"Πρόσεξες ότι, στο τμήμα των βιβλίων και περιοδικών σχετικά με την Ελλάδα, η βιβλιοθήκη Φρανσουά Μιτεράν περιλαμβάνει τεύχη ενός περιοδικού με τίτλο 'Δεσμός'; Περιοδικού τριμηνιαίου, αν δεν κάνω λάθος;"
"Το πρόσεξα. Και απορώ, πώς δεν μου το είχες επισημάνει ακόμα για να κάνεις το απαραίτητο σχόλιό σου."
"Ο λόγος ήταν ότι ήθελα να το συνδυάσω με την παρουσίαση του βιβλιοπωλείου που φέρει το ίδιο όνομα. Να γίνει το σχόλιο ζωντανά, 'λάιβ' που λένε και στη σύγχρονη τηλεοπτική γλώσσα. Και να δεις, πώς οι Έλληνες του εξωτερικού προσπαθούν -και κατορθώνουν- να συντηρούν αυτοί τον πραγματικό πλούτο της γλώσσας μας".

Ο παραπάνω διάλογος γινόταν προφανώς στο Παρίσι και, πιο συγκεκριμένα, κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό Μονπαρνάς. Και ήταν φυσικό να έχει προηγηθεί ο σχολιασμός και αυτού του ονόματος. Γραμμένη στα γαλλικά, η ονομασία του σταθμού και του παρακείμενου πύργου (ουρανοξύστη), Mont Parnasse, δεν μπορεί παρά να παραπέμπει στο όρος Παρνασσός, το οποίο, ιδίως από την εποχή της Αναγέννησης συμβολίζει την κοιτίδα των γραμμάτων, των μουσών και της ποίησης.
Έτσι, πολύ λογικά, λίγα τετράγωνα πιο πέρα, στον αριθμό 14 της rue Vandame, μια περιορισμένης επιφάνειας πρόσοψη μας οδηγεί στον μικρό, φιλόξενο και πλούσιο σε μυρουδιά τυπωμένου χαρτιού χώρο που δημιούργησε στα 1983 ο Γιάννης Μαυροειδάκος. Το ελληνικό βιβλιοπωλείο "Δεσμός".

Είναι γόνος μανιάτικης οικογένειας ο Γιάννης Μαυροειδάκος, από το Νύμφι της λακωνικής Μάνης.
"Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας," διηγείται, "υπήρχε ένα μικρό βιβλιοπωλείο στο Παρίσι, το 'Chouette'. Αυτό έκανε τον κύκλο του και έκλεισε το 1981. Είχε, όμως, ρίξει τον σπόρο του  και είχε δημιουργηθεί μια παρέα Ελλήνων και Γάλλων που ήθελαν κουλτούρα. Είχαν μπουχτίσει με τα ελληνικά εστιατόρια, τα 'Zorba' και τα 'Mykonos', και αποζητούσαν κάποιο στέκι για πνευματική επαφή με την Ελλάδα."
"Αποζητούσαν, δηλαδή, ένα δεσμό με τη χώρα τους ή με τη χώρα που αγαπούσαν."
"Ακριβώς. Η επιλογή της επωνυμίας ήταν έτσι αυτονόητη. Δεν θέλαμε, ωστόσο, να παραμερίσουμε τελείως και τα σωματικά κελεύσματα. Οπότε, διαλέξαμε τον χώρο μας απέναντι από ένα άλλο ελληνικό μαγαζί, το ουζερί 'Η Ελιά'! Δεσμός και συνδυασμός. Μάλιστα στην αρχή, όταν το ουζερί ήταν κλειστό, διοργανώναμε και μικρές συναυλίες με ελληνικά τραγούδια."
"Τώρα, απ' ό,τι φαίνεται, το ουζερί δεν υπάρχει."
"Σωστά. Κι εμείς είμαστε πια αμιγώς βιβλιοπωλείο. Σε μας θα βρείτε όλα τους Έλληνες συγγραφείς και όλα τα ελληνικά βιβλία που έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά."
"Άρα, απευθύνεστε στο γαλλικό κοινό."
"Κατά κύριο λόγο, ναι. Αν και υπάρχουν πολλοί Έλληνες που ζουν στο Παρίσι, στη Γαλλία γενικότερα, μα και στο γειτονικό Βέλγιο, που μας επισκέπτονται και αγοράζουν. Οπωσδήποτε, το ενενήντα πέντε τοις εκατό των πελατών είναι Γάλλοι· Γάλλοι, που έχουν διαβάσει κάποιο έργο σε μετάφραση και επιθυμούν να δουν και το πρωτότυπο."
"Και είναι πολλοί αυτοί, κύριε Μαυροειδάκε;"
"Αν και μου αρέσει η κλητική του επωνύμου μου όταν χρησιμοποιείται σωστά -γιατί τελευταία δυστυχώς, κακοποιείται- θα προτιμούσα το 'Γιάννης'. Απαντώντας τώρα στο ερώτημά σας, σας λέω ότι το πελατολόγιό μας αριθμεί περίπου πέντε χιλιάδες ονόματα!"
"Εντυπωσιακός αριθμός. Θα μπορούσατε να συναγωνιστείτε τη FNAC!"
"Εκμεταλλεύομαι το αστείο σας, για να τονίσω τη διαφορά μας από οποιοδήποτε μεγάλο βιβλιοπωλείο: εδώ, λατρεύονται η προσωπική επαφή, το ειλικρινές χαμόγελο, η γνωριμία."
Εκείνη τη στιγμή, φάνηκε στην είσοδο μια συμπαθής κυρία. Χαιρέτησε χαρούμενα και ζήτησε να μιλήσει με την Κλειώ. Ώσπου να ανταποκριθεί στο αίτημά της ο Γιάννης, άνοιξε ενδιάμεση πόρτα και εμφανίστηκε μια νέα κοπέλα, η οποία έτρεξε να προϋπαντήσει την πελάτισσα, φιλώντας την σταυρωτά.
"Βλέπετε; Αυτό εννοώ. Και με συγχωρείτε που δεν σας είχα ήδη παρουσιάσει την κόρη μου. Η Κλειώ, απόφοιτος ελληνικής λογοτεχνίας της Σορβόννης και συνεχιστής του έργου μου. Ελπίζω."

