Η ΚουÝνκα εßναι η τρßτη πüλη του Ισημερινοý, μετÜ την πρωτεýουσα Κßτο (δυüμισι εκατομμýρια) και το πολυπληθÝστερο επßνειο, το Γκουαγιακßλ (τεσσερÜμισι εκατομμýρια). ¸χει κÜτι λιγüτερο απü πεντακüσιες χιλιÜδες κατοßκους, διασκορπισμÝνους δεξιÜ κι αριστερÜ ενüς ποταμοý, σε δυο απü τις πολυÜριθμες πλαγιÝς της οροσειρÜς των ¢νδεων.
Το υψüμετρο δεßχνει 2.560 μÝτρα, το οξυγüνο της ατμüσφαιρας εßναι αισθητÜ μειωμÝνο, αλλÜ οι εξοικειωμÝνοι αυτüχθονες ανεβοκατεβαßνουν σαν να μη συμβαßνει τßποτε. Το κÝντρο της πüλης, με σπßτια, πÜρκα και ναοýς που σε μεταφÝρουν στην ισπανικÞ κυριαρχßα των conquistadores, σφýζει απü ζωÞ. Μουσεßα, αßθουσες τÝχνης και καλοδιατηρημÝνα κτÞρια παρÝχουν την ευκαιρßα ευχÜριστης περιÞγησης.
¿σπου, σε Ýνα δρομÜκι δßπλα στο Δημαρχεßο, Ýνα ευμÝγεθες πορτρÝτο του ΠÜμπλο Νεροýδα κεντρßζει την περιÝργεια, καθþς Ýχει ζωγραφιστεß πÜνω σε τοßχο, δßπλα σε μια ουδÝτερη τζαμαρßα. ΠλησιÜζεις και διαπιστþνεις πως υποδεικνýει την εßσοδο στη ΔημοτικÞ ΒιβλιοθÞκη της ΚουÝνκα. ΣυμπτωματικÜ δε, εßν’ η þρα που ο διευθυντÞς της βγαßνει για το μεσημεριανü διÜλειμμα και, με προσÞνεια και χαμüγελο, σε προσκαλεß να επιστρÝψεις μετÜ τις τρεις για να σε ξεναγÞσει με υπερηφÜνεια.
«ΥπÜρχει κι Üλλη βιβλιοθÞκη στην ΚουÝνκα;»
«ΦυσικÜ. Πρþτη απ’ üλες, εκεßνη του πανεπιστημßου. ¸πειτα, Ýχουμε τη βιβλιοθÞκη της Casa de la Cultura, την οικονομικÞ βιβλιοθÞκη της ΚεντρικÞς ΤρÜπεζας, την εξειδικευμÝνη σε βιβλßα που ανταποκρßνονται στο περιεχüμενο του Μουσεßου Σýγχρονης ΤÝχνης και Üλλες.»
«Και η… πελατεßα;»
«Δεßτε μüνος σας. ¸τσι γεμÜτοι εßμαστε σ’ üλες τις þρες λειτουργßας: απü τις οκτþ το πρωß μÝχρι τις οκτþ το βρÜδυ χωρßς διακοπÞ (ξεχÜστε τη δικÞ μου απουσßα, οι υπÜλληλοι πρÝπει να ξεκουρÜζονται) και απü τις εννÝα μÝχρι τις δþδεκα τα σαββατοκýριακα. Ο χþρος, βÝβαια, δεν εßναι μεγÜλος. Μα εßναι üσος χρειÜζεται, για να εξυπηρετεß κατÜ μÝσο üρο εκατüν εßκοσι επισκÝπτες ημερησßως. ΚατÜ κýριο λüγο αναγνþστες νεαρÞς ηλικßας, οι οποßοι προφανþς δεν φοιτοýν στο πανεπιστÞμιο. Παρατηρεßται, ωστüσο, και Ýνα μικρü ποσοστü (περß το 10%) αναγνωστþν που εργÜζονται εδþ κοντÜ και προστρÝχουν στη βιβλιοθÞκη για πρακτικοýς λüγους, κατÜ τη διÜρκεια της ημÝρας: δικηγüροι, δεδομÝνου üτι τα δικαστÞρια βρßσκονται σχεδüν δßπλα μας, γιατροß, ανÜμεσα στους πρωινοýς και τους απογευματινοýς ασθενεßς.»
Το βλÝμμα του Eliécer Cárdeñas λαμπιρßζει, καθþς μιλÜει με πÜθος για τα επιτεýγματα της υπηρεσßας του και τονßζει üτι τα βγÜζει πÝρα με ευÜριθμο προσωπικü (μüλις εννÝα Üτομα σε ωρÜριο εναλλασσüμενο) και με τα πενιχρÜ οικονομικÜ μÝσα του δημοτικοý προûπολογισμοý. Εßναι ευτýχημα, προσθÝτει, το γεγονüς πως εμφανßζονται δωρητÝς (πρεσβεßες, ιδιþτες) που εμπλουτßζουν τη βιβλιοθÞκη και Ýχουν ανεβÜσει τον αριθμü των τüμων της σε σαρÜντα πÝντε χιλιÜδες. Και, απαντþντας στην ερþτηση σχετικÜ με τις δυνατüτητες δανεισμοý, δεν κρýβει κÜποια πικρßα και ντροπÞ μαζß, προσπαθþντας να εξηγÞσει πως ελλοχεýει πÜντοτε ο κßνδυνος κατακρÜτησης των δανεισθÝντων και αδυναμßας διεκδßκησης και επιστροφÞς τους.
