«Τι ανακάλυψες πάλι;»
«Δεξιά καθώς ρέει ο Δούναβης απλώνεται το μισό της Βουδαπέστης, η Βούδα. Και, επάνω σε ένα λοφίσκο της, κτίστηκε κάποτε το ανάκτορο των αυτοκρατόρων εκείνης της παλιάς Αυστροουγγαρίας. Κοντά στο ανάκτορο, οικοδομήθηκε κι ένα μοναστήρι, έτσι ώστε αμφότεροι οι κλάδοι της εξουσίας να απολαμβάνουν τη θέα στο ποτάμι και να επιβλέπουν τα πέριξ. Σήμερα, έχει απομείνει χωρίς αυτοκράτορες το ανάκτορο για επίσκεψη των τουριστών, ενώ για την αναγκαία ανάπαυσή τους έχει ανεγερθεί γύρω απ’ τα ερείπια του μοναστηριού το Χίλτον της ουγγρικής πρωτεύουσας.»
«Μέχρι εδώ, τίποτε το αξιοπερίεργο.»
«Σωστά. Ούτε μπορεί να δοθεί ένας τέτοιος χαρακτηρισμός στα μικρά μαγαζάκια, ζαχαροπλαστεία  κι εστιατόρια που βρίθουν εκεί και, οφείλω να ομολογήσω, είναι ιδιαίτερα καλαίσθητα. Μερικά, μάλιστα, χρειάζεσαι πυξίδα για να τα βρεις, καθώς κρύβονται μέσα σε εσωτερικούς χώρους μακριά από την πρόσοψη των παλιών κτηρίων.»
«Κάπως έτσι φαντάζομαι τρύπωσες, για να έχεις να διηγείσαι. Κάνω λάθος;»
«Πάλι σωστά. Αλλά άξιζε. Γιατί, σ’ ένα ήσυχο αίθριο, ανακάλυψα ένα χαριτωμένο, φωτεινό βιβλιοπωλείο, με τζαμαρίες γύρω-γύρω και στην οροφή, που προσφέρει συνάμα καφέ, τσάι και γλυκίσματα. Έχει τον ευρηματικό τίτλο “Litea”: συνδυασμός των λέξεων literature και tea!»

Το εν λόγω κατάστημα, εκτός από τα προϊόντα του, χαρίζει ευγένεια και χαμόγελο, προερχόμενα από τη σχετικά ηλικιωμένη ιδιοκτήτριά του, η οποία σκοτώνεται να εξυπηρετήσει τον κόσμο και ν’ απευθυνθεί σε σπαστά αγγλικά ή γερμανικά στους ξενόγλωσσους πελάτες. Συχνά προστρέχει στη βοήθεια των άλλων θαμώνων που προσφέρουν υπηρεσίες ερασιτεχνών διερμηνέων. Σκοπός της, να μείνουν όλοι ευχαριστημένοι, έστω κι όταν της καθίσταται σαφές πως το γλωσσικό εμπόδιο είναι ανυπέρβλητο στο θέμα των βιβλίων. Εκείνη δεν το βάζει κάτω.
Ρωτάει την προέλευση του επισκέπτη κι εξαφανίζεται για λίγο, για να σε εκπλήξει στη συνέχεια με την επίδειξη της ελληνικής έκδοσης του ταξιδιωτικού οδηγού της Βουδαπέστης. Βλέπει ότι το συγκεκριμένο βιβλίο δεν έχει καμιά πιθανότητα πώλησης, διαπιστώνει ότι ούτε τα ολίγον φιλοσοφικά ή ολίγον λογοτεχνικά έργα που διαθέτει στα αγγλικά έχουν καλύτερη τύχη και, τότε, βουτάει στα βαθιά: ανοίγει το κλειδωμένο ντουλάπι με τα σπάνια αποκτήματά της. Και πετυχαίνει διάνα!

Χωρίς φυσικά να είναι εν γνώσει των νομικών σπουδών του Έλληνα επισκέπτη, προτείνει το “Decretum Tripartitum Latino-Hungaricum Juris Cosuetudinarii” που περιλαμβάνει κωδικοποιημένες διατάξεις εθιμικού δικαίου της Ουγγαρίας και της Τρανσυλβανίας, εκδόσεως έτους 1637. Εντάξει, μπορεί να πρόκειται για φωτοτυπημένη επανέκδοση από το 2005, αλλά το έργο δεν υστερεί καθόλου από πλευράς ενδιαφέροντος.

