Πριν απü λßγο καιρü ταξιδÝψαμε στην Αγγλßα, στην περιοχÞ του Κεντ και του ΣÜσεξ. Απü δασκαλßστικη νοοτροπßα, θÝλησα να σου δεßξω το ΧÝιστινγκς, τον τüπο üπου διεξÞχθη μια απü τις σημαντικüτερες μÜχες της ευρωπαúκÞς ιστορßας. Η μÜχη, στην οποßα ο Νορμανδüς ΓουλιÝλμος ο ΚατακτητÞς κατατρüπωσε τον στρατü του ΣÜξονα ΒασιλιÜ ΧÜρολντ και Üνοιξε το νÝο και μεγÜλο κεφÜλαιο της αγγλικÞς ιστορßας. Στα 1066 μ.Χ.
-Τþρα που διευρýνθηκε ο ιστορικο-γεωγραφικüς μου ορßζοντας, Ýχω διÜθεση για απογευματινü τσÜι σε αγγλικü στιλ, Þταν η επüμενη αυθüρμητη αντßδρασÞ σου.
-ΠÜμε προς το ΤÜνμπριτζ ΓουÝλς, μια χαριτωμÝνη κωμüπολη, που γιορτÜζει φÝτος τα τετρακüσια χρüνια της. Το 1606 -τελεßως τυχαßος ο αναριθμητισμüς με τη χρονιÜ της μÜχης- κÜποιος ¢γγλος Λüρδος ανακÜλυψε εκεß μια πηγÞ. Διψοýσε, δοκßμασε και Ýνιωσε να ανανεþνονται οι δυνÜμεις του. ¼πως αποδεßχτηκε, απü την πηγÞ ανÜβλυζε νερü πλοýσιο σε σßδηρο. Αυτü Þταν. Η φÞμη κυκλοφüρησε σε ρυθμü αστραπÞς, για την εποχÞ εκεßνη και η περιοχÞ αναπτýχθηκε λüγω των ιαματικþν νερþν της.
ΦτÜνοντας στον προορισμü μας, τα πρþτα νερÜ που μας υποδÝχτηκαν προÝρχονταν απü τον ουρανü.
-Περßεργο εßναι να βρÝχει στην