Κατά τη διάρκεια της ολιγόλεπτης συζήτησης ανάμεσα στους τρεις, το βλέμμα σου έπεσε σε μια προθήκη όπου υπήρχαν δυο-τρία αντίτυπα του περιοδικού, το οποίο αποτέλεσε την αφορμή για την επίσκεψή μας στο βιβλιοπωλείο.
"Εκδίδετε και περιοδικό;" ακολούθησε η επίπλαστη, αφελής απορία.
"Εδώ και οκτώ χρόνια. Με μεγάλη επιτυχία. Και με πολλούς συνδρομητές. Αυτή, βέβαια, είναι η τακτική μας έκδοση. Γιατί προβαίνουμε και σε έκτακτες."
"Δηλαδή;"
"Για παράδειγμα, εκδώσαμε έναν οδηγό για την ελληνική λογοτεχνία, ποίηση και πεζογραφία, από το 1950 μέχρι το 1990. Οι ενδιαφερόμενοι -δημοσιογράφοι, μελετητές, ερευνητές- βρίσκουν σ' αυτόν ένα είδος who is who των Ελλήνων συγγραφέων. Μπορείτε να βρείτε, μάλιστα, τον οδηγό σε σαράντα πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες!"
"Συγκεκριμένα, πώς γίνεται η παρουσίαση;"
"Προφανώς, αφορά τους μεταφρασμένους συγγραφείς. Περί τα εκατόν σαράντα ονόματα, τα οποία παρουσιάζονται αναλυτικά και κάτω από κριτικό πρίσμα."

Η συζήτησή μας διακόπτεται από την είσοδο άλλων τριών χαμογελαστών κυριών που κατευθύνονται στα ενδότερα.
"Μα τι γίνεται εκεί πίσω; Συνωμοτική συνάντηση;"
"Περίπου. Κρυφό σχολειό!"
Ο Γιάννης Μαυροειδάκος μας αφήνει για λίγα δευτερόλεπτα με την έκπληξη ζωγραφισμένη στα μάτια, πριν διευκρινήσει.
"Σας μίλησα προηγουμένως για αμιγές βιβλιοπωλείο, που δεν διοργανώνει πια συναυλίες. Παραδίδονται, όμως, μαθήματα ελληνικής γλώσσας. Από το 1983. Έχουμε σαράντα έως πενήντα μαθητές κατ' έτος."
"Τόσους πολλούς; Και το κίνητρό τους;"
"Μια κατηγορία αποτελούν οι Γάλλοι αρχαιοελληνιστές που θέλουν να έρθουν σε επαφή και με τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα. Έπειτα, μην ξεχνάτε ότι έχουν δημιουργηθεί πολλά μικτά ζευγάρια· το γαλλικό μισό τους, συνήθως η γυναίκα, έχει τη διάθεση να διδαχθεί το ιδίωμα του συζύγου. Αντίστοιχο ενδιαφέρον έχουν και τα παιδιά Ελλήνων, δεύτερης και τρίτης γενιάς, τα οποία ζουν στη Γαλλία. Προσθέστε και μιαν ακόμη κατηγορία, μικρότερης χρονικής διάρκειας αυτή."
Ένα πονηρό χαμόγελο διαγράφεται στο πρόσωπό του.
"Πρόκειται για τις... καμακωμένες Γαλλίδες των διακοπών! Η νοσταλγία των υφάλμυρων στιγμών του καλοκαιριού τις οδηγεί σε ενθουσιώδες γλωσσικό μαθητικό ξεκίνημα. Με απώτερη ελπίδα την επιστροφή στη χώρα των θεών. Η συγκεκριμένη κατηγορία έχει και τη μεγαλύτερη διαρροή. Κατανοητό, όχι;"
"Απόλυτα."
"Αλλά, για να ξανασοβαρευτούμε. Εκτός από την καθαυτό βιβλιοπωλική δραστηριότητα και το διδακτικό έργο, υπάρχει και ένας άλλος λόγος που μας κάνει περήφανους: το ότι είμαστε το τελευταίο ελληνικό στέκι στο Παρίσι. Ο χώρος, όπου έρχονται να μας καλημερίσουν, να κουβεντιάσουν μαζί μας και αναμεταξύ τους ο Μανθούλης, ο Αξελός, ο Παπατάκης, ο Βασιλικός, ο Αλεξάκης, ο Γαβράς, ο Αλιάγας. Είναι αδικαιολόγητη η περηφάνια μας;"
Πώς είναι δυνατόν να διαφωνήσει κανείς;