Η Μπραζίλια είναι πόλη καινούρια. Τεχνητή, θα την έλεγε κάποιος, γιατί δημιουργήθηκε στο μέσο της αχανούς Βραζιλίας, στα 1960, προκειμένου να καταστεί πρωτεύουσα της χώρας αντικαθιστώντας το κοσμοπολίτικο Ρίο ντε Τζανέιρο, πανέμορφο και βολικό, όμως απόκεντρο. Οι δημόσιοι υπάλληλοι διαμαρτυρήθηκαν, ξεσπιτώθηκαν, αλλά τελικά μετακόμισαν. Οι πρεσβείες αντιστάθηκαν περισσότερο, αλλά μεταφέρθηκαν κι αυτές. Έτσι, μαζεύτηκαν εκεί αρχικά περί το μισό εκατομμύριο νοματαίοι. Σήμερα ο πληθυσμός έχει πενταπλασιαστεί και έχουμε μπροστά μας μια μεγαλούπολη, σχεδιασμένη αρχιτεκτονικά σε σχήμα αεροπλάνου, γύρω από μια λίμνη τεχνητή (εδώ ο όρος κυριολεκτεί), για να υπάρχει νερό, δροσιά, πράσινο και αναψυχή.
Μια πόλη, βέβαια, εκτός από τις απαραίτητες υποδομές χρειάζεται και τροφοδοσία, σωματική, μα και πνευματική. Ιδρύθηκαν σχολεία, πανεπιστήμιο, πολιτιστικά κέντρα. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τη γενικότερη διάθεση ενημέρωσης και ανάγνωσης, οδήγησαν νομοτελειακά στην ανάγκη ύπαρξης βιβλιοπωλείων. Κι εδώ εμφανίστηκε το επιτυχημένο στις άλλες βραζιλιάνικες πόλεις κατάστημα, με το όνομα Livraria Cultura.

Το εν λόγω βιβλιοπωλείο δεν έχει καμιά ιδιορρυθμία. Δεν περιέχει έργα σπάνια, δεν διαθέτει βιβλία μεταχειρισμένα ή παλιά, δεν βρίσκεται προφανώς σε κάποιο αναπαλαιωμένο κτίσμα, άξιο αρχιτεκτονικής αναφοράς. Οπότε, θα αναρωτηθεί ο αναγνώστης, ποιος ο λόγος να μνημονευθεί στη στήλη αυτή του περιοδικού;
Πρόκειται για ερώτημα που με απασχόλησε από την πρώτη στιγμή που το επισκέφθηκα και προσπάθησα να καταλάβω τι ήταν εκείνο που με έκανε να το παρατηρώ με περιέργεια. Άργησα λίγο, αλλά το αισθάνθηκα. Δεν ήταν το μυαλό που με βοήθησε. Ήταν η καρδιά. Ήταν η περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Το όλο κλίμα που επικρατούσε εκεί. Και εξηγούμαι.
Έβλεπες δεκάδες υποψήφιους αγοραστές να στέκουν εμπρός στα ράφια, να περιεργάζονται τα βιβλία και να τα φυλλομετρούν με ένα ενδιαφέρον που άγγιζε τα όρια του ενθουσιασμού. Είτε επρόκειτο για κείμενα στην πορτογαλική γλώσσα είτε για (λίγα) ξενόγλωσσα πρωτότυπα, χάριζαν, ήδη πριν από την ανάγνωσή τους, περιέργεια αναμεμειγμένη με χαρά. Και, τις περισσότερες φορές, οδηγούσαν τα βήματα των επίδοξων αναγνωστών στο ταμείο.

Έβλεπες νεαρά παιδιά, καθισμένα ανακούρκουδα στον ειδικά γι’ αυτά διαμορφωμένο χώρο, να είναι βυθισμένα στη μελέτη εικονογραφημένων περιοδικών και όχι μόνο: άλλα κρατούσαν στα χέρια τους μικρά ηλεκτρονικά παιχνίδια κι άλλα χάζευαν στις σελίδες παραμυθιών και παιδικών ιστοριών. Κοινό χαρακτηριστικό όλων, η αφοσίωση στο έργο και η παντελής έλλειψη αδημονίας σχετικά με τον χρόνο τερματισμού των αγορών των γονιών τους.
Έβλεπες τους υπαλλήλους του βιβλιοπωλείου να περιέρχονται στους διαδρόμους και να προστρέχουν εν ριπή οφθαλμού σε βοήθεια οποιουδήποτε έδειχνε με τη στάση του να βρίσκεται σε αμηχανία. Εννοείται, κατόπιν αυτού, ότι κατά την ώρα της παραμονής μου εκεί δέχτηκα απανωτές «επιθέσεις» εκ μέρους του προσωπικού, καθώς διαπίστωνε πως δεν έδειχνα πρόθεση να αγοράσω τίποτα.

