ρθρα\Βιβλιοθκες και βιβλιοπωλεα αν τον κσμο
 

Η Βιβλιοθκη του Πανεπιστημου της Χαδελβργης

 

«Εναι ποτ δυνατν, ταν βρεθε κανες στην πανεπιστημιακ αυτ πλη, να μη μιλσει για τη βιβλιοθκη της;»
«χι. Προσοχ, μως. Τη συγκεκριμνη βιβλιοθκη οφελει να την προσεγγζει ο επισκπτης με σεβασμ, με δος θα λεγα, περισστερο απ τις υπλοιπες, χωρς να χρειζεται να αναφερθε στα σπνια αποκτματ της να επαινσει την οργνωσ της.»
«Ο λγος;»
«Πρτον, εναι απ τις παλαιτερες της Ευρπης. Δετερον, υπστη τις συνπειες των κατ καιρος πολμων και, ειδικτερα, του δετερου παγκσμιου πολμου, δραματικτερα απ τις υπλοιπες της Γερμανας. Και, τρτον, το ελληνικ στοιχεο εναι εδ πολλαπλ παρν.»
«Αναλυτικ, παρακαλ.»

σον αφορ τον πρτο λγο, ας σημειωθε απλς, τι η βιβλιοθκη λειτουργε δη απ τα τλη του 14ου αινα, παρλληλα με το πανεπιστμιο που ιδρθηκε το τος 1386, φροντας αρχικ το νομα Bibliotheca Palatina, αφο υπαγταν στο κρατδιο του Παλατιντου. Ας επισημανθε τι, ανκοντας στο εν λγω κρατδιο, τις πρτες σοβαρς επιπτσεις απ πολεμικς επιχειρσεις τις γνρισε κατ τη διρκεια του μεταξ χριστιανν αδελφοκτνου τριακονταετος πολμου (1618-1648). Ττε που, σμφωνα με παπικ διαταγ, μεταφρθηκαν γρω στις τσσερις χιλιδες χειργραφα και δεκατρες χιλιδες ντυπα στην Ρμη, για να βρσκονται στα ασφαλ χρια της καθολικς εκκλησας, μακρι απ τους επικνδυνους λουθηρανος. Ας μη νομιστε, τλος, τι τα μεταφερθντα επεστρφησαν εξ ολοκλρου: εκτς απ τα -δυσνητα, σως- γερμανφωνα κεμενα, σα χειργραφα εχαν γραφε στην ελληνικ και στη λατινικ φυλσσονται επιμελς, σμερα ακμα, στη Biblioteca Apostolica Vaticana!
Παραβλποντας, τρα, μεταγενστερες στρατιωτικς αναμετρσεις, λιγτερο καταστροφικς, φτνουμε στην τελευταα παγκσμια σρραξη. Και διαπιστνουμε πως οι καλς πρξεις μετακμισης βιβλων δεν προσιδιζουν μνο σε μη Γερμανος. Το 1939 αφαιρεται απ τη βιβλιοθκη και μεταφρεται σε λλη πλη, που χαιρε μεγαλτερης χιτλερικς ευαρσκειας, ο περφημος Codex Manesse: πολυτιμτατο εικονογραφημνο χειργραφο του 1304, με 137 ψιλοδουλεμνες γχρωμες μινιατορες που απεικονζουν ευγενες και ποιητς της εποχς. Στα 1942 -1944, σειρ λη αρχεων, παπρων, εντπων και χειρογρφων κατανμονται αλλο: στην Καρλσροη στο Χιλμπρον στη Νυρεμβργη, που αποφσιζε εν τη σοφα του το καθεστς, ετε για να αντικαταστσουν τα ργα βιβλιοθηκν που εχαν βομβαρδιστε ετε πλι για να τοποθετηθον σε «οχυρ καταφγια τχνης», πως εκενο που προνοητικ εχε κατασκευαστε στη Νυρεμβργη.
Εδ παρεμβανει η ειρωνεα της τχης. Το τλος του πολμου βρσκει τη Χαδελβργη απεραχτη απ συμμαχικος βομβαρδισμος. Ανεξρτητα απ την εξγηση του φαινομνου, καθς διφορα διαδθηκαν σχετικ, ο πλοτος της βιβλιοθκης ντως δεν απωλσθηκε μεν απ τις βμβες των νικητν, δεινοπθησε μως και συλθηκε απ τα ανθρπινα χρια τους. Εν πρτοις, ο αμερικανικς στρατς απκλεισε τον περιβλλοντα χρο με συρματπλεγμα, στε να λειτουργσει απερσπαστο το νεοσστατο «Κντρο Τεκμηρωσης», με στχο τη συλλογ εγγρφων του Υπουργεου μυνας, του Ναζιστικο Κμματος και λλων φορων της νικημνης Γερμανας, τη μελτη τους, την αξιολγηση και την επεξεργασα τους. Απτερος στχος αυτς της εργδους προσπθειας, η αποτελεσματικ σνταξη του κατηγορητηρου στις επικεμενες δκες της Νυρεμβργης!
Σαν να μην φτανε η φυσικ κακοποηση που υφσταντο τα βιβλα κατ τη διρκεια των χι λεπτεπλεπτων στρατιωτικν ερευνν, συνπτονταν ταυτοχρνως… μονομερες συμβσεις (!) χρησιδανεου χωρς φυσικ καμι υποχρωση επιστροφς, πραγματοποιονταν δηλαδ κανονικ «αφαμαξη». Με απλ λγια, η κλοπ δινε κι παιρνε! Οι συνπειες της νδοξης αυτς πρακτικς, που συνεχστηκε μχρι τη μρα αποχρησης των νικητριν δυνμεων απ την πλη, δεν εξλιπαν ποτ. Παρ τις προσπθειες που λγεται τι κατβαλε ο Αμερικανς πατος Αρμοστς για ανερεση των κλαπντων, μεγλο μρος του πνευματικο θησαυρο της πανεπιστημιακς βιβλιοθκης χθηκε οριστικ.

