ρθρα\Ταξιδεοντας
 
ΛΙΓΗ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΠΙΖΑ
 

Εναι αδνατον να μην αισθανθε νας λληνας υπερηφνεια, ταν βρσκεται μακρι απ την πατρδα του και πντα βρσκεται κτι να του την θυμζει.
νας νας, κποια λξη που χει πολιτογραφηθε σε ξνο λεξιλγιο, μια αρχαα συνθεια, να μωσακ, να γαλμα.

Η Piazza dei Miracoli της Πζας χει δικαιολογημνα ονομαστε Πλατεα των Θαυμτων, γιατ περιλαμβνει, μσα σε κταση σχετικ περιορισμνη, τσσερα εντυπωσιακ μνημεα.
Πρκειται για τον καθεδρικ να (Duomo), το βαπτιστριο (Battistero), το νεκροταφεο (Camposanto) και, ββαια, τον κεκλιμνο πργο (Torre Pendente).
Τσσερα μνημεα, η κατασκευ των οποων ρχισε σταδιακ κπου ανμεσα στον 10ο και στον 12ο αινα και εχε ολοκληρωθε το αργτερο στα μσα του 15ου. Ττε που φτανε στο απγει της η εποχ της αποκαλομενης Αναγννησης: της επιστροφς στον αρχαο πολιτισμ, στην ελληνικ και τη ρωμακ αρχαιτητα, στις αξες της, τον τρπο σκψης και τις μορφς κφρασς της.
Μνημεα, τα οποα εδαν το φως κατ τα τλη του Μεσαωνα, της περιδου που συνηθζεται να χαρακτηρζεται μειωτικ σαν "περοδος του σκτους".

Οι ελληνικς αναδρομς δεν αναφρονται στο βυζαντινς μορφς κυλινδρικ σχμα του κεκλιμνου πργου, του μνημεου εκενου που, απ σφλμα στατικς μελτης πως υποστηρζουν οι επιστμονες, χει γνει να απ τα περισστερο αξιοπερεργα και ελκυστικ για τον τουρστα σημεα επσκεψης.
Ο Bonnano Pisano, ο αρχιτκτονας που εχε αρχικ αναλβει να κατασκευσει το κωδωνοστσιο για τον παρακεμενο καθεδρικ να, παραλεποντας στους υπολογισμος του την υγρ υφ του εδφους, εχε πργματι αφσει τη δημιουργικ φαντασα του να επηρεαστε απ το σχμα βυζαντινν οικοδομημτων.
χι, ο κεκλιμνος πργος εναι γενικ αξιοθαμαστος για το γεγονς τι τελικ ολοκληρθηκε, κουτσ-στραβ! πως αξιοθαμαστοι εναι και οι σγχρονοι Ιταλο που δεν κατρθωσαν απλς να απομακρνουν τον κνδυνο πτσης του (υπολογιζταν να συμβε το 2040!), αλλ πτυχαν τη στριξ του, τσι στε να εναι πια εφικτ η ανβαση των τριακοσων περπου σκαλοπατιν μχρι την οροφ και η απλαυση της πανοραμικς θας. στω και με κποια ανησυχα κρυμμνη στην καρδι και αχνοζωγραφισμνη στα μτια.

Οτε πλι αναφρονται οι αναδρομς στις ελληνικς επδρασης σαρκοφγους του νεκροταφεου, του ιερο τπου, πως ακριβστερα θ' αποδιδταν η ιταλικ ονομασα Camposanto.
Μπορε η γαλνη του τοπου να φρνει στον νου ελληνικος ιερος τπους και η αρχιτεκτονικ κατασκευ να παραπμπει στην κεντρικ κλιτ παλαιοχριστιανικς βασιλικς, αλλ το συγκεκριμνο κτσμα αποτελε πλο λξης για κτι λλο: για τις τοιχογραφες του, σε τεχνοτροπα "φρσκο", που κλυπταν τις στος και σμερα γνονται αντικεμενα θαυμασμο σε ειδικ διαμορφωμνη αθουσα.
Ο "Θραμβος του Θαντου", η εντυπωσιακτερη απ λες, επισημανει στον επισκπτη τσο τον προορισμ του μνημεου στο οποο βρσκεται σο και τη μοιραα για λους κατληξη. Χωρς πεισιθαντια διθεση. Μια απλ χρωματιστ υπενθμιση.

