Η τουριστικüτατη αυτÞ πüλη της Ισπανßας -το ξÝρουμε, δα- Ýχει Üμεση σχÝση με την ΕλλÜδα. Ας εßναι συγχωρεμÝνος ο ΔομÞνικος Θεοτοκüπουλος και οι θεüπνευστοι πßνακÝς του. ΑλλÜ να συνδÝεται και με τον ημßθεο ΗρακλÞ, αυτü πÜει πολý! Τι συμβαßνει, αλÞθεια; Ιδοý, τι διαπιστþθηκε κατÜ τη διÜρκεια ενüς πρüσφατου ταξιδιοý στην Ισπανßα.
Την ΠÝμπτη της Ýνατης εβδομÜδας μετÜ το ΠÜσχα, πραγματοποιεßται στο ΤολÝδο μεγÜλη λιτανεßα. (Τþρα, γιατß την Ýνατη εβδομÜδα και üχι γýρω στην ΠεντηκοστÞ, ας ποýμε, δεν κατÝστη δυνατüν να ξεκαθαριστεß. ΚÜποιες κακÝς γλþσσες εßπαν πως η αιτßα πρÝπει να αναζητηθεß στην αποδοτικüτερη κατανομÞ των τουριστικþν ρευμÜτων. ΤÝλος πÜντων.) Στην εν λüγω λιτανεßα περιφÝρεται, εν πομπÞ και μÝσα σε κατανυκτικÞ ατμüσφαιρα στα δρομÜκια της παλιÜς πüλης, Ýνα χρυσοποßκιλτο κουβοýκλιο, ýψους δυüμιση μÝτρων και βÜρους διακοσßων δÝκα οκτþ κιλþν (προσÝξτε την ακρßβεια στο ζýγισμα), το οποßο ονομÜζεται Corpus Christi. Σε ερþτηση, αν περιÝχει οποιοδÞποτε Üγιο λεßψανο Þ Üλλο ιερü αντικεßμενο, η απÜντηση υπÞρξε αρνητικÞ. Με μια επιφýλαξη, κατανοητÞ φυσικÜ:
«Δεν ρωτÜτε και κανÝναν παπÜ, καλýτερα;»
Αντ’ αυτοý, η ερþτηση που διατυπþθηκε αφοροýσε τη μÝρα, γιατß η λιτανεßα δεν γινüταν την ΠÝμπτη, üπως Ýγραφε ο οδηγüς, αλλÜ την ΚυριακÞ.
«ΚανονικÜ, η παρÜδοση επιτÜσσει να γßνεται την ΠÝμπτη, αλλÜ Ýχει αποφασιστεß να επαναλαμβÜνεται και την επüμενη ΚυριακÞ, þστε να μποροýν να την παρακολουθÞσουν περισσüτεροι προσκυνητÝς!»
«Τüτε, γιατß δεν την οργανþνετε ΚυριακÞ, μια και καλÞ;»
«Ε, τþρα… ¸τσι Ýχει επικρατÞσει εδþ και χρüνια.»
(ΚÜτι γρÜφτηκε παραπÜνω για τουριστικÜ ρεýματα, üχι;)
Εν πÜση περιπτþσει, η διπλÞ λιτανεßα που παραπÝμπει σε πολλÜ σημεßα της σε αντßστοιχες ελληνικÝς, üπως αυτÞ του σκηνþματος του Αγßου Σπυρßδωνος στην ΚÝρκυρα εßναι ιδιαßτερα εντυπωσιακÞ. Πρþτα απ’ üλα λüγω του διακüσμου της πüλης. Παντοý, αλλÜ κυρßως στους δρüμους απü τους οποßους θα διÝλθει η πομπÞ, οι κοκκινοκßτρινες ισπανικÝς σημαßες μαζß με τα πολýχρωμα κεντημÝνα λÜβαρα δßνουν Ýντονο γιορταστικü τüνο. Τα δαντελÝνια Þ κεντητÜ υφÜσματα που κρÝμονται απü τους εξþστες, τα λουλουδιασμÝνα κÜνιστρα που αιωροýνται ψηλÜ ανÜμεσα στους τοßχους των σπιτιþν και τα δεκατÝσσερα υπερμεγÝθη λÜβαρα που συμβολßζουν τις ισπανüφωνες χþρες της κεντρικÞς και της λατινικÞς ΑμερικÞς και ανεμßζουν απü τους εξþστες του κτηρßου της Νομαρχßας, üλα συντελοýν στη δημιουργßα χαρÜς κι ευφροσýνης. Και, για τον κßνδυνο βροχÞς που καθüλου δεν αποκλεßεται, επικρÝμαται καθ’ üλη τη διαδρομÞ μια κατÜλληλη τÝντα, δεμÝνη προφανþς απü τα μπαλκüνια και τους παρακεßμενους στýλους.
