Οι Ανδριþτες δεν εßναι αφιλüξενοι. Η αντßθετη φÞμη, η οποßα Ýχει κατÜ καιροýς ακουστεß, ελÝγχεται ως απολýτως αβÜσιμη. Εκεßνο, ßσως, που ενδεχομÝνως παρατηρεß ο επισκÝπτης του νησιοý (και που μπορεß να εξηγÞσει -üχι να δικαιολογÞσει- την φÞμη) εßναι το σχετικÜ περιορισμÝνο ενδιαφÝρον για την αýξηση του αριθμοý των τουριστþν. Η ¢νδρος δεν επιθυμεß ν' ανταγωνιστεß τις αδελφÝς ΚυκλÜδες. ΑφÞνει σ' αυτÝς την εργþδη προσπÜθεια για προσÝλκυση καλοκαιρινþν "διακοπολÜγνων" και αρκεßται στις üποιες επιτυχßες των δυτικþν παραλßων της, με προεξÜρχοντα προορισμü το Μπατσß.
¸τσι η πρωτεýουσÜ της, η Χþρα, κινεßται στον ρυθμü των μüνιμων Þ ημιμüνιμων κατοßκων της (που εργÜζονται στην ΑθÞνα, στον ΠειραιÜ και στα περßχωρα, αλλÜ την επισκÝπτονται σταθερÜ τα Σαββατοκýριακα) και παρακολουθεß τα τουριστικÜ τεκταινüμενα απü κÜποια απüσταση. Στην κυριολεξßα, μÜλιστα, αφοý απÝχει τριÜντα πÝντε ολüκληρα στροφοχιλιüμετρα απü το Γαýριο, üπου πλευρßζουν τα πλοßα της γραμμÞς, και δεν διαθÝτει δικü της μεγÜλο λιμÜνι. Οýτε φαßνεται να θÝλει να το αποκτÞσει: γιατß η εξÞγηση για τους δυνατοýς βοριÜδες και την δυσχÝρεια προφýλαξης απ' αυτοýς ηχοýν κÜπως παρÜξενα στην σημερινÞ εποχÞ της τεχνολογßας.
"Ακριβþς αυτÞ η γειτνßαση με το χωνευτÞρι της ΑθÞνας και το συνεχÝς πÞγαινε-Ýλα των Ανδριωτþν, τüσο το καλοκαßρι üσο και τον χειμþνα, αποτελοýν την βασικÞ αιτßα για την Ýλλειψη ακραιφνþν βιβλιοπωλεßων στο νησß μας."
Ο ΓιÜννης Ζþταλης, χαμογελαστÜ καθισμÝνος πßσω απü τον πÜγκο του μαγαζιοý του, διατυπþνει αρχικÜ το παρÜπονü του.
"Παλιüτερα, η κατÜσταση Þταν διαφορετικÞ. Αν πÜτε μÝχρι την κÜτω πλατεßα, θα συναντÞσετε Ýνα κατÜστημα που πουλÜει τþρα μüνο τουριστικÜ εßδη, χÜρτες κλπ. ¸χει και μερικÜ βιβλßα που αναφÝρονται αποκλειστικÜ στην ¢νδρο. Ε, λοιπüν, προηγουμÝνως υπÞρχε εκεß üχι μüνο βιβλιοπωλεßο, αλλÜ και τυπογραφεßο. Δυο εντοιχισμÝνες πινακßδες μιλοýν για το παρελθüν του."