Η αλήθεια είναι ότι θα είχα επανειλημμένως ζητήσει πληροφορίες, ιδίως ως προς τις τιμές των βιβλίων, δεδομένης της πλήρους έλλειψης αναγραφής τους. Στο σημείο αυτό, όμως, βρήκα πιστό σύμμαχο ορισμένα μηχανήματα! Διάσπαρτα στο βιβλιοπωλείο, έλυναν την απορία με απλή προσέγγιση του αντιτύπου (από την πλευρά του IBAN) στην κυψέλη αναγνώρισης. Η μέθοδος μπορεί να μη διεκδικεί έπαθλο πρωτοτυπίας, αλλά προσωπικά δεν την έχω συναντήσει σε αντίστοιχο κατάστημα, το ομολογώ. Και διευκολύνει ιδιαίτερα τον κάθε ενδιαφερόμενο.

Ωραία όλα τα παραπάνω, ευχάριστο περιβάλλον, πρόθυμοι πωλητές, αλλά τι γίνεται ως προς το περιεχόμενο; «Διαθέτουμε περισσότερους από τριάμισι εκατομμύρια τίτλους περιμένοντάς σε,» διατείνεται η ιστοσελίδα της Livraria Cultura, αναφερόμενη βέβαια στο απόθεμα ολόκληρης της σειράς των βιβλιοπωλείων της στη Βραζιλία. Πρωτοεμφανίστηκε στο Σάο Πάολο το 1948 και από τότε άνοιξε καμιά δεκαριά θυγατρικά υποκαταστήματα σε άλλες πόλεις, με την καινούρια πρωτεύουσα του κράτους να παίρνει το μερίδιο που της αναλογεί.
Αναζητώντας, μέσα στο πλήθος των προτεινομένων εκδόσεων, κάτι ελληνικό ή, τουλάχιστον, σχετικό με την Ελλάδα, βρίσκεις:
-Ιστορίες και Θρύλοι των Ελλήνων Θεών,
-Οι Έλληνες Φιλόσοφοι,
-Ελληνική Ιστορία,
-Ο Κόσμος των Αρχαίων Ελλήνων,
-Τα Ήθη των Αρχαίων Ελλήνων,
-Ελληνική Μυθολογία,
-Ελληνικά Μαντεία.
Βρίσκεις, επίσης, μερικούς αξιοπερίεργους τίτλους, όπως:
-Οι Έλληνες στην Ιβηρική Χερσόνησο,
-Οι Έλληνες σε Υπερπόντια Εδάφη,
-Ελληνικά Ερωτικά Επιγράμματα, αλλά και
-Ελληνικά Επιτύμβια Επιγράμματα,
-Ελληνικές παροιμίες. Ακόμα και
-Ελληνικά Κείμενα για την Απόκτηση Απολυτηρίου.
Το παράδοξο εδώ δεν έγκειται μόνο στους τίτλους, αλλά και στη γλώσσα των βιβλίων: είναι όλα γραμμένα στα ισπανικά. Έχοντας δε προσέξει πως η πλειονότητα των Βραζιλιάνων δεν διακρίνεται για τη γλωσσομάθειά της, γεννάται η συναφής απορία: σε ποιους απευθύνονται αυτές οι εκδόσεις; Είναι τόσο πολλοί οι ισπανόφωνοι στη Βραζιλία; Ή η γλωσσική συγγένεια είναι εκείνη που υπερισχύει; Δεν τη βρήκα την απάντηση. Αρκέστηκα, κατόπιν τούτου, στη διαπίστωση ότι οι λέξεις μεταφέρονται κάποτε κατά αλλόκοτο τρόπο από τη μια γλώσσα στην άλλη. Διαπίστωση, η οποία βασίστηκε στη διαφήμιση της Livraria Cultura ότι, εκτός από βιβλία, CD, DVD, eBooks κλπ, προσφέρει και palestras! Παρά τη γλωσσική συγγένεια που προαναφέρθηκε, δεν πρόκειται για ισπανικές αρένες ή, έστω, για γυμναστήρια, αλλά για… πορτογαλικές διαλέξεις! Πράγματι, το βιβλιοπωλείο διοργανώνει διαλέξεις, μουσικές εκδηλώσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις.

Ο χώρος είναι επαρκέστατος. Και παρέχεται πάντοτε η δυνατότητα ικανοποίησης της ανάγκης και για σωματική τροφή: σωστό και σύγχρονο είναι το βιβλιοπωλείο που διαθέτει και καφενείο.

ΧΧΧΧΧ