«Και ο τρτος λγος; Ο σχετιζμενος με την παρουσα του ελληνικο στοιχεου;»
«Εδ, αφενς παρεισφρει η πολιτιστικ, κληρονομικ περηφνια και αφετρου υπεισρχεται μια προσωπικ, συναισθηματικ πτυχ. Εξηγομαι. Τσο η πρσοψη του κτηρου σο και τμματα των εσωτερικν χρων της βιβλιοθκης φρουν ντονη επιρρο και απ την αρχαιοελληνικ τχνη. Κονες με αναφορς και στους τρεις ρυθμος (δωρικ, ιωνικ, κορινθιακ). Ανγλυφα με γγαντες, που μταια επιχερησαν να διαταρξουν τη θεκ ννομη τξη. Αγλματα με παραπομπς μυθολογικς, πως το γαλμα με τον Προμηθα και τον αετ που του κατατρει το συκτι, ευθεα αναφορ στην προσφορ της φωτις -και συνακλουθα της γνσης- στους ανθρπους, μα και μμεση υπμνηση των ορων των ανθρπινων δυνατοττων. η γυναικεα μορφ, που συμβολζει την υπδειξη, στο παρακεμενο νεαρ παιδ, των αγαθν της ρευνας. Στο επιστγασμα δε της πρσοψης, η κεφαλ της Αθηνς με τις γλακες της σοφας.
»Ως προς το εσωτερικ, το ιστορικ αναγνωστριο (η σημεριν αθουσα τεκμηρωσης) περιχει ββαια κι αυτ ελληνικ διακοσμητικ στοιχεα, αλλ το συγκινητικτερο σημεο εναι ο χρος της εισδου με τα δο εντοιχισμνα μωσακ τμπανα και τα ρητ τους: ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΤΕΙΝΕΙ ΤΟ ΔΕ ΠΝΕΥΜΑ ΖΩΟΠΟΙΕΙ (απ την προς Κορινθους Β’ επιστολ του Αποστλου Παλου) και Η ΣΟΦΙΑΣ ΠΗΓΗ ΔΙΑ ΒΙΒΛΙΩΝ ΡΕΕΙ (γνωστης προλευσης).»
«Περιμνω, τλος, την προσωπικ και συναισθηματικ πτυχ.»
«Στο πανεπιστμιο της Χαδελβργης και στη βιβλιοθκη εντρφησαν, πριν εκατ περπου χρνια, τρεις λληνες σοφο (ας μου επιτραπε η χρση του επιθτου), να εκ των οποων εχα την τιμ να γνωρσω: ο Κωνσταντνος Τστσος, ο Ιωννης Θεοδωρακπουλος και ο Παναγιτης Κανελλπουλος.»

 

ΧΧΧΧΧ