ρθρα\Βιβλιοθκες και βιβλιοπωλεα αν τον κσμο
 

ρτα

 

Τον Αγουστο, σχεδν λες οι πλεις της ελληνικς περιφρειας (εκτς, σως, απ εκενες που βρχονται απ θλασσα), αντιμετωπζουν το διο φαινμενο πως η Αθνα και η Θεσσαλονκη, χνουν το μεγαλτερο μρος των μνιμων κατοκων τους, που τρχουν ασθμανοντας στα νησι, σε αναζτηση πιθανς δροσις και ββαιης πολυκοσμας.
Φτνουμε τσι στο αναπδραστο αποτλεσμα, τα μεν νησι να "βουλιζουν" κατ το κοινς δημοσιογραφικ λεγμενο, οι δε ορεινο τουριστικο προορισμο να περιμνουν υπομονετικ να ρθει ο χειμνας. Και τους θερινος μνες παραμνουν δειοι.
Αθερπευτα αντιδραστικς, αρνομαι να συνωστζομαι στις ιδρωμνες παραλες και στα βραδυποροντα ταχπλοα και φεγω για να χαρ την ανγνωση των βιβλων μου σε δροσερ βουν.
Φτος βρθηκα στις δυτικς παρυφς των Τζουμρκων, λλως Αθαμανικν ορων, απ τη μερι της ρτας. Σε αρκετ μικρ απσταση απ την πρωτεουσα του νομο, στε η πρωιν επσκεψη σ' αυτν να μην εναι απαγορευτικ.

Ξεκνησα, τσι, για βλτα -και για καθυστερημνα εκπτωτικ ψνια- στην ρτα και βρθηκα να βαδζω στον πεζδρομο της οδο Σκουφ. Μια απλ, λευκ, εντοιχισμνη πινακδα στον αριθμ 105 του δρμου, υπενθυμζει πως εδ "εχε το εμπορικ του" (που κατασκεαζε σκοφους) ο εκ των ιδρυτν της Φιλικς Εταιρας Νικλαος Σκουφς, γεννημνος στο Κομπτι, μερικ χιλιμετρα πιο ντια. Το κτριο του "εμπορικο" στεγζει σμερα να Goody's. Γιατ χι; Το ανθρπινο σμα χρειζεται τροφ και η συγκεκριμνη αλυσδα καταστημτων ανκει σε ελληνικ συμφροντα· αυτ ακριβς, που υπερασπιζταν ο Σκουφς.
μως... "ουκ επ' ρτω μνο ζσεται νθρωπος". Απαιτεται και πνευματικ τροφ. Κτι, λοιπν, που προσχει ο επισκπτης της ρτας αμσως, ταν μλιστα χει μιαν ιδιατερη ευαισθησα στο θμα, εναι ο μεγλος αριθμς των βιβλιοπωλεων. Μη φανταστετε, ββαια, κτι που να θυμζει κθεση βιβλου! Αλλ, ταν στην περιφερειακ αυτ πλη των 19.435 χιλιδων κατοκων λειτουργον εννα βιβλιοπωλεα και στον κεντρικ πεζδρομο (σε μκος περπου ενς χιλιομτρου) συναντς ξι καταστματα με βιβλα (εντξει, εντξει, και με χαρτικ), αυτ κτι λει.
Βιβλα πεζογραφας, ελληνικς και ξενγλωσσης, ποηση, αραι και πο λγη ιστορα και φιλοσοφα, βιβλα τεχνολογας και πολλ παιδικ.

Εντπωση ιδιατερη δημιουργε το βιβλιοπωλεο του Γιργου Λκου, στον αριθμ 95Α. χι τσο απ την ευγνεια του ιδιοκττη (το προσν αυτ δεν λεπει απ τους συναδλφους του), αλλ απ την ποικιλα των ιστορικν βιβλων που προσφρει. Και απ τον σπνιο χαρακτρα τους.
Βιβλων που, αν μη τι λλο, θυμζουν στους παλιτερους και μαθανουν στη να γενι τι η περιοχ της Ηπερου γενικ, και η ρτα ειδικτερα, ζησαν στο πετσ τους τις φρικτς εμπειρες του αδελφοκτνου εμφλιου. Αναφρω, ενδεικτικ, μερικ:
Στφανου Σαρφη, Ιστορικς Αναμνσεις.
Κομνηνο Πυρομγλου, Η Εθνικ Αντστασις.
Γιννη Χατζηπαναγιτου (Καπετν Θωμ), Η Πολιτικ Διαθκη του ρη Βελουχιτη.
Κομνηνο Πυρομγλου, Ο Δορειος ππος.
Στφανου Σαρφη, Ο ΕΛΑΣ.
Στρατηγο Ναπολοντος Ζρβα, Απομνημονεματα.
Γρηγρη Φαρκου, Ο ΕΛΑΣ και η Εξουσα.
Μπμπη Κλρα, Το Παραμθι ενς Λαο που δεν εναι Παραμθι, Ο Αδερφς μου ο ρης, και Η Περιπτεια ενς Ανθρπου του 20ο Αινα (τρτομη μυθιστορηματικ βιογραφα).
Η παραπνω παρθεση δεχνει ξεκθαρα την πεποθηση του καταστηματρχη αναφορικ με την ανγκη για μια σο το δυνατν ευρτερη και αμφιμερ αναδφηση της σχετικ πρσφατης τραγικς ιστορας του τπου μας. Περασμνα; Σγουρα, ναι. Αλλ και ξεχασμνα; Θα ταν ευχς ργο: χι απ την ιστορικ τους πλευρ, αλλ' οπωσδποτε απ την πλευρ της συντρησης ενς καταστρεπτικο και διαβρωτικο μσους.
Και, στο διο μκος κματος της πολπλευρης ενημρωσης, το βιβλιοπωλεο περιλαμβνει ργα που ετε πτονται της νετερης ελληνικς πολιτικς ζως ετε αποτελον πονματα σχετικ σγχρονων συγγραφων. Τον "Πολιτικ Λγο του Κωνσταντνου Καραμανλ", το πρσφατο ογκδες βιβλο του Κωνσταντνου Πλερη "Οι Εβραοι - λη η Αλθεια", το ιστορικ ργο του Πτρου Γαρουφαλι "Πρρος, ο Βασιλις της Ηπερου". (λλο; κεντρο σοσιαλιστικ;)
Αξζει να υπογραμμιστε τι ο σεβασμς στην ιστορα και στην αντικειμενικ θερησ της απ τους κατοκους της ρτας φανεται και αλλο στην πλη τους. Δεν εναι μεγλη η απσταση που χωρζει ( εννει) την Πλατεα Μεταξ και την Πλατεα Εθνικς Αντστασης.

Μλησα πιο πνω για σπνια κεμενα. Θα επισημνω τρα:
Γιννη Τσουτσνου, Κατοχικς Κλαυσγελως, εκδσεις Κουλτορα, Αθνα, 2003. Πρκειται για εκοσι δο αφηγματα που αναφρονται σε πραγματικ γεγοντα, τα οποα συνβησαν κατ την περοδο της ιταλογερμανικς κατοχς, τα δεκαεννι "σε μια μικρ πλη της βορειοδυτικς Ελλδας" και τα τρα στην Αθνα. Το βιβλο, κατ την σεμν ομολογα του συγγραφα του, "δεν διεκδικε λογοτεχνικς δφνες" (κτι που νετα μπορε να αμφισβητηθε) και "στχο χει να περιγρψει την ατμσφαιρα ... στε οι νετεροι να σχηματσουν μια εικνα -αμυδρ στω- γι' αυτ την περοδο".
Κωνσταντνου Τσιλιγιννη, Τα Ηρωελεγειακ πη του Αγου Μαξμου του Γραικο, εκδσεις Αγου ρους, 1997. Εδ χουμε να πολυσλιδο ργο, το οποο περιλαμβνει -στην πρωττυπη μορφ τους και σε απλοστερη απδοση- ποιματα που συνθεσε αυτ το αξιολογτατο τκνο της ρτας (1470-1551), που φησε τη γεντειρ του και ταξδεψε μχρι τη μακριν Ρωσα, διαπρποντας εκε και διαδδοντας την πστη του Χριστο, παρ τα βασανιστρια που υπστη και τις φυλακσεις που γνρισε απ το τσαρικ καθεστς. πως σημεινει στον πρλογο του βιβλου ο Ευγγελος Θεοδρου, καθηγητς Θεολογας στο Πανεπιστμιο και γυμνασιακς δσκαλος θρησκευτικν του υπογρφοντος, ο Μξιμος Γραικς λατρεεται με τιμς ακμα και σμερα στη χρα που δδαξε. Σε μοναστρι ξω απ τη Μσχα: στη "Λαρα του Αγου Σεργου". Πραγματικ αξζει μια επσκεψη-προσκνημα στο μοναστρι αυτ, αν βρεθε κποιος για λγες μρες στη Μσχα.
Σεραφεμ Ξενπουλου του Βυζαντου, Δοκμιον Ιστορικν περ ρτης και Πρεβζης, 1884, εκδσεις Μουσικοφιλολογικο Συλλγου ρτας "Σκουφς". Ο Σεβασμιτατος Σεραφεμ υπρξε, λνε, νας απ τους καλτερους και πιο δραστριους Επισκπους ρτας. (Κατ τη διρκεια της θητεας του, μλιστα, ανακαινστηκε "εκ βθρων" ο νας του Αγου Γεωργου στην οδ Σκουφ (1867-1871), πως αναφρει η σχετικ πινακδα στην βρεια εξωτερικ πλευρ του ναο.) Το βιβλο επιχειρε αναλυτικ και ιδιατερα ενδιαφρουσα παρουσαση των ιστορικν πτυχν της ζως των δο αυτν πλεων της Δυτικς Ελλδας.

Κλενοντας τη σντομη βιβλιοφιλικ περιγηση, δκαιο εναι να σημεισω την παρξη και -κυρως- τη λειτουργα του συλλγου, που προαναφρθηκε, του Μουσικοφιλολογικο Συλλγου ρτας "Σκουφς" και του παρλληλου "Συλλγου Φλων του Βιβλου". Με πλοσια βιβλιοθκη και νετα αναγνωστρια, παρχουν σ' λους τους ενδιαφερμενους τη δυναττητα προσγγισης των βιβλων, αναζτησης και μελτης τους.
Βιβλων κθε επιθυμας και επιλογς: ελληνικς και ξενγλωσσης λογοτεχνας, ιστορικν, φιλοσοφικν, θρησκευτικν, βιβλων ποησης. Πς θα μποροσε, λλωστε, να συμβε διαφορετικ στην πλη που τιμ με ανδριντα και μεγλη πλατεα τον λυρικ πατριδολτρη Κστα Κρυστλλη;