¸να τηλεφþνημα διακüπτει τη συζÞτηση και δßνει την ευκαιρßα καθüδου στο υπüγειο, üπου φυλÜσσονται τα βιβλßα, οι εφημερßδες και τα περιοδικÜ. Η οικονομικÞ στενüτητα φαßνεται εδþ ξεκÜθαρα. ΣτοιβαγμÝνοι στα ρÜφια τüμοι με απλþς στοιχειþδη θεματικÞ κατÜταξη, ορατü στρþμα σκüνης παντοý και μυρωδιÜ που Üθελα παραπÝμπει στον συνÞθη εχθρü του χαρτιοý. Αν, üμως, ξεπεραστεß η πρþτη εντýπωση και δοθεß χρüνος στην ουσιαστικÞ αναζÞτηση, ακολουθεß ευχÜριστη Ýκπληξη.
Μεταξý των ισπανüφωνων Ýργων, τα οποßα εννοεßται üτι κατÝχουν τη μερßδα του λÝοντος (98% του συνüλου, με ελÜχιστα στην αγγλικÞ Þ στη γαλλικÞ γλþσσα), διαπιστþνεις üτι δεν πρÝπει να λεßπει τßποτε, οýτε απü τη λογοτεχνßα οýτε απü την ιστοριογραφßα οýτε απü οποιονδÞποτε Üλλο κλÜδο της επιστÞμης. Κι αυτü, εßτε πρüκειται για δερματüδετα Þ χαρτüδετα βιβλßα εßτε για βιβλßα τσÝπης, τα οποßα επßσης αφθονοýν,
Η λατινοαμερικανικÞ ιστορßα Ýχει την τιμητικÞ της, απü την εποχÞ των ºνκας μÝχρι τις μÝρες μας, με προεξÜρχοντα τα επαναστατικÜ κινÞματα και ονüματα üπως του θρυλικοý Σιμüν Μπολßβαρ, του εθνικοý Þρωα του Ισημερινοý στρατÜρχη Σοýκρε, του οραματιστÞ Τσε ΓκεβÜρα, του δικτÜτορα Τρουχßλο. Ο λογοτεχνικüς τομÝας δεν αφÞνει απ’ Ýξω κανÝναν εργÜτη της ισπανικÞς γλþσσας: παρüντες ο Νεροýδα και ο Γκαρσßα ΜÜρκες, η ΙσαβÝλλα ΑλιÝντε και ο ΜÜριο ΒÜργας Λιüσα απü τους νεüτερους, συνοδεýουν τους κλασικοýς ΘερβÜντες, Λüπε δε ΒÝγα, Γκαρθßα Λüρκα.
Λßγο πιο μακριÜ, εντυπωσιÜζει με τον αριθμü των τüμων της (σαρÜντα τρεις!) η σειρÜ των ΑπÜντων του ΛÝνιν. ΠαρÜλληλα δε, χτυπÜει μια χορδÞ εθνικÞς ικανοποßησης με την παρουσßα των τραγωδιþν του Ευριπßδου και του ΣοφοκλÝους, καθþς και των λüγων του Λυσßου. (Ας επιτραπεß, εδþ, η εκτüς του κυρßου θÝματος απορßα: η απλÞ ανÜγνωση αυτþν των κειμÝνων θα εßχε, ßσως, κÜποια επιρροÞ στα κατÜ καιροýς πολιτικÜ πρüσωπα των χωρþν εκεß, του Ισημερινοý συμπεριλαμβανομÝνου;)
Ας εßναι. Αρκεß ο Ýπαινος για την ýπαρξη καθαυτÞ και τη λειτουργßα της ΔημοτικÞς ΒιβλιοθÞκης της ΚουÝνκα, για τη δουλειÜ των υπαλλÞλων και του διευθυντÞ της. Ο οποßος, στο τÝλος, μου προσφÝρει το μικρü θεατρικü Ýργο που Ýχει δημοσιεýσει με τßτλο “El Pintor Primitivo”, με αποχαιρετÜει ευγενικÜ και με αφÞνει με το στüμα ανοιχτü, τη στιγμÞ που βλÝπω στο πεζοδρüμιο Ýναν «μικροπωλητÞ» με τις τÝσσερις κατσßκες του, να πουλÜει φρÝσκο γÜλα στον φρουρü της βιβλιοθÞκης. Η σωματικÞ τροφÞ σε σýμπνοια με την πνευματικÞ! |
