Δßκαια περηφανεýεται η Χßος. ¼χι μüνο για τις φυσικÝς καλλονÝς και για τη μαστßχα της, αλλÜ και για την Ýντονη παρουσßα της στον τομÝα των γραμμÜτων και, γενικüτερα, του πολιτισμοý. Και πÜλι δßκαια καυχιÝται για τη βιβλιοθÞκη της. Ενüς φορÝα ενημÝρωσης και γνþσης που ιδρýθηκε απü την Εφορεßα των Ορθοδüξων Σχολεßων της Χßου και λειτοýργησε αρχικÜ ως παρÜρτημα της «παλαßφημης» ΣχολÞς της Χßου.
«¸τος ιδρýσεως το 1792, παρακαλþ!»
«Επß τουρκοκρατßας;»
«Ακριβþς. Με τη χρηματοδüτηση και την εποπτεßα της εýπορης αστικÞς τÜξης του νησιοý, μα και με την αδιÜκοπη φροντßδα του μεγÜλου ¸λληνα λüγιου ΑδαμÜντιου ΚοραÞ. ΑναφÝρεται üτι, κατÜ τα πρþτα Ýτη λειτουργßας της, εμπλουτιζüταν με την απüκτηση νÝων συγγραμμÜτων χÜρη στην ετÞσια εισφορÜ των μελþν της χιþτικης κοινüτητας που ανερχüταν σε 3.000 γρüσια, ποσü σημαντικüτατο για την εποχÞ, καθþς και στη συνδρομÞ των Ευρωπαßων φιλελλÞνων που ανταποκρßνονταν στις εκκλÞσεις του ΚοραÞ προσφÝροντας δωρεÜν πολýτιμους τüμους απü τις συλλογÝς τους.»
«Προφανþς, θα χρειÜστηκε και κατÜλληλο κτßριο.»
«Προφανþς. Κτßριο μεγαλοπρεπÝς και ευρýχωρο, οικοδομÞ στερεþς εκτισμÝνη με λßθους και θολοσκεπÞς με μακρÜς καμÜρας, που στοßχισε 80.000 γρüσια! Και περιÝλαβε τους περßπου 20.000 τüμους της βιβλιοθÞκης.»
«Σπουδαßο επßτευγμα.»
«Το οποßο, ωστüσο, δεν ευτýχησε να μακροβιþσει: καταστρÜφηκε ολοσχερþς το 1822, κατÜ τη φοβερÞ σφαγÞ.»
ΠÝρασαν χρüνια. Ο επαναπατρισμüς των κατοßκων Ýδωσε το Ýναυσμα της ανοικοδüμησης. Οι ομογενεßς της διασπορÜς, με πρωτοστατοýντες αφενüς τον ΚοραÞ, που κληροδüτησε ολüκληρη την προσωπικÞ του συλλογÞ απαρτιζüμενη απü 3.000 τüμους, και αφετÝρου τον πλοýσιο Ýμπορο της ΤεργÝστης ΙωÜννη ΑνδρεÜδη (4.300 τüμοι), συνÝβαλαν και οικονομικÜ για την ανÝγερση νÝου κτιρßου. Αυτü αποπερατþθηκε το 1870. αλλÜ δεν εßχε καλýτερη τýχη απü το προηγοýμενο. Γκρεμßστηκε απü σεισμü το 1881. Με τη διαφορÜ üτι, τþρα, τα βιβλßα σκορπßστηκαν στο Ýδαφος χωρßς να καταστραφοýν. ΠÜλι καλÜ.
Οπüτε, νÝα προσπÜθεια, νÝες εισφορÝς, νÝο οικοδüμημα. Το σημερινü, που, απü το 1885, στεγÜζει τους παλιοýς θησαυροýς οι οποßοι αυξÞθηκαν με πολλÝς καινοýργιες δωρεÝς, απü Χιþτες και μη. ΑνÜμεσÜ τους, εξÝχουσα θÝση κατÝχουν ο λογοτÝχνης και πολιτικüς Γεþργιος ΘεοτοκÜς και ο ευπατρßδης Φßλιππος ΑργÝντης που, εκτüς απü τα βιβλßα και τα Üλλα προσωπικÜ κειμÞλια που χÜρισε, ανÝλαβε και σημαντικü ποσοστü της δαπÜνης για την ανακαßνιση του αρχικοý κτιρßου και την προσθÞκη των ορüφων που βρßσκονται σÞμερα στη διÜθεση του επισκÝπτη.
«¢κουσα κÜτι για βιβλßα και Üλλα κειμÞλια. Δεν εßναι αποκλειστικÜ… θÞκη βιβλßων η βιβλιοθÞκη;»
«¼χι. Εκτüς απü τις συλλογÝς των πολýτιμων τüμων της, προσφÝρει στα μÜτια των ενδιαφερομÝνων τα εξÞς: λευκþματα με τοπßα και κτßρια της Χßου, φωτογραφßες (ακüμα και αεροφωτογραφßες) χωριþν του νησιοý και της πρωτεýουσας πüλης του, μαγνητοταινßες με καταγραμμÝνα λαογραφικÜ και ιστορικÜ αρχεßα, ξυλüγλυπτα σκεýη και εργαλεßα, λαογραφικÞ συλλογÞ απü εντüπιες φορεσιÝς, υφαντÜ και κοσμÞματα, ιστορικοýς και τοπογραφικοýς πßνακες (χαλκογραφßες, υδατογραφßες και ελαιογραφßες), χειρüγραφους χÜρτες, νομισματικÞ συλλογÞ απü αρχαßα, βυζαντινÜ και νεüτερα νομßσματα, παρÜσημα, διπλþματα και αναμνηστικÜ μετÜλλια προσωπικοτÞτων του νησιοý, συλλογÝς χιþτικων μετÜλλων, συλλογÞ χιþτικης χλωρßδας με αποξηραμÝνα φυτÜ, ακüμα και συλλογÞ κοχυλιþν απü τη Μεσüγειο!»