Αντίστοιχης διπλής χρονολογίας (αρχική 1590, νέα 2002) είναι η “Szent Biblia”, η Αγία Γραφή προφανώς, σε ένα ογκώδη τόμο που περιέχει την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη και έχει εκτυπωθεί στην πόλη Ντεμπρετσέν.
Κοντά της, αφού ο αριθμός των εκτιθεμένων βιβλίων δεν θα δικαιολογούσε λεπτές διακρίσεις κατάταξης βάσει των κανόνων της βιβλιοθηκονομίας, βρίσκεται η «Ιστορία του Ουγγρικού Απελευθερωτικού Κινήματος των Ετών 1848-1849», χρονολογιών κατά τις οποίες ολόκληρη η Ευρώπη συνταρασσόταν από την ορμή της ελευθερίας. Η έκδοση, διανθισμένη με ασπρόμαυρες, εύγλωττες φωτογραφίες, είναι έτους 1898.
Ενόσω εσύ φυλλομετράς, η ιδιοκτήτρια σου φέρνει και τοποθετεί κάτω απ’ τα μάτια σου ένα τομίδιο σε ουγγρική γλώσσα, τυπωμένο το 1943 (καταμεσής του πολέμου, με άλλα λόγια), με τους μύθους του Αισώπου! Ναι μεν δεν έχεις τη δυνατότητα να διαπιστώσεις πού αρχίζει ο μύθος του λαγού και πού τελειώνει εκείνος της αλεπούς, αλλά η συγκίνηση στο αντίκρισμα του βιβλίου δύσκολα κρύβεται.

Μια συγκίνηση που εμφανώς μεγεθύνεται στη θέα δύο πινακίδων, οι οποίες ενημερώνουν τον αναγνώστη πως στη συγκεκριμένη προθήκη θα βρει κείμενα με “Aforismák” και “Anekdoták”! Η παρατηρητική ιδιοκτήτρια δράττεται της ευκαιρίας και… «Θα θέλατε να ξαναπεράσετε; Θα φέρω δυο μοναδικές σπάνιες εκδόσεις που σίγουρα θα σας ενδιαφέρουν. Να σας προσφέρω και τσάι. Ή καφέ. Ή ένα ποτήρι κρασί. Δέχεστε;» Αρνείσαι ευγενικά τις ελκυστικές για τον ουρανίσκο προσφορές, αποδέχεσαι ωστόσο την πρόσκληση.

Στην επιστροφή μένεις πραγματικά εμβρόντητος εμπρός στα δυο βιβλία που διαθέτει το λιλιπούτειο αυτό, και μη εξειδικευμένο, κατάστημα.
Το πρώτο είναι του 1732 (αυθεντικό τώρα, όχι επανέκδοση) και περιλαμβάνει τους «Κανόνες που εφαρμόζονται από τις αρμόδιες αρχές σε θέματα εμπορικά, δικαίου της θάλασσας κλπ» από το Ναυτιλιακό Προξενείο της Βαρκελώνης, στη γλώσσα της Καταλονίας. Τιμή σημερινής πώλησης: 90 ευρώ.
Το δεύτερο και εντυπωσιακότερο (του 1815, όταν το Συνέδριο της Βιέννης ρύθμιζε την ευρωπαϊκή γεωγραφία) τιτλοφορείται «ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ» στα ελληνικά, πραγματεύεται γεωγραφικά θέματα όλων των ηπείρων και είναι γραμμένο σε αρχαία ρουμανικά! Όχι, βέβαια, πως το συνειδητοποιείς με το πρώτο αφού στο κείμενο εναλλάσσονται λατινικοί, κυριλλικοί κι ελληνικοί χαρακτήρες, αλλά δέχεσαι ως ορθή την πληροφορία της ιδιοκτήτριας, η οποία σε ενημερώνει για την προσιτή τιμή: 45 ευρώ.

«Το αγόρασες;»
«Το σκέφτηκα, να σου πω την αλήθεια. Μα, για να ομολογήσω και την αμαρτία μου, κυριάρχησε η οκνηρία: πού να τρέχω να βρω την κατάλληλη βιβλιοθήκη ή το αρχείο που θα ενδιαφερόταν να το αποκτήσει και να προβώ σε μεγαλόψυχη χειρονομία δωρεάς! Η σκέψη να το κρατήσω απορρίφθηκε αμέσως ως εγωιστική και αλυσιτελής. Κείμενο με γραφή παντελώς ακατανόητη για αμύητους. Έστω κι αν, στο τέλος κάθε σελίδας, περιέχεται τυπωμένη στο μισό της η πρώτη λέξη της επόμενης, προκειμένου να διευκολύνεται ο αναγνώστης!»

ΧΧΧΧΧ