Το Βέλγιο έχει σημεία συγκρίσιμα με την Ελλάδα. Για παράδειγμα, έχει αντίστοιχο πληθυσμό. Απέκτησε την επίσημη εθνική του οντότητα την ίδια χρονιά που δημιουργήθηκε το νεοελληνικό κράτος, το 1830. Γεωγραφικά, βρίσκεται «περικυκλωμένο» από κράτη που το επιβουλεύτηκαν και του επιτέθηκαν, όπως συνέβη και με τη χώρα μας.
Υφίστανται, ωστόσο, και διαφορές οι οποίες θα μπορούσαν ίσως και να αποδοθούν στην επιρροή που ασκεί στην ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία το κλίμα που, στην περίπτωση του Βελγίου, δεν χαρακτηρίζεται μεν από δριμύ ψύχος όπως στις υπερβόρειες περιοχές της Ευρώπης, αλλ’ ούτε διακρίνεται από τη θερμότητα της Μεσογείου. Έτσι οι αντιδράσεις των κατοίκων, είτε ατομικές είτε κοινωνικές, είναι φυσικό να μη συμπίπτουν.

Τι άραγε γέννησε τις παραπάνω σκέψεις, κατ’ ανάγκη πρόχειρες κι επιφανειακές; Μα, η εντονότατη διαφορά στα ζητήματα κοινωνικής πειθαρχίας σε συνδυασμό με τη διάθεση προβολής της πολιτιστικής κληρονομιάς. Άμεσα απαραίτητη εδώ, μια διευκρίνιση: το άρθρο δεν θίγει ούτε κατ’ ελάχιστο την πτυχή της τρέχουσας δεινής ελληνικής κρίσης σε σύγκριση, ανάρμοστη και άδικη, με τη συνέχιση λειτουργίας της βελγικής διοικητικής μηχανής χωρίς εκλεγμένη κυβέρνηση, ενάμισι έτος μετά τις εκλογές. Το μόνο, στο οποίο αναφέρεται, είναι κάτι που συνέβη την παρελθούσα Κυριακή, την τρίτη του Σεπτεμβρίου.
Η μέρα αυτή είχε οριστεί ως «μέρα χωρίς αυτοκίνητο». Παράλληλα, ήταν η δεύτερη του σαββατοκύριακου κατά το οποίο άνοιξαν τις πύλες τους στο κοινό περί τα εκατό αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής των Βρυξελλών που συνήθως δεν είναι προσβάσιμα και, οπωσδήποτε, όχι δωρεάν. Λοιπόν, αφενός υπήρξε απόλυτη η συμμόρφωση προς την απαγόρευση κίνησης των αυτοκινήτων και των μοτοσικλετών κι αφετέρου παρατηρήθηκε κοσμοσυρροή στα αξιοθέατα, αλλά και στις άλλες οργανωμένες εκδηλώσεις διασκέδασης, με δωρεάν χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, με ποδήλατα, skateboards ή και πεζή.

Ανάμεσα στα σημεία γνωριμίας του πολίτη με τον πολιτισμό του, ήταν η βιβλιοθήκη της Εθνικής Τράπεζας του Βελγίου, «θησαυρός τεκμηρίωσης στο πλαίσιο ενός ιστορικού κτηρίου», όπως επισημαίνει το κατατοπιστικό φυλλάδιο. Πρόκειται, πράγματι, για κτίσμα του 1872 το οποίο ακολούθησε αρχιτεκτονικά τους τότε ισχύοντες κανόνες ανέγερσης τραπεζικών ιδρυμάτων, καταφεύγοντας σε δεξιοτεχνική χρήση των σφυρήλατων μεταλλικών δομών, του γυαλιού, του μαρμάρου και του φωτός. Δεδομένου δε ότι ο προορισμός του αρχικά ήταν να παρέχει στέγη για τη διενέργεια τραπεζικών συναλλαγών, η απόσταση που το χώριζε από τον σφύζοντα εμπορικό πυρήνα της πόλης ήταν μηδαμινή. Η κομψή, διώροφη πρόσοψη σε ρυθμό νεοκλασικό οδηγούσε στην κεντρική αίθουσα με τα ταμεία και τους χώρους αναμονής, που σήμερα έχει μετατραπεί σε αναγνωστήριο και σημείο πρόσβασης στους υπολογιστές. Τα δεκαοκτώ μέτρα που χωρίζουν το έδαφος από τον διάφανο, στηριγμένο σε χαλύβδινα τόξα, φεγγίτη και του προσδίνουν τη μορφή ανάστροφου λίκνου, χαρίζουν προοπτική και λάμψη στον τωρινό επισκέπτη-αναγνώστη. Δεξιά και αριστερά, εκεί όπου κάποτε έσκυβαν οι υπάλληλοι στα τετράδιά τους, σήμερα διαδέχονται η μία την άλλη οι προθήκες με τα βιβλία.

Το μαρμάρινο κλιμακοστάσιο κατευθύνει τα βήματα στον επάνω όροφο που περιλαμβάνει περαιτέρω προθήκες βιβλίων, αλλά και χώρους μελέτης, οι οποίοι έχουν όλοι άνοιγμα προς τον κεντρικό εξώστη που προσφέρει θέα όχι μόνο στο κάτω αναγνωστήριο, μα και στο υπεράνω του κτηρίου βελγικό ουράνιο στερέωμα, νεφελώδες συχνά και σπανίως διαυγές είναι αλήθεια!
Όσο για το περιεχόμενό της, η βιβλιοθήκη εξυπηρετεί προφανώς τις ανάγκες του εξειδικευμένου τραπεζικού κοινού, καλύπτοντας τομείς όπως ο οικονομικός, ο δημοσιονομικός, ο χρηματοπιστωτικός. Περιέχει περισσότερο από εκατό χιλιάδες τόμους, περίπου εφτακόσιες περιοδικές εκδόσεις, πολυάριθμες εκθέσεις βελγικών και αλλοδαπών φορέων, καθώς και όλες τις δημοσιεύσεις της Εθνικής Τράπεζας. Η συλλογή της είναι δυνατόν να μελετηθεί επιτοπίως ή και με δανεισμό, με φυσική χρήση του σώματος των βιβλίων ή με ηλεκτρονική ανάγνωση, στους εκεί υπολογιστές ή μέσω εγγραφής στο σύστημα και εξ αποστάσεως.

Το ενδιαφέρον της επικεντρώνεται κατεξοχήν στις τρέχουσες εκδόσεις, παρά το αιωνόβιο παρελθόν της, αφού ο κόσμος της οικονομίας ζει στο ζέον παρόν μάλλον και λιγότερο στις ιστορικές αναδρομές. Όμως, η βιβλιοθήκη δεν στερείται παλαιών δημοσιεύσεων, ιδιαίτερα ενδιαφερουσών στη μοναδικότητά τους. Σε ειδικές προθήκες, λόγου χάριν, εκτίθενται:
Πρακτικά της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Τράπεζας της Γαλλίας, έκδοση Banque de France, 1836.
Investor’s Monthly Manual, περιοδικό Economist, 1874.
Federal Reserve Bulletin, Washington, 1918.
(Για τυχόν λεπτομερέστερη αναζήτηση, βλ. τον δικτυακό τόπο www.nbb.be).

Ο τίτλος του παρόντος άρθρου δημιουργεί τώρα το εύλογο ερώτημα ως προς τη δεύτερη βιβλιοθήκη και τον «ανόμοιο», σε σχέση με την πρώτη, χαρακτήρα της. Πρόκειται για την “Bibliothèque Solvay”, επίσης επισκέψιμη κατά το προαναφερθέν διήμερο. Κατασκευάστηκε με πρωτοβουλία του Μαικήνα βιομήχανου Ernest Solvay το 1902. Θεματικό της περιεχόμενο, η κοινωνιολογία. Η είσοδός της, με συμπαθητικά μωσαϊκά, οδηγούσε στο κεντρικό αναγνωστήριο, κυριολεκτικά κόσμημα σε στυλ Art Nouveau, επίσης άπλετα φωτιζόμενο. Κινητήρια σκέψη, η ιδέα ότι το περιεχόμενο (βιβλία) χρειάζεται και κατάλληλο περιτύλιγμα για να αναδειχθεί.
Αυτά στο παρελθόν. Σήμερα το κτήριο, εξωτερικά και εσωτερικά απαράλλαχτο, έχει απομακρυνθεί από τον αρχικό του στόχο και έχει παραδοθεί αποκλειστικά στην προσοδοφόρα διοργάνωση δεξιώσεων, δείπνων και συναφών κοινωνικών συναναστροφών! Μεταστροφή, η οποία οπωσδήποτε δεν προσθέτει στοιχείο ομοιότητας μεταξύ των δύο χωρών. Και να που η Ελλάδα δεν υστερεί παντού…

ΧΧΧΧΧ