ρθρα\Ταξιδεοντας
 

ΒΑΝΟΥΑΤΟΥ

ΝΟΤΙΟΣ ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ

 


Το Βανουτου (παλαιτερη ονομασα Νες Εβρδες) εναι αρχιπλαγος που βρσκεται στον ντιο Ειρηνικ, 1000χλμ δυτικ των νησιν Φτζι. Απ τα 82 νησι του αρχιπελγους του Βανουτου, τα δο μεγαλτερα εναι το Εσπριτου Σντου και το Μαλακολα. Η πρωτεουσα της χρας εναι το Πορτ Βλα και βρσκεται στο Εφτε. Απ το 1906, οι ττε νες Εβρδες τελοσαν υπ κοιν Αγγλογαλλικ διοκηση ως το 1980, οπτε το Βανουτου απκτησε την ανεξαρτησα του. Ο πληθυσμς της χρας ανρχεται σε 205.000 (2005) εκ των οποων το 94% εναι Μελανσιοι. Οι 105 γλσσες που χρησιμοποιονται στα νησι του Βανουτου, κατατσσουν τη χρα ανμεσα σε αυτς με τη μεγαλτερη γλωσσικ ποικιλα.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
Η αγορ λειτουργε σε εικοσιτετρωρη βση, σε στεγασμνο αλλ' ανοικτ απ' τα πλγια χρο, δπλα στο υποτυπδες λιμανκι του Πορτ Βλα, της πρωτεουσας του Βανουτου. Προσφρει εκπληκτικ ποικιλα φρσκων λαχανικν και τροπικν φροτων. Σ' να σημεο της, πουλιονται και ζωνταν κοτπουλα, σε τιμ περπου πντε ευρ το να.
Οι πωλητς και, κυρως, οι πωλτριες κατοικον ουσιαστικ εκε (εκτς απ την Κυριακ). Κοιμονται σε ψθινα στρματα στο εσωτερικ των τετργωνων, πτρινων πγκων τους. Πλνονται σε ειδικ διαμορφωμνες τουαλτες. Αναπαονται με βρδιες. Τρφονται στο ταβερνεο της αγορς με τα δικ τους εφδια. Τα μωρ τους χουν επιπλον προστασα μιαν ανοιγμνη ομπρλα.



Αγοραστς υπρχουν λες τις ρες. Στις πντε, μως, το πρω και στις οκτ το βρδυ, διακπτονται οι αγοραπωλησες· εναι η ρα της προσευχς.
Μια γυνακα-ιερας, εκπρσωπος του πρεσβυτεριανο δγματος, κρατει να μισοχαλασμνο μικρφωνο, κνει κρυγμα και τθεται επικεφαλς μιας γενικευμνης ψαλμωδας ευχαριστιν προς τον ψιστο. λη η αγορ μετχει στη χορωδα. να κουσμα συγκινητικ, συγκλονιστικ για την πολιτισμνη ευρωπακ νοοτροπα μας: τριακσιες τσες ψυχς, βιοπαλαιστς που πασχζουν μρα-νχτα να πουλσουν τα λιγοστ προντα τους, εννουν τις φωνς της καρδις, για να επικοινωνσουν με τον Θε. Μτια κλειστ, πρσωπα σε ευλαβικ αγαλλαση.
λοι -κι αυτ δεν ισχει μνο στην αγορ- με το χαμγελο τοιμο να φωτσει το χαρομενο πρσωπ τους. χι επιτηδευμνα απ κοινωνικ ευπρπεια, οτε για να δελεσουν τους τουρστες. Αυθρμητη εξωτερκευση ενς χαρομενου εσωτερικο κσμου.



ραγε τσι σαν πντοτε; Καθλου. Και γριες φονικς διαμχες ανμεσα στις φυλς χουν ζσει και περιστατικ κανιβαλισμο χουν καταγραφε· η τελευταα μλιστα πρξη αυτο του δρματος παχτηκε, λγεται, σε μιαν απμακρη περιοχ μλις το 1969! Κι ο πληθυσμς, που ανερχταν κποτε σε να περπου εκατομμριο, σμερα χει φτσει μετ βας να υπερβανει τις διακσιες χιλιδες. τσι, οι κτοικοι των νησιν μπρεσαν να συνειδητο`ποισουν την ανοησα, τη ματαιτητα αυτο του αλληλοεξοντματος. Και μετατρπηκαν σε... κακα αρνι! Σ' ναν λα φιλικ, γελαστ, ευτυχισμνο.