(ΜικρÞ κακεντρεχÞς παρÝνθεση. Η τÝντα δεν φÝρει παντοý εκεßνες τις απαραßτητες τρýπες, για να φεýγει το νερü. ¸τσι, αν Ýχει βρÝξει τη νýχτα, η βροχÞ συγκεντρþνεται σε διÜφορα σημεßα και παραμÝνει εκεß, Ýρμαιο των ριπþν του ανÝμου και πραγματικÞ απειλÞ ακοýσιου καταιονισμοý για τους ανýποπτους διαβÜτες.)
ΣυνÝχεια περß της λιτανεßας. Παρελαýνουν Ýφιππα και φανταχτερÜ αγÞματα της αστυνομßας, ποικßλες αδελφüτητες (ιππüτες των ταγμÜτων του Παναγßου ΤÜφου, του Corpus Christi, της ΜÜλτας), δεκÜδες Ισπανßδες με τις χαρακτηριστικÝς ανδαλουσιÜνικες μαντÞλες (μαýρες, κυρßως, αυτÝς), πολλοß αξιωματοýχοι με αλυσßδες στον λαιμü και πατερßτσες στο χÝρι, Ýνστολοι μαθητÝς και μαθÞτριες, üλα τα παιδιÜ που δÝχονται εφÝτος την πρþτη τους μετÜληψη, μουσικüτατες μπÜντες και, εννοεßται, αρκετοß ιερωμÝνοι με τον αρχιεπßσκοπο του ΤολÝδο να προεξÜρχει.
Τα εκκλησιαστικÜ λÜβαρα, οι σταυροß και τα αντßστοιχα εξαπτÝρυγα εξαγγÝλλουν την Üφιξη του Corpus Christi, το οποßο καταχειροκροτεßται! ¼πως συμβαßνει και στις μεγαλοβδομαδιÜτικες λιτανεßες, της Σεβßλλης και Üλλων πüλεων, το πλÞθος δεν σταυροκοπιÝται αλλÜ ξεσπÜει σε χειροκροτÞματα. Φρενιτιþδη. Που αυξÜνονται ακüμη περισσüτερο, καθþς τα μεγÜφωνα δεν φεßδονται παραινÝσεων:
«¸φτασε το Corpus Christi. Μπορεß η βροχÞ να δυναμþνει, αλλÜ εσεßς δυναμþστε τη συμμετοχÞ της. ΧειροκροτÞστε το!»
Και ο κüσμος συμμορφþνεται. Τþρα, βÝβαια, πþς συμβιβÜζεται αυτÞ η χειροκροτοýμενη χριστιανικÞ στιγμÞ με τους Ýνοπλους στρατιþτες που βαδßζουν τιμητικÜ, σε βÞμα χÞνας, πλÜι και εμπρüς απü το κουβοýκλιο του σþματος του Χριστοý, αυτü εßναι Üλλου παπÜ ευαγγÝλιο! ¢λλωστε, παρüμοια συμβαßνουν και στους δικοýς μας Επιταφßους.
ΟπωσδÞποτε, αφÞνοντας κατÜ μÝρος την κριτικÞ διÜθεση, οφεßλει να ομολογÞσει κανεßς üτι η τελετÞ εßναι λαμπρÞ κι αξßζει να την παρακολουθÞσει, αν τýχει εκεßνες τις μÝρες στο ΤολÝδο Þ στη Μαδρßτη. ¢σε που, επß τÝσσερις μÝρες, εßναι επισκÝψιμα γýρω στα πενÞντα συμπαθητικÜ αßθρια και κÞποι, ευγενικÞ προσφορÜ των κατοßκων.
Κι ο ΗρακλÞς; Αυτüς ποý κολλÜει; Μα δεν πρÝπει να λησμονεßται üτι η μυθολογßα δεν εßναι ιστορßα και, Üρα, δεν Ýχει ανÜγκη απü τεκμηρßωση. Ο ημßθεος, λοιπüν, φαßνεται πως εßχε περÜσει και απü το ΤολÝδο, καθþς εßχε αναλÜβει να πραγματοποιÞσει τους Üθλους που του εßχε επιβÜλει ο αγαπητüς του εξÜδελφος και εßχε αποφασßσει να ιδρýσει αυτüς την πüλη! ΚατÜ την εκεß ιδρυτικÞ διαμονÞ του, εßχε ανακαλýψει κÜτι σπηλιÝς, στις οποßες εßχε την ιδÝα να προσδþσει μια ρηξικÝλευθη αρχιτεκτονικÞ μορφÞ, þστε αργüτερα να τις χρησιμοποιÞσει εßτε ως ανÜκτορü του εßτε ως χþρο Üσκησης μαγεßας και νεκρομαντεßας! (Να δοýμε, τι Üλλο θ´ ακοýσουμε.)
