ρθρα\Ταξιδεοντας
 
Η ρωσικ λαρα και ο Γραικς
 

«Τρα που επισκεφθκαμε τα αξιοθατα της Μσχας, δεν εναι πια καιρς να φγουμε για την Αγα Πετροπολη;»
«Θα μποροσαμε. Αλλ τποτε δεν μας βιζει. Και, χι μακρι απ τη ρωσικ πρωτεουσα, υπρχει κποιο μρος που φανεται πως αξζει το ταξδι και την παρκκλιση απ το αρχικ μας πργραμμα.»
«Πσο μακρι, δηλαδ;»
«Λιγτερο απ δυο ρες με το τρνο. Σμφωνα, μλιστα, με ετοτο το ενημερωτικ φυλλδιο, η λαρα του Αγου Σεργου ανκει στα μρη που εναι τσο πρωττυπα και ελκυστικ, στε ο επισκπτης-προσκυνητς τα διατηρε πντα στη μνμη του, με την επιθυμα να τα ξαναδε και δυο και τρεις φορς.»
«Λαρα;»
«Απ’ ,τι εδα στο λεξικ, πρκειται για εδος μοναστηριο το οποο εμφανστηκε πριν απ τα κοινβια και στο οποο κθε μοναχς δικαιοται να χει δικος του πρους και να ζει σε χωριστ κελ. Μα δεν χει πολλ σημασα η ακριβς ννοια του ρου. Σημασα χει να πμε. Και να διαπιστσουμε πο πρασε τα τελευταα χρνια του νας σπουδαος -και σχετικ απν απ τη σχολικ διδασκαλα- Ηπειρτης.»
«Καλς. Ξεκινμε.»

Το μοναστρι φρει το νομα του ιδρυτ του, του μοναχο Σεργου απ το Ραντονζ, μιας περιοχς κοντ στη Μσχα που εχε παραχωρηθε απ τον τσρο στον βογιρο πατρα του Σεργου. Χρονολογεται απ τα μσα του 14ου αινα και εναι αφιερωμνο στην Αγα Τριδα.
Μικρ κατ τα πρτα χρνια λειτουργας της η λαρα, με τον σεμν Σργιο να πασχζει να αφοσιωθε αποκλειστικ στα μοναχικ του καθκοντα μχρι του σημεου να αποποιεται αρχικ τον ττλο του ηγουμνου και να μην αποδχεται ποτ να χειροτονηθε επσκοπος, γινε γργορα γνωστ και απκτησε μεγλη φμη, χρη στην προσωπικτητα του ιδρυτ της και στην επιρρο που ασκοσε εκενος στα πολιτικ πργματα της Ρωσας.
Ο θνατς του, καθς και η καταστροφ της λαρας απ τους Τατρους στις αρχς του επμενου αινα, παρ λγο να θσουν σε κνδυνο τη συνχιση του ργου του. μως οι επιζσαντες αδελφο μερμνησαν για την ανοικοδμηση των κτηρων και η λαρα γνρισε και πλι μρες δξας.
«Κτι ττοιο, φυσικ, συνβαινε στις περιδους κατ τις οποες η κεντρικ εξουσα την περιβαλλε με την ευμνει της. Γιατ πρασαν εποχς κρατικς αντδρασης, ετε υπ το τσαρικ καθεστς ετε απ το λλο που το διαδχθηκε. Με διξεις, με απαλλοτρισεις, με εθνικοποισεις.»
«Το θαμα, ωστσο, που παρουσιζεται στα μτια μας σμερα εναι πραγματικ εντυπωσιακ!»