ΣωστÜ τα λÝει. ΥπÜρχουν πρÜγματι οι πινακßδες, οι οποßες πιστοποιοýν του λüγου το ασφαλÝς. Η πρþτη γρÜφει:
Εδþ στεγÜστηκε
την περßοδο1915-1990
το ΧΑΡΤΟΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΚΑΡΑΟΥΛΑΝΗ
που ßδρυσε το 1893
ο ΛορÝντσος ΚαραουλÜνης
(1865-1950) και συνÝχισαν
ο ΔημÞτριος ΚαραουλÜνης
(1895-1968) και μετÜ ως το 1990 οι
Αντþνης και Ερατþ ΠολÝμη
Ο "ΚΑΡΑΟΥΛΑΝΗΣ"
Þταν ο τüπος κοινωνικþν και
γüνιμων πνευματικþν συναντÞσεων
ΑπÝναντß της, μια δεýτερη πινακßδα συνεχßζει:
Εδþ στεγÜστηκε
την περßοδο1937-1974
το ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ΚΑΡΑΟΥΛΑΝΗ
που ßδρυσε το 1893
ο ΛορÝντσος ΚαραουλÜνης
(1865-1950) και συνÝχισαν
ο ΔημÞτριος ΚαραουλÜνης
(1895-1968) και ο
Αντþνης ΠολÝμης
Κορυφαßα δραστηριüτητα του
ιστορικοý αυτοý τυπογραφεßου
η Ýκδοση και εκτýπωση της εφημερßδας
"Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΥ"
1945-1952
"ΒλÝπετε; 'Τüπος γüνιμων πνευματικþν συναντÞσεων'. Και σÞμερα; Με το βιβλßο ασχολοýμαι η αφεντιÜ μου, Ýνας-δυο Üλλοι συνÜδελφοι και, κατ' ανÜγκη, καταφεýγουμε στα χαρτικÜ και στις σχολικÝς τσÜντες για να τα βγÜλουμε πÝρα. ΑφÞστε που ο κüσμος διαβÜζει üσο πÜει και λιγüτερο."
Δεν διαθÝτω επιχειρÞματα να του αντιτÜξω. Αφοý, ακüμα και στην Σýρο των τριÜντα χιλιÜδων κατοßκων, ο Σταθüπουλος Ýχει απομεßνει ο... τελευταßος των Μοúκανþν. Κι η απüσταση της Σýρου απü την ΑθÞνα εßναι ασυγκρßτως μεγαλýτερη απü αυτÞ της ¢νδρου. ΚαταβÜλλω, ωστüσο, προσπÜθεια να συνεχßσω την συζÞτηση.
"ΚαλÜ, τουρßστες πολλοýς που να εξαντλοýν τις αναγνωστικÝς προμÞθειÝς τους και ν' αγορÜζουν Üλλα βιβλßα δεν Ýχετε στο νησß. Κι οι μüνιμοι κÜτοικοι προσφεýγουν στα μαγαζιÜ της πρωτεýουσας. Τüτε, ποιο το νüημα να φορτþνεστε με τους τßτλους που βλÝπω στα ρÜφια; Δεν εßναι λßγοι, για κατÜστημα με σχεδüν μηδενικÞ δραστηριüτητα, üπως το παρουσιÜζετε!"
Η προκλητικÞ μου παρατÞρηση πÝφτει σε Ýδαφος γüνιμο.
"Ακοýστε. Πρþτα απ' üλα, θα Þταν ντροπÞ να μην υπÜρχουν καθüλου βιβλßα στην ¢νδρο. Μην ξεφτιλιστοýμε τελεßως! ¾στερα, μην ξεχνÜτε πως βρισκüμαστε στο τÝλος της θερινÞς περιüδου. Το καλοκαßρι, üλο και κÜποιος θα βρεθεß να ψωνßσει. ΕλÜτε αργüτερα, τον χειμþνα, και θα διαπιστþσετε την εξÝλιξη. Τι να σου κÜνουν οι χßλιοι πεντακüσιοι μüνιμοι, απü τους οποßους οι μισοß περßπου εßναι αλλοδαποß;"
"Και που, προφανþς, δεν ενδιαφÝρονται για την ελληνικÞ λογοτεχνßα!"
"Μην το ειρωνεýεστε. Οι Αλβανοß που ζουν στην ¢νδρο, εδþ και αρκετÜ χρüνια, αποτελοýν παρÜδειγμα προς μßμηση: σεμνοß, ευγενικοß και προσεκτικοß στη συμπεριφορÜ τους þστε να μην προκαλοýν τους ντüπιους, εντÜσσονται αρμονικÜ στην κοινωνßα μας. ΑποβÜλλουν τους üποιους παρεßσακτους ομοεθνεßς τους που θα μποροýσαν τυχüν να αμαυρþσουν καθ' οιονδÞποτε τρüπο την εικüνα τους -σ' αυτü βοηθÜει, φυσικÜ, η θÜλασσα που μας χωρßζει απü την ηπειρωτικÞ χþρα- και αναπτýσσονται επαγγελματικÜ. Δεν εßναι πια μüνο εργÜτες, αλλÜ εξελßσσονται σε εργολÜβους, με δικÜ τους συνεργεßα. ΠροσλαμβÜνουν μÜλιστα προσωπικü απü Üλλες εθνικüτητες, Ουκρανοýς, Πολωνοýς..."
"Ωραßα αυτÜ που λÝτε και Üξια μελÝτης απü τους ειδικοýς της πρωτεýουσας, τους κοινωνιολüγους και τους πολιτικοýς μας. Δεν βλÝπω, üμως, πþς αυτοß οι συμπαθεßς και επιτυχημÝνοι στον χþρο τους μετανÜστες επηρεÜζουν την αγορÜ του βιβλßου. ¸χουν τüσο πολý εξελιχθεß και τα ελληνικÜ τους;"
"¼χι ακριβþς των ßδιων. ΑλλÜ, σκεφτεßτε πüσο μπορεß να ανÝβει η ζÞτηση, üταν ανδρωθεß η γενιÜ των μεταναστþν που τþρα πηγαßνει σχολεßο. Με την κατÜλληλη προεργασßα και καθοδÞγηση, βÝβαια. Γιατß, Ýχοντας ως παρÜδειγμα τους ενταγμÝνους πια στον κοινωνικü ιστü γονεßς τους, θα θÝλουν τα παιδιÜ ν' ακολουθÞσουν τα βÞματÜ τους. Τις βÜσεις τις γλωσσικÝς θα τις διαθÝτουν. ¢ρα;"
"ΒλÝπω üτι Ýχετε βλÝψεις μακροπρüθεσμες."
"ºσως απλþς μεσοπρüθεσμες. Θα σας αναφÝρω Ýνα Üλλο στοιχεßο. Με την ευκαιρßα των εορτþν των ΧριστουγÝννων, ξÝρετε, τα σχολεßα προσφÝρουν δωρÜκια στους μαθητÝς. ΜÝχρι τþρα, τα δþρα αυτÜ περιορßζονται σε εßδη ρουχισμοý: αθλητικÝς φορμßτσες, πιζÜμες, παπουτσÜκια, τÝτοια. Καθþς, üμως, θα βελτιþνονται οι γνþσεις των παιδιþν των μεταναστþν, το παιδικü βιβλßο θα Ýρθει πÜλι στο προσκÞνιο. Πþς σας φαßνονται, λοιπüν, οι προβλÝψεις μου; Εßμαι αιθεροβÜμων;"
Χαμογελþ και κουνÜω επιδοκιμαστικÜ το κεφÜλι. Κι ο καλüς βιβλιοπþλης συνεχßζει απτüητος.
"Εν πÜση περιπτþσει, στην ¢νδρο δεν τρεφüμαστε μüνο με την προσδοκßα του μÝλλοντος. Ζοýμε στο παρüν. Και πνευματικÞ τροφÞ προσφÝρεται Üφθονη απü την ΚαÀρειο ΒιβλιοθÞκη. Αξßζει να την επισκεφθεßτε."
ΤελικÜ η "ΜικρÞ Αγγλßα", το πλοýσιο νησß των εφοπλιστþν και των καλλιτεχνικþν εκθÝσεων, δεν με Üφησε χωρßς βιβλιοχαρÜ! ΜετÜ την γεμÜτη ζωντÜνια και πολλÞ αισιοδοξßα συνομιλßα με τον ΓιÜννη Ζþταλη, βρÝθηκα στο νεοκλασικü κτÞριο που στεγÜζει την ΚαÀρειο ΒιβλιοθÞκη.
Ιδρýθηκε το 1987 ως νομικü πρüσωπο ιδιωτικοý δικαßου και αποτελεß το μοναδικü πνευματικü ßδρυμα της ¢νδρου. ΕμπνευστÞς και δημιουργüς της ο ποιητÞς ΔημÞτριος Ι. ΠολÝμης. Η φωνÞ της υπεýθυνου της βιβλιοθÞκης δßνει πρüθυμα περισσüτερες εξηγÞσεις.
"Στηριζüμαστε σε ορισμÝνες κρατικÝς χορηγßες, αλλÜ κυρßως στη συμπαρÜσταση και τις δωρεÝς των φßλων του ιδρýματος. Και εßναι πολλÝς αυτÝς: σÞμερα κατÝχουμε περßπου 50.000 τüμους, αρκετοß απü τους οποßους εßναι παλιÝς, δυσεýρετες εκδüσεις. Πρüχειρα αναφÝρω την προσωπικÞ βιβλιοθÞκη του Ανδριþτη Θεüφιλου ΚαÀρη, λαμπροý εκπρüσωπου του ελληνικοý διαφωτισμοý, τα αρχεßα του ΔημÞτρη ΠασχÜλη, του Σινιüσογλου και Üλλα. ΦυλÜσσονται επßσης καμιÜ χιλιÜδα φÜκελοι με χειρüγραφα απü τον 16ο αιþνα και μετÜ."
"Πüσο προσιτÜ στο κοινü εßναι τα βιβλßα σας;"
"ΕξαρτÜται. Η βιβλιοθÞκη εßναι ανοικτÞ καθημερινÜ. Εκατü με εκατüν πενÞντα Üτομα την επισκÝπτονται ανÜ μÞνα, κατÜ μÝσο üρο, και δανεßζονται γýρω στα διακüσια βιβλßα. ΦυσικÜ, οι σπÜνιες εκδüσεις δεν αποτελοýν αντικεßμενο δανεισμοý, παρÜ διατßθενται προς μελÝτη επß τüπου."
"Λογικü. ΠαιδιÜ Ýρχονται;"
"ΠολλÜ. ΑυτÞ η πτÝρυγα του αναγνωστηρßου περιÝχει μüνο παιδικÜ βιβλßα. Εßναι απßστευτο πüσο ξεφýλλισμα γßνεται."
"Προβαßνετε και σε εκδüσεις, αν κρßνει κανεßς απ' αυτüν τον κατÜλογο."
"Βεβαßως. Εκδüσεις σχετικÝς με την ¢νδρο: την ιστορßα, την λαογραφßα, τα πνευματικÜ τÝκνα της... ΘÝλετε να τις αναφÝρετε;"
"ΑφÞστε, καλýτερα. Θα χρειαζüταν ολüκληρο ειδικü Üρθρο. Αρκεß να σημειωθεß η ηλεκτρονικÞ διεýθυνση 'kaireios@otenet.gr' για üποιον ενδιαφÝρεται να ενημερωθεß περισσüτερο. Και κÜτι ακüμη: εκτüς απü τις εκδüσεις, την πλοýσια συλλογÞ και τα σπÜνια βιβλßα, τι Üλλο θα επιθυμοýσατε να επισημανθεß για την βιβλιοθÞκη;"
"Οι εκπαιδευτικÝς και πολιτιστικÝς δραστηριüτητες -που εßναι πολλÝς- εκφεýγουν κι αυτÝς, φαντÜζομαι, του πλαισßου της ÝρευνÜς σας."
"ΜÜλλον."
"Τüτε, σημειþστε πως διαθÝτουμε και σπÜνιους επισκÝπτες, παρÜλληλα με τα σπÜνια βιβλßα: πÜνω απü μÞνα Ýμεινε στο νησß και μας επισκεπτüταν πρωß-απüγευμα μια νεαρÜ φιλüλογος απü την Ιαπωνßα, η οποßα συνÝτασσε διδακτορικÞ διατριβÞ με θÝμα τον ελληνικü διαφωτισμü! Και επÝλεξε να εργαστεß εδþ, στην πατρßδα του Θεüφιλου ΚαÀρη!"
|