ΠΡΩΗΝ ΚΑΝΙΒΑΛΟΙ-ΝΥΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ

Περεργο, θα σκεφτε κποιος. Πς γνεται μια αιμοχαρς φυλ να εξελιχθε σε ειρηνφιλη και φιλξενη; Σε σχετικ σντομο χρονικ διστημα; Η απντηση στο ελογο αυτ ερτημα βρσκεται, πως θα φανε παρακτω, στην πστη στον Θε και στη φιλοσοφημνη αντιμετπιση της ζως.
Χριστιανο στην πλειοψηφα τους οι μελαψο νησιτες. Αλλ και με μια ιδιοτυπα: ο αριθμς των δογμτων, στα οποα ανκουν, εναι εντυπωσιακς, σε σχση με τον συνολικ πληθυσμ. Για την ακρβεια, εναι απροσδιριστος. Κανες δεν εναι σε θση να δσει τον ακριβ αριθμ τους. Καθολικο, διαμαρτυρμενοι, αγγλικανο, πρεσβυτεριανο, μρτυρες του Ιεχωβ, αντβεντιστς της βδομης μρας, μορμνοι, τετραγωνιστς...
(Εδ αρμζει μια παρνθεση. Στο λλο κρο του Ειρηνικο Ωκεανο, στη νοτιτερη κατοικημνη περιοχ της υφηλου, βρσκεται να μικροσκοπικ χωριουδκι της Χιλς, λγο βορειτερα απ' το ακρωτριο Χορν. Εκε, λοιπν, λειτουργον δυο εκκλησες του Χριστο, διαφορετικς απ τις υπλοιπες. Η πρτη χει στο προαλι της μια πινακδα που αναγγλλει τι πρκειται για την «Τετραγωνικ Ευαγγελικ Εκκλησα»! (Στα ισπανικ: Iglesia Evangelica Quatrangular.)

Η δετερη στκει ακριβς απναντ της και ευτυχισμνα ενημερνει τον διαβτη, τι εκπροσωπε την «Επιπλουσα Ευαγγελικ Εκκλησα»! (Στα ισπανικ: Iglesia Evangelica Flotante.) Ε, εναι να μην αναρωτηθε ο περαστικς για τη σκοπιμτητα αυτν των δογμτων; Εναι δυνατν να φανταστε νας λογικς νθρωπος, ιδως νας αληθινς πιστς, τι ο Ιησος Χριστς μπορε να ζτησε ττοιες ματαιδοξες παρεκκλσεις; Εκτς αν γνει αποδεκτ η θεωρα περ διαφορετικτητας των ιδεν και περ ποικιλας επιλογς των κατευθνσεων που ο νθρωπος μπορε ν' ακολουθσει. Οπτε, αν παραδεχτε κανες την απλυτη ελευθερα σκψης και δρσης, παρλληλα δε, αν συμβιβαστε με τις πολιτικς και εξουσιολγνες προεκτσεις της δραστηριτητας των απανταχο κληρικν, λα εξηγονται. λλωστε, αυτ που χει μεγαλτερη σημασα απ τις ποιες θεωρητικς αναζητσεις και τις αυτκλητες επικριτικς τσεις, εναι η προσωπικ ικανοποηση και η ατομικ ευτυχα των μελν του ποιμνου. Και πρπει να ομολογηθε, τι η εν λγω ικανοποηση και ευτυχα, δε λεπουν απ' το βλμμα και την κφραση των πιστν στο Βανουτου.)



«Απ τη στιγμ που χεις γνωρσει τον Ιησο, τποτε λλο δε χρειζεσαι στη ζω. Και τι μας νοιζει αν εσαι πρεσβυτεριανς αντβεντιστς; Με το καλ να ρθεις στη λειτουργα που τελομε και να προσευχηθες μαζ μας!»
Τα λγια της γυνακας που, λγο πριν, εχε κνει το βραδιν κρυγμα ηχον ευχριστα. ρεμη και χαμογελαστ, με κατλευκα κατσαρ μαλλι να κυκλνουν σαν φωτοστεφνι το πρσωπ της, μιλει αγγλικ με νεση. Στο κρυγμα εχε χρησιμοποισει την τοπικ διλεκτο, ακατανητη για τους μη γνστες. Το φος, ωστσο, και ο παλμς με τον οποο μεταλαμπδευε τους χτπους της ψυχς της, δεν χρειζονταν γλωσσικς γνσεις.



«Λειτουργετε κθε μρα εδ; Πρω και βρδυ;»
«Ναι. σο αντχω. Υπρχουν και λλες φλες που με βοηθον και μπορον να προυν τη θση μου.»
«Εναι καταπληκτικ, πντως, η αισιοδοξα που αποπνει το κρυγμ σας.»
«Μιλτε μπισλαμ;» ρωτει απορημνα. «Αν και δεν εναι απαρατητο,» συνεχζει χωρς να περιμνει απντηση, «μλλον το συμπερνατε απ τα γαλνια και ειρηνευμνα πρσωπ τους, τσι δεν εναι;»
Δεν αφνει περιθριο για διακοπ και προσθτει, μαζ με ναν βαθ αναστεναγμ. «Καλ εμαστε, δξα να 'χει ο Θες. Αν εχαμε και καλτερο μικρφωνο... Προσξατε πσες φορς χανταν η φων μου; Μνο που τρα πρπει να φγω. Ζητω συγγνμη. Θλω να μελετσω τη Ββλο. Να εμαι τοιμη για το πρω. Α, και κτι ακμα. Αφο ενδιαφρεστε για τους ανθρπους μας, να κανονσετε επσκεψη στο παραδοσιακ χωρι. Εκε θα μθετε και για το παρελθν μας.»

ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΟ ΠΑΡΟΝ
Το χωρι, στο οποο αναφρθηκε, εναι χαμνο μσα στην τροπικ ζογκλα. Αδνατον να το βρεις, αν δεν ξρεις τον δρμο. Κι ταν το βρεις, καλ εναι να συνοδεεσαι. χι για τον κνδυνο των ιθαγενν, που σε τρομζουν με τις πολεμικς κραυγς τους, τα αγριοβαμμνα πρσωπ τους, τα δρατα, τα τσεκορια και τα τξα τους. λα αυτ μοιζουν επιθετικ, αλλ σκοπ χουν μνο να εντυπωσισουν τον ανυποψαστο τουρστα, καθς βαδζει στα δαιδαλδη και σκιερ δρομκια. Και το κατορθνουν. Η συνοδεα, μως, χρειζεται για να μη χαθες. Χωρς αστεα, μσα στο δσος δεν εναι εκολος ο προσανατολισμς.
Εν πση περιπτσει, προχωρες και... κποια στιγμ ο φλαρχος δνει τυπικ το σνθημα να ανοξουν οι πλες του χωριο. νας αγγλφωνος ιθαγενς αρχζει τις εξηγσεις. Για τον τρπο ζως των συγχωριανν του, ακμα και σμερα, δπλα στην τεχνολογικ προχωρημνη πρωτεουσα. Μιλει για τη μθοδο μακρχρονης διατρησης τροφν, χωρς τεχνητ ψξη, τυλιγμνων μσα σε φλλα μπανανδεντρου. Για την κατασκευ παγδων στο κυνγι και για τους τρπους ψαρματος. Για τη χρση κθε λης που πλουσιοπροχα προσφρει η φση, προκειμνου να θεραπευθον αρρστιες και να επουλωθον τραματα. Για τον υπολογισμ του χρνου, σαν δεν υπρχουν ρολγια, ημερολγια και χρονολγια.



«Ο λιος ανατλλει καθημεριν. Μια χαρακι στον κορμ του δντρου και τελεισαμε. Περισστερη ακρβεια μας εναι χρηστη. Εμες εμαστε οι αφντες του χρνου, δεν ειν' αυτς ο αφντης μας! Αυτς εναι που υποτσσεται στον νθρωπο, χι το αντστροφο!»
Χαμογελει ικανοποιημνος απ την εντπωση που κνουν τα λγια του και αφνει να φανε η πλλευκη οδοντοστοιχα του. Διαισθνεται τον θαυμασμ, παρνει απ δπλα μια καρδα και την καθαρζει, δαγκνοντας και τραβντας τον φλοι με το στμα.
«Με τη φυσικ ζω, δεν χουμε ανγκη απ οδοντογιατρ· οτε για τα δντια οτε για τα ολα.»
«Ωραα αυτ, αλλ μπορετε να ζσετε μνο με το κυνγι και το ψρεμα;»
«Μπορομε, γιατ εμαστε καλο κι αποδοτικο στη δουλει μας. μα αγαπς αυτ που κνεις στη ζω, μα αγαπς το επγγελμ σου, το κνεις καλ!»
Οι Ευρωπαοι, Αμερικανο, Ιπωνες τουρστες ανταλλσσουν ματις με νημα. Μαθματα απ ναν σχεδν «αγρινθρωπο»;
Καθς η επσκεψη φτνει στο τρμα της, λοι οι ντρες του χωριο ξεσπνε σε τρελ τραγοδι και χορ. Το ταμ-ταμ και το... ξυλφωνο, φτιαγμνο απ μπουκλια διαφορετικν μεγεθν και σχημτων, κρατει τον ρυθμ. Οι γυνακες προσφρουν χυμος, μαζ με καλαμπκι και ψητς μπαννες. να ξλινο κιβτιο, κτι σαν εκλογικ κλπη, θυμζει πως οι δωρες εναι ευπρσδεκτες. Καλ το κυνγι και το ψρεμα, αλλ... Η αλθεια, πντως, εναι τι δεν πιζουν τον επισκπτη. Οτε καν υποδεικνουν κατ οποιονδποτε λλο τρπο την επιθυμα τους. Και, καθς το σχολιζουμε στα ελληνικ, κοιτζουν με ντονο ενδιαφρον.



«Απ πο εστε;»
«Απ την Ευρπη. Απ την Ελλδα. Την χετε ακουστ;»
«Αστειεεστε; Μπορε οι Αγγλογλλοι να ονμασαν τα νησι μας 'Νες Εβρδες', αλλ η αρχικ ονομασα ταν 'Μελανησα'. Απ το χρμα των κατοκων. Εμες πιστεουμε πως, πολ πσω στην ιστορα, πρπει να φτασαν εδ νθρωποι απ την ανατολικ Μεσγειο. Αιγπτιοι; Φονικες; λληνες; Ποιος ξρει; Δεν εναι, ωστσο, καθλου τυχαα η πρτη ονομασα μας.»
Μπως δεν χει δικο;