Καθς ο χρος του μοναστηριο δεσπζει στην κορυφ ενς λφου, οχυρωμνος με τεχη, πυργσκους και τφρο σαν μεσαιωνικ ακρπολη, φαντζει απροσπλαστος. Η ειρηνικ ατμσφαιρα, μως, που επικρατε να γρω κθε λλο παρ αποτρεπτικ μοιζει.
Και, αμσως μλις εισρχεται ο επισκπτης, διαπιστνει την πανταχο παροσα καλοσνη και πρατητα. ΟΙ λιγοστο απασχολομενοι μοναχο και οι πολλο περιφερμενοι προσκυνητς βαδζουν ρεμα μσα και ξω απ τις εκκλησις και συνομιλον χαμηλφωνα. Οι δε ξεναγο παρχουν τις υπηρεσες τους πρθυμα, σε διφορες γλσσες. Και δωρεν.
«Εδ, ο νας με τους πντε τρολους, τους περιφερειακος τσσερις σε χρμα ουραν (και με χρυσ αστρια σαν το στερωμα) και τον κεντρικ πμπτο χρυσαφ, λους κρομμυσχημους πως το επιβλλει η ρωσικ μας παρδοση, εναι ο καθεδρικς νας της Κοιμσεως της Θεοτκου. ργο που ολοκληρθηκε το 1585. Ο νασκος πλι του, με τον μοναδικ τρολο στα δια χρματα, εναι αφιερωμνος στο γιο Πνεμα και οικοδομθηκε παλιτερα, το 1476.»
«Αλλ δεν εναι οι μνοι ναο.»
«χι. Κατ την εσοδ σας, περσατε δπλα απ τον γιο Ιωννη τον Βαπτιστ, εν τρα μπορετε να δετε την Αγα Παρασκευ, τον Προφτη Ηλα, την Παναγα του Σμολνσκ, τον γιο Σργιο και, βεβαως, τον καθεδρικ να της Αγας Τριδος. Κτισμνοι κατ τη ρωσικ αρχιτεκτονικ, υποδχονται τους πιστος εδ και εκατοντδες χρνια.»
«Και αυτ εδ το στολδι;»
«Πρκειται για το “παρεκκλσι επνω απ’ την πηγ”. Ανεγρθηκε για να αποδδονται ευχαριστες στον ψιστο που μας χαρζει το ζεδωρο νερ.»

Προχωρομε στο εσωτερικ των ναν. Οι επιβλητικς, πολχρωμες, με σχεδν κοσμικ χαρακτρα, τοιχογραφες εναλλσσονται με τις υποβλητικς, λιτς, βυζαντινμορφες εικνες. Χρυσο πολυλαιοι, ασημνια καντηλρια, ξυλγλυπτα τμπλα, μαρμρινοι  κονες. Και αρκετο πιστο που προσεχονται ευλαβικ, οι γυνακες λες με καλυμμνη την κεφαλ.
Στον εξωτερικ χρο, μνουμε κθαμβοι και απ λλα οικοδομματα. Εναι πρτα το τσαρικ ανκτορο, φανταχτερ διακοσμημνο για να στεγζει τους υψηλος καλεσμνους του. (Ανμεσ τους συγκαταλεγταν και ο περιβητος και τραγικς τσρος Μπορς Γκοντουνφ. Τα οστ του, καθς και εκενα της κρης του Ξνιας, βρσκονται σε ταφικ μνημεο, στη δυτικ πλευρ του ναο της Κοιμσεως.) στερα η τραπεζαρα («αριστητριον», κατ τη μοναστικ ορολογα), κτσμα του 1692, σε ανγειο βθρο με ημικυκλικς αψδες στις τρεις πλευρς του και μικρ εκκλησι στο ανατολικ κρο του, θυμζει «πλοο που ταξιδεει νωχελικ μσα στους αινες». Και εναι τλος το μεγαλοπρεπς, αλλ κομψτατο, κωδωνοστσιο. Πενταροφο. Με λευκος κονες στο γαλζιο φντο των τοιχωμτων και φαρδις αψδες, με διακοσμητικς ανθοδχες και περτεχνα κιγκλιδματα. Ο πρτος ροφος, η στιβαρ βση του κωδωνοστασου, του προσδδει χαρακτρα μνημειδη, εν οι υπλοιποι, ανλαφρα χαριτωμνοι, χαρζουν στο σνολο μια ντα αιθρια.