Απü την Üλλη πλευρÜ, και για üσους δεν εßναι αρκετÜ εýπιστοι για να δεχθοýν την πρþτη ερμηνεßα, Ýχει διατυπωθεß η εκδοχÞ üτι οι σπηλιÝς αυτÝς συνδÝονται με την Üφιξη των ΑρÜβων. Και να, πþς. Ο γνωστüς ΗρακλÞς εßχε, με τη δýναμη του ημιθεúκοý του ταλÝντου, κλεßσει μÝσα σε Ýνα κουτß την εξÞς προφητεßα: το βασßλειο των Βησιγüτθων θα χαθεß, αν κÜθε βασιλιÜς του δεν προσθÝτει στο κουτß κι απü Ýνα επιπλÝον λουκÝτο! Ο βασιλιÜς Δον Ροδρßγος, απü περιÝργεια -και, προφανþς, απü ανοησßα- κινοýμενος, üχι μüνο δεν πρüσθεσε λουκÝτο, αλλÜ Ýσπασε τα προηγοýμενα και παραβßασε το κουτß. ΑποτÝλεσμα; Η ημιθεúκÞ κατÜρα τÝθηκε σε κßνηση, το ΙσλÜμ επικρÜτησε και το βασιλικü ανÜκτορο καταστρÜφηκε απü υπερφυσικÝς δυνÜμεις, αφÞνοντας μüνο τις σπηλιÝς του ΗρακλÞ για ενθýμιο. (Αλßμονο, αν εξαφανßζονταν αυτÝς!)
Η δεýτερη εκδοχÞ δεν αποτελεß αποκýημα νοσηρÞς φαντασßας του συγγραφÝα, μα περιÝχεται σε οδηγü με τßτλο «Ανακαλýψτε Ýνα Üλλο ΤολÝδο», ανÜμεσα σε περαιτÝρω αξιοθÝατα που Þρθαν στο φως τα τελευταßα χρüνια, μετÜ απü εργþδεις προσπÜθειες των αρμüδιων νομαρχιακþν, δημοτικþν και αρχαιολογικþν φορÝων.
Και, για να αποσειστεß a priori η τυχüν κατηγορßα για υπερβολικü και αστÞρικτο εθνικισμü, παρατßθεται κατωτÝρω περιληπτικüς κατÜλογος των ευρημÜτων των σπηλαßων: φýλλο απü περγαμηνÞ με χειρüγραφο κεßμενο και απü τις δýο πλευρÝς του στα αραβικÜ, Ýνα κομμÜτι απü περγαμηνÞ Üγραφο και τσαλακωμÝνο, μια πÝννα απü λεπτü ζαχαροκÜλαμο σε Üψογη κατÜσταση, Ýνα ξýλινο πινÝλο απü κλαδß δÝντρου και, τÝλος, το πεπιεσμÝνο στüμιο απü Ýνα κλειστü δοχεßο απü τερακüτα. ΜÜλιστα. Αν, μετÜ απü üλα αυτÜ, εßναι ποτÝ δυνατüν να μην δεχτεß ο καλüπιστος ερευνητÞς üτι οι σπηλιÝς ανÞκαν στον ΗρακλÞ (ανεξÜρτητα απü το ποια εκδοχÞ θα προτιμηθεß, üσον αφορÜ τον αρχικü σκοπü τους), τüτε αξßζει να τεθεß αυτοδικαßως υπü την κρßση της ΙερÜς ΕξετÜσεως που κÜποτε διÝπρεψε στην Ισπανßα.
Στο σημεßο ετοýτο, ακριβþς üπως και στην περßπτωση της λιτανεßας, θα πρÝπει να επισημανθεß üτι η ειρωνικÞ περιγραφÞ δεν μειþνει οýτε κατÜ το ελÜχιστο την αξιüλογη δουλειÜ που Ýχει γßνει τον τελευταßο καιρü στο ΤολÝδο. Και να υπογραμμιστεß, για λüγους αντικειμενικüτητας, πως τα υπüλοιπα αξιοθÝατα αφενüς εßναι πρÜγματι ενδιαφÝροντα, και αφετÝρου δεν διακρßνονται για ανÜλογες μυθοπλαστικÝς ανησυχßες. Πρüκειται για την αποκÜλυψη μνημεßων που εßχαν παραμεßνει για μεγÜλο χρονικü διÜστημα, μερικÝς φορÝς για αιþνες, ανεκμετÜλλευτα και σÞμερα (απü το 2004) προσφÝρονται στο κοινü που μπορεß να τα επισκÝπτεται ελεýθερα και με δωρεÜν ξενÜγηση. Οι επισκÝψεις στα μνημεßα αυτÜ (που αποτελοýνται απü ρωμαúκÝς θÝρμες, κρýπτες μοναστηριοý, λουτρÜ, μουσουλμανικü τÝμενος, πυργßσκους κ.Ü.) μποροýν να διοργανωθοýν εßτε ατομικÜ εßτε σε ομÜδες.
Ο επιδιωκüμενος στüχος δεν εßναι, βÝβαια, το Üμεσο οικονομικü üφελος αλλÜ η γνωριμßα των κατοßκων της πüλης, πρωτßστως, με την πολιτιστικÞ τους κληρονομιÜ και η δημιουργßα στενÞς σχÝσης ανÜμεσÜ τους, þστε ο δεσμüς αυτüς να αποβεß ευεργετικüς για την περαιτÝρω πολιτιστικÞ και τουριστικÞ ανÝλιξη της πρωτεýουσα της Castilla-La Mancha.
XXXXX |