Αλλο χει την πηγ της η αφορμ της υπερηφνειας.
Στο εσωτερικ του βαπτιστηρου, πως και στο εσωτερικ του καθεδρικο ναο, υπρχει απ νας μβωνας.
Τον πρτο, αυτν του βαπτιστηρου, τον κατασκεασε το τος 1260 να απ τα πιο ξια τκνα της πλης, ο Nicola Pisano. Τα φτα της Αναγννησης εχαν αρχσει αμυδρ να διακρνονται και ο καλλιτχνης θλησε να τονσει το φως του αστεριο της Θεας Γννησης με φωτειν αρχαιοελληνικ ανγλυφα.
Δο απ τις απεικονσεις γρω απ τον μβωνα, η Γννηση του Ιησο και η Προσκνηση των Μγων, χουν σμιλευτε με βση πρτυπα της αρχαας Ελλδας. Με την Παναγα, παρλληλα, να φρει τη μορφ ευγενος δσποινας της εποχς της ρωμακς αυτοκρατορας. Ο γλπτης αισθνθηκε την ανγκη να αποτσει φρο τιμς και στο -χρονικ και τοπικ- πλησιστερο παρελθν του.
Δχως αυτ να ελαττνει στο ελχιστο την αρχαιοελληνικ διεσδυση στον χρο τλεσης χριστιανικο μυστηρου.

Τον δετερο μβωνα, τον μεγαλτερο και φανταχτερτερο μβωνα του Duomo, τον φιλοτχνησε ανμεσα στο 1302 και στο 1311 ο γιος του Nicola, ο Giovanni Pisano.
Πρκειται για ργο δυνατ μαζ κι ανλαφρο. Ο συνδυασμς των επιδρσεων και των συμβολισμν του το κατατσσει μεταξ των σφαιρικτερων δημιουργημτων της τχνης. Και η θση του, σχεδν στο μσο του ναο, τραβει πιεστικ κι επμονα το βλμμα.
(Ας σημειωθε εδ τι, δπλα στον μβωνα, κρμεται νας πολυλαιος. Οι ταλαντσεις αυτο του συγκεκριμνου σκεους, κθε φορ που ο καντηλανφτης δινε ττε φως στα κερι, δωσαν σμφωνα με την παρδοση στον Γαλιλαο το φαειν ναυσμα για να διατυπσει τη θεωρα του περ των κινσεων του εκκρεμος και της παρλευσης του χρνου.)

Επιστροφ στον μβωνα. Το κουβοκλι του στηρζεται σε κονες, τους περισστερους πορφυρος.
Δυο απ' αυτος χουν ως βση σματα λιονταριν, των ζων που η αγλη κι η δναμ τους εχαν ποτσει βαθι τις τοπικς παραδσεις.
Ο κεντρικς κων αποτελεται απ τη γλυπτικ παρσταση τριν γυναικεων μορφν: η Πστη, η Ελπδα και η Ευσπλαχνα -οι θεολογικς αρετς- πατον σε βθρο στο οποο εμφανζονται οι καττερς τους αξες των ελευθερων επαγγελμτων.
Οι υπλοιποι κονες κοσμονται απ γλυπτ θρησκευτικς παρδοσης. Ο Αρχγγελος Μιχαλ· οι Ευαγγελιστς στηρζοντας τον Ιησο· οι λλες κριες ανθρπινες αρετς -δικαιοσνη, σωφροσνη, εγκρτεια, ανδρεα-  που φρουν στους μους μια γυνακα την ρα του θηλασμο (αλληγορικ αναφορ στην Εκκλησα και στις δο Διαθκες, την Παλαι και την Καιν).

Υπρχει, ωστσο, και νας ακμη κων. Εξωθρησκευτικς. Με το γαλμα του λληνα ρωα Ηρακλ!
Καταμεσς στον χριστιανικ να, μια μορφ ειδωλολατρικ. νας ημθεος, στω, αλλ κποιας λλης θρησκεας. Πς τσι;
Μα, ββαια, ο σκοτεινς Μεσαωνας γγιζε το τρμα του. Η φωτειν Αναγννηση πλησαζε ορμητικ. Και η ελληνικ αρχαιτητα στελνε τη λμψη της στις ψυχς που αναζωογονονταν στα νματ της.
Ναι, να οιονε παγανιστικ σμβολο μσα στον χριστιανικ τπο λατρεας. Μικρ σε μγεθος, αλλ πντως υπαρκτ. Η αρχαα Ελλδα εχε παρεισφρσει στη να πστη.
Κι ο καλλιτχνης, πιστς Χριστιανς, δεν απαρνθηκε το παρελθν του, το κοιν πανευρωπακ παρελθν. Τιμντας την αρχαα κοιτδα...