«Και ο Ηπειρτης που λγαμε στην αρχ;»
«Σωστ, ο Ηπειρτης. Πρκειται για τον Μξιμο τον Γραικ, κατ κσμο, Μιχαλ Τριβλη. Γννημα της ρτας, στα 1470, που σντομα φησε τα πτρια χματα και ταξδεψε, αρχικ για σπουδς, στην Κρκυρα κι αργτερα στην Ιταλα. Ξεκνησε απ τη Φλωρεντα. Βρθηκε μετ στη Μπολνια, στη Βενετα, στο Μιλνο. Κι αφο περιηγθηκε αρκετ, τρυγντας λες τις χαρς της ζως και απολαμβνοντας κθε στιγμ της, μπκε σε μοναστρι και αποσρθηκε απ τον κοσμικ βο. Πρτα στη μον του Αγου Μρκου, στην αγαπημνη του Φλωρεντα, και κατπιν στο γιο ρος.»
«Καλ λ’ αυτ. Η σχση του με τη λαρα;»
«Υπομον. Ο Μξιμος ξεκνησε μεν στη Δση, αλλ κατληξε στην ανατολ, στην αχαν Ρωσα. Και απ Λατνος μοναχς πρασε στην χθη της ορθοδοξας. Εξελχθηκε σε νθερμο κρυκ της στη Ρωσα, περιπεσε αργτερα στη δυσμνεια του τσρου και τελικ βρκε καταφγιο στη μον της Λαρας του Αγου Σεργου. Αφο η τσαρικ δυσμνεια, σε συνδυασμ με την εκκλησιαστικ στενομυαλι, τον οδγησαν σε εκοσι πντε χρνια εγκλεισμ στη φυλακ, συχν σε απομνωση.»
«Ο λγος; , καλτερα, η δικαιολογα;
«Ο Μξιμος, δη απ την περοδο της εγκαταβωσς του στον θω, φνηκε να διαρρηγνει τους δεσμος με τους εκκλησιαστικος τπους και να ασπζεται μλλον το πνεμα των γραφν. Διφερε ριζικ απ τους αγιορετες αδελφος του: εκενοι σαν προσκολλημνοι στις λξεις και στην τυπολατρα, αυτς την καυτηραζε· εκενοι δειχναν κποια ελευθεριτητα σε ηθικ θματα και στον τρπο ατομικς διαβωσης, αυτς χαρακτηριζταν απ αυστηρ προσλωση στις ηθικς αρχς. Μυαλ ανοιχτ, ελεθερο, τον απασχολοσε η ουσα της διδασκαλας του Χριστο, τσο στην πνευματικ σο και στην ηθικ πλευρ της. Συνταριαζε, μ' λλα λγια, μσα του τον δυτικ ανθρωπιστ με τον ανατολικ μυστικιστ.»
«Προφανς, συνχισε να υποστηρζει ανλογες απψεις στη Ρωσα.»
«Η αλθεια εναι τι, μεταξ των κατηγοριν κατ του Μξιμου, περιλαμβανταν και η υπονμευση του τσρου. Στην πραγματικτητα, ωστσο, οι κατηγορες που βρυναν σαν αφενς μεν η αιρετικ ερμηνεα των ιερν γραφν (με βση τνος το κριτριο, ραγε;) και η "κακοδοξα", αφετρου δε η μαγεα! Ναι, η μαγεα!»
«Δση και Ανατολ, καθολικισμς και ορθοδοξα, συναγωνζονταν σε μισαλλοδοξα. τσι;»
«Φυσικ. Μα ο τσρος δεν ενεργοσε μνος. Εχε την… αμριστη στριξη της εκκλησας, στο πρσωπο του μητροπολτη Μσχας Δανιλ. Που, με απραντη χριστιανικ αγπη, φρντισε η καταδκη του Μξιμου να συνοδευτε τσο απ τον πολιτικ ρο της "σιδηροδσμιας" κρτησης, σο και απ την εκκλησιαστικ επιταγ της ισβιας απαγρευσης της θεας κοινωνας! ψογη στση;»
«Μνο θλιβερς σκψεις γεννιονται.»
«Σε τελικ ανλυση, ωστσο, οι ακρτητες αυτς φεραν αντθετο αποτλεσμα. Γιατ ο υπομονετικς και κατατρεγμνος Μξιμος περιβλθηκε με το φωτοστφανο του μρτυρος, ενσχυσε με ηθικ δναμη τον ρωσικ λα κι αγαπθηκε πολ απ' αυτν. Μια δικαωση καθλου αμελητα, ιδως αν σκεφτε κανες τι, λληνας αυτς, μλησε στην ψυχ των Ρσων: ενς ξνου λαο. Μεγλου μεν, αλλ ξνου.»
«Και φησε εδ την τελευταα πνο του;»
«Εδ. Στην συχη τοτη γωνι της ρωσικς γης, στη λαρα του Αγου Σεργου. Μακρι απ τη γεντειρ του ρτα, αλλ κοντ στον πανταχο παρντα δημιουργ του.»

ΧΧΧΧΧ