικ να, λειτουργε εστιατριο με δγλωσση επωνυμα: αγγλιστ μεν αποκαλεται “The Greek Bor...llo”, ελληνιστ δε, δχως καμι προσπθεια αυτολογοκρισας «Το ελληνικ μπορντλο»! Ειλικριν. Δυστυχς, η ρα που περνοσε η παρα απ εκε ταν ττοια που δεν επτρεπε δοκιμ των φαγητν οτε καν βλμμα στον κατλογο. Θα νοιγε αργτερα το βρδυ, ως γνησως ελληνικ. Κρμα.

ΧΧΧΧΧ