«Πρüκειται, δηλαδÞ, για Ýνα εßδος πολυδýναμου μουσεßου.»
«ΚÜπως Ýτσι. Και δεν τελειþσαμε μÝχρι εδþ.»
«ΥπÜρχει κι Üλλο περιεχüμενο;»
«ΥπÜρχει η πρþτη σημαßα που υψþθηκε στην Χßο στις 11 Νοεμβρßου 1912 κατÜ την απελευθÝρωσÞ της, καθþς και η περßφημη πινακοθÞκη. Με προσωπογραφßες πολλþν πνευματικþν ταγþν και ηρþων του νησιοý, με πορτρÝτα ευεργετþν και δωρητþν της βιβλιοθÞκης, με εικüνες ιστορικþν οικογενειþν της Χßου (ιδßως των μελþν της οικογÝνειας ΑργÝντη), με μαρμÜρινες προτομÝς και με εντυπωσιακÝς μινιατοýρες.»
«Αληθινüς θησαυρüς. ¼χι;»
«ΠρÜγματι.»
¼σον αφορÜ το καθαυτü βιβλιακü περιεχüμενο, αξßζει να σημειωθεß πρþτα απ’ üλα η συλλογÞ ΑδαμÜντιου ΚοραÞ. ¼χι απλþς για τον αριθμü και την προÝλευσÞ της, αλλÜ κυρßως για την Üριστη ποιüτητα των εκδüσεων και τις αυτüγραφες σημειþσεις του πρþτου κατüχου της.
ΑνÜμεσα στα Ýργα που κληροδüτησε ο περßφημος αυτüς εργÜτης του πνεýματος, το αρχαιüτερο χρονολογεßται απü το 1493, την εποχÞ που η τυπογραφßα πραγματοποιοýσε τα πρþτα της βÞματα, και καλýπτει την ιστορßα της ιατρικÞς, σε γλþσσα λατινικÞ.
Η συλλογÞ ΙωÜννου ΑνδρεÜδη περιλαμβÜνει εκδüσεις πριν απü το 1600 και η συλλογÞ Φßλιππου ΑργÝντη επßσης, με λαμπρü κüσμημÜ της τους 205 τßτλους περιηγητικþν βιβλßων που φÝρουν τα τυπογραφικÜ σÞματα διασÞμων οßκων της εποχÞς.
Αξιοσημεßωτες εßναι επιπλÝον οι πολυτελεßς, βαρýτιμες, καλαßσθητες βιβλιοδεσßες πολλþν απü τα φυλασσüμενα κεßμενα. Η δε συλλογÞ χιþτικων εφημερßδων και περιοδικþν αποτελεß αστεßρευτη πηγÞ πληροφοριþν για την ιστορßα του νησιοý.
«ΑναρωτιÝμαι, αν üλος αυτüς ο πλοýτος εßναι καλÜ συντηρημÝνος. Πρþτη απορßα. Και δεýτερη: εßναι προσβÜσιμος στον κοινü θνητü;»
«Η απÜντηση στην πρþτη απορßα συνδÝεται με τη γενικüτερη ελληνικÞ παρÜδοση και κακοδαιμονßα: φαßνεται πως η συντÞρηση εßναι ελλιπÞς και πως η γνωστοποßηση του πλοýτου στο ευρý κοινü και η αξιοποßησÞ του πÜσχει ελαφρþς. ¼σο για την πρüσβαση, αυτÞ εßναι δυνατÞ καθ’ üλες τις εργÜσιμες ημÝρες, περιλαμβανομÝνου του ΣαββÜτου, σýμφωνα με το ωρÜριο λειτουργßας της βιβλιοθÞκης. ΦυσικÜ, οι σπÜνιες εκδüσεις και τα πολýτιμα βιβλßα αποτελοýν αντικεßμενο ιδιαßτερης μÝριμνας και προφýλαξης.»
«Κατανοητü. Και το κλßμα που επικρατεß σχετικÜ με την υποδοχÞ και την εξυπηρÝτηση του κοινοý;»
«Τι ερþτηση κι αυτÞ! ¼πως σε κÜθε ελληνικÞ γωνιÜ, θα βρει κανεßς üλα τα εßδη του ανθρþπινου χαρακτÞρα. Δεν αξßζει, üμως, να παρασυρθεß απü τυχüν μεμονωμÝνες παραφωνßες. Η ευγÝνεια Ýχει το επÜνω χÝρι. Και κÜτι που εßναι σημαντικüτερο: ας επικεντρωθεß ο επισκÝπτης στην ουσßα, στον πλοýτο των βιβλßων και των κειμηλßων. Και θα αποζημιωθεß πλÞρως για τον χρüνο και τον κüπο που θα Ýχει διαθÝσει στο πνευματικü αυτü πηγÜδι.»
«ΚαμιÜ αντßρρηση. ¢λλωστε η δουλειÜ που Ýχουν κÜνει οι μαθητÝς του ΛιβÜνειου ενιαßου Λυκεßου με το κατατοπιστικü τους ημερολüγιο αποδεικνýει την καλÞ διÜθεση για σωστÞ προβολÞ της βιβλιοθÞκης τους.»
ΧΧΧΧΧ |
