...There is no world without Verona's walls,
But purgatory, torture, hell itself;
Hence banished is banish'd from the world.
And world's exile is death...
Σαίξπηρ, Ρωμαίος και Ιουλιέτα

Στίχοι που αφήνουν να ξεσπάσει ο πόνος του Ρωμαίου... η απόγνωση για την απομάκρυνσή του από την αγαπημένη του. Βρίσκονται χαραγμένοι σε εντοιχισμένη πλάκα, κάτω από μια πύλη του εσωτερικού τείχους της Βερόνας, κοντά στην κεντρική πλατεία Μπρα. Ξεκινώντας μιαν ακόμη περιήγηση σε μέρη με ελληνικό ενδιαφέρον, μπαίνουμε σε ένα ιδιότυπο μουσείο.



Museo Lapidario Maffeiano
Είναι το παλιότερο μουσείο επιτύμβιων στηλών στην Ευρώπη. Περιορισμένης έκτασης χώρος που, όμως, εντυπωσιάζει με την επιμέλεια με την οποία έχει εκτεθεί η συλλογή αγαλμάτων, ανάγλυφων παραστάσεων, επιτύμβιων επιγραφών και μαρμάρινων σαρκοφάγων από αρχαία νεκροταφεία. Ο πρώτος όροφος, αφιερωμένος στα ελληνικά μνημεία, είναι εκείνος που μας προσελκύει ιδιαίτερα.
Θαυμάζουμε, έτσι, μιαν άριστα διατηρημένη επιγραφή του 6ου μ.Χ. αιώνα:

ΜΑΡΙΑΘΕΟΤΟΚΕΦΥΛΑΞΟΝΤΗΝ
ΒΑCΙΛΕΙΑΝΤΟΥΦΙΛΟΧΡΙCΤΟΥ
ΙΟΥCΤΙΝΙΑΝΟΥΚΑΙΤΟΝΓΝΗCΙΩC
ΔΟΥΛΕΥΟΝΤΑΑΥΤΟΝ
ΒΙΚΤΩΡΙΝΟΝCΥΝΤΟΙCΟΙΚΟΥCΙΝ
ΕΝΚΟΡΙΝΘΩ... ΘΕΩ... ΖΩΝΤΑC...

(Μαρία Θεοτόκε, φύλαξον την βασιλείαν του φιλοχρίστου Ιουστινιανού και τον γνησίως δουλεύοντα αυτόν Βικτωρίνον συν τοις οικούσιν εν Κορίνθω...(εν) Θεώ...ζώντας)
Αναφέρεται στην περίοδο βασιλείας του Ιουστινιανού και στην αμυντική οχύρωση του Ισθμού της Κορίνθου, την οποία είχε επιβλέψει μηχανικός που έφερε το όνομα Βικτωρίνος. Προέρχεται, από την περιοχή της Κορίνθου και υπογραμμίζει την ευσέβεια του λαού απέναντι στην προστάτιδα Θεοτόκο.
Παραδίπλα, άλλη επιγραφή αναπτυγμένη σε τέσσερις μαρμάρινες δέλτους και χαραγμένη σε οκτώ στήλες. Εύρημα του 3ου π.Χ. αιώνα, από τη νήσο Θήρα, που περιέχει δυο δυσανάγνωστα κείμενα. Αφενός, τη διαθήκη κάποιας «Επικτήτης» που προβλέπει τις λεπτομέρειες για την ολοκλήρωση του μαυσωλείου, στο οποίο θα επιθυμούσε να ταφεί η ίδια, ο σύζυγος και τα τέκνα της, αφετέρου, τους κανόνες που ίσχυαν τότε για την προσφορά θυσιών και για τη λατρεία των νεκρών.
Αξιοσημείωτες είναι δυο διαφορετικού ύφους επιγραφές που έχουν ένα κοινό σημείο. Η πρώτη είχε τεθεί στη βάση αγάλματος του Ηρακλή και περιέχει μιαν απλοϊκά σχεδιασμένη απομίμηση του ροπάλου του, η δεύτερη έχει ως θέμα λόγια που αποδόθηκαν στον Σωκράτη και είχαν χρησιμοποιηθεί στο συκοφαντικό κατηγορητήριο κατά τη δίκη του. Το κείμενο άνετα μπορεί να χαρακτηριστεί «λίβελος κατά των γυναικών»: «ναυάγιο των ανδρών, καταιγίδα του σπιτιού, εμπόδιο στην ηρεμία, καταδίκη της ζωής, καθημερινή ταλαιπωρία, θηρία με τα οποία μοιράζονται οι άντρες το φαγητό, έχιδνες με τις οποίες συγκατοικούν»! Κοινό σημείο των επιγραφών; Η αμφισβήτηση της γνησιότητά τους. Πάλι καλά!
Υπάρχουν και πολλά άλλα επιτύμβια αναθήματα, στα οποία εμφανίζονται ο Ερμής ως ψυχοπομπός, ο Ασκληπιός και η Υγεία, δυο θεότητες στενά συνδεδεμένες με την ασθένεια και τον θάνατο. Στον δεύτερο όροφο του μουσείου και στο προαύλιο έχουν εκτεθεί μνημεία της εποχής των Ετρούσκων και των Ρωμαίων. Στο ισόγειο -κάπως κρυμμένες, σαν να φοβούνται το φως του ήλιου- στήλες από εβραϊκά νεκροταφεία.

La casa di Giulietta
Εγκαταλείποντας τα επιθανάτια, αλλά παραμένοντας στα θλιβερά, ο ευαίσθητος επισκέπτης συγκινείται με την ερωτική ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας που γνώρισαν τον έρωτα και αμέσως μετά τον θάνατο, εξαιτίας του μίσους που χώριζε τις οικογένειές τους.
Το θρύλο της βαθιάς, απαγορευμένης αγάπης τους τον τραγούδησε θαυμαστά ο Σαίξπηρ και τον εκμεταλλεύεται εξίσου θαυμαστά η σύγχρονη Βερόνα. Δεν υπάρχει τουριστικός οδηγός ούτε γωνιά στο κέντρο της πόλης που να μην παραπέμπει στο σπίτι της Ιουλιέτας. Μα, μόλις το ανακαλύψουν οι «προσκυνητές», διαπιστώνουν ότι δεν υπάρχει σημείο στους τοίχους του προαυλίου που να μην έχει καλυφτεί από γκράφιτι. Σε όλα τα χρώματα της ίριδας, σε αλλεπάλληλες στρώσεις, μέχρι εκεί που φτάνει το χέρι των σημερινών ερωτευμένων, τα μηνύματα περί της αιώνιας αγάπης τους βομβαρδίζουν την όραση. Άραγε ενοχλεί το θέαμα; Όχι, μπορεί απλά να προκαλεί τρυφερότητα.
Ξεπερνώντας το σοκ από την πολύγλωσση ερωτική εξομολόγηση, το βλέμμα ταξιδεύει: στη γωνία της αυλής όπου βρίσκεται η μπρούτζινη θλιμμένη μορφή της τραγικής ηρωίδας, στο περίφημο μπαλκόνι της νυκτερινής, παθιασμένης, συνάντησης των εραστών. Μέχρι εδώ, ωραία και καλά. Θα μπορούσαν, ωστόσο, να έλειπαν οι θεατρινίστικες εμφανίσεις των κοριτσιών που διαλαλούν τον έρωτά τους προς τον «εν τω κήπω ευρισκόμενον» και... με τη μηχανή στο χέρι έτοιμο να τις φωτογραφίσει Ρωμαίο τους. Όπως και τα χάδια που... γυαλίζουν επιμελώς το μετάλλινο δεξί στήθος της Ιουλιέτας! Μια αίσθηση κακογουστιάς σε ρομαντικό περιβάλλον.
Οι αίθουσες του σπιτιού, κατάλληλα αναπαλαιωμένες, αναδίνουν την ατμόσφαιρα του 14ου αιώνα. Το ευρύχωρο σαλόνι και τα πανέμορφα διακοσμημένα δωμάτια δεν αφήνουν αμφιβολία ως προς τον πλούτο και τη χαρά της ζωής που χαρακτήριζε το γένος των Καπουλέτων, το οποίο βέβαια δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με το συντοπίτικο γένος των Μοντέκων. Αλίμονο. Η βεντέτα να 'ναι καλά. (Οι Μοντέκοι ήσαν το γένος του χαριτωμένου Μερκούτιου και του γενναίου Ρωμαίου.) 
Τώρα, γιατί και η σημερινή Βερόνα επιδεικνύει τάσεις διαχωριστικές ανάμεσα στις δυο οικογένειες και παραμελεί την επίδειξη του σπιτιού του άλλου πρωταγωνιστή του δράματος; Πράγματι, μερικούς δρόμους πιο πέρα από το σπίτι της Ιουλιέτας, στέκεται ερμητικά κλειστό το σπίτι του Ρωμαίου.
«Αδυναμία αναστήλωσης», λέει η αρχαιολογική υπηρεσία.
«Έλλειψη πιστώσεων», φωνάζει ο Δήμαρχος.
«Κληρονομικές διαφορές», ψιθυρίζουν οι κουτσομπόληδες.
«Μπα, σεξιστική διάκριση», κατηγορούν οι κακεντρεχείς.
Όπως και να 'χει, είναι κρίμα. Αλλά κρίμα θα ήταν και η παράλειψη του ταξιδιώτη να περάσει έστω και μια φορά απ' έξω. Η ρομαντική αναπόληση χάνει από την ομορφιά της, όταν είναι μονοδιάστατη.

Σύγχρονη θερινή θεατρική ζωή
1. Το ρωμαϊκό θέατρο
Είναι χτισμένο λίγο πριν από τη χρονολογία που σήμανε για τους Χριστιανούς (και τώρα πια όχι μόνο) τη νέα αρίθμηση των ετών, στο δεύτερο μισό του 1ου αιώνα π.Χ. Βρίσκεται στις όχθες του Άντιτζε, του ποταμού που η ορμητική ροή των νερών του, καθώς κυλούν κάτω από τη γραφική Πέτρινη Γέφυρα, ακούγεται σαν χαρμόσυνο μουρμούρισμα από τις κερκίδες του θεάτρου. Ένα μουρμούρισμα που συνοδεύει παραστάσεις, οι οποίες καλύπτουν ευρύ φάσμα: κλασικό και σύγχρονο θέατρο, μπαλέτο, τζαζ κα.
(Στο αρχαιολογικό μουσείο του χώρου θα δείτε: μια κεφαλή Μέδουσας, από τη νότια Ιταλία, και μια προσεγμένη προτομή του Μενάνδρου, από τη ρωμαϊκή περίοδο του βίου του.)
Το θέατρο και το μουσείο προσφέρουν την ευκαιρία ενός ανηφορικού περιπάτου, μέσα από κυπαρίσσια, ελιές και μυρωδάτες πικροδάφνες. Όλα θυμίζουν Ελλάδα. Και, για να μην κλαιγόμαστε συνέχεια, τα πλαστικά μπουκάλια και τα σκουπίδια πεταμένα δίπλα στο γραφικό μονοπάτι πάλι Ελλάδα θυμίζουν- μόνο που είναι αισθητά λιγότερα!

2. Η αρένα
Η αρένα (επίσημη ονομασία "ρωμαϊκό αμφιθέατρο") δικαίως περηφανεύεται ότι, σε μέγεθος, υπολείπεται μόνο σε σχέση με το Κολοσσαίο της Ρώμης. Μέχρι είκοσι πέντε χιλιάδες θεατές μπορούν να παρακολουθήσουν τα εκεί δρώμενα. Δρώμενα τα οποία, σαν μια έκφραση μεταμέλειας για όσα δράματα συντελούνταν κάποτε, με πρωταγωνιστές μονομάχους, άγρια θηρία και χριστιανούς, καταγίνονται με παρουσίαση λυρικών (μελο)δραμάτων. Όπερες που προσφέρονται για «υπερθέαμα».
Όλα σχεδόν τα μεγάλα ονόματα του λυρικού θεάτρου έχουν παρελάσει από τη σκηνή της αρένας και «έχουν βγάλει τα σωθικά τους» για ν' ακουστούν ψηλά στις κερκίδες! Γιατί, φυσικά, η αρένα δεν είχε χτιστεί ως θέατρο με προδιαγραφές Επιδαύρου και, επίσης φυσικά, οι τραγουδιστές της όπερας δεν έχουν μικροφωνάκι.
Η σκηνοθεσία και οι σκηνογραφίες, λόγω του μεγέθους της σκηνής και των προσδοκιών του κοινού, αγγίζουν μερικές φορές τα όρια του ακαλαίσθητου. Ιδίως, όταν πρόκειται για την Αΐντα και τη σκηνή του «θριάμβου»! Αλλ' ας μην αρνηθεί ο απαιτητικός θεατής την προσπάθεια που καταβάλλεται. Η τελειότητα είναι υποκειμενική και βρίσκεται μόνο στις ηλεκτρονικές εγγραφές.
Ειδικά ο Έλληνας θεατής, ας μη λησμονεί ότι εκεί, το καλοκαίρι του 1947, έβαλε την υπογραφή της τραγουδώντας «Τζοκόντα» η Μαρία Κάλλας. Για να ξαναγυρίσει το 1952, στο απόγειο της δόξας της, και να καταπλήξει με την ανεπανάληπτη ερμηνεία της.
Βερόνα. Πολλά αξιοθέατα προσφέρει στον Έλληνα ταξιδιώτη η πόλη αυτή. Αρκεί να βρει τον χρόνο να την περιδιαβεί. Το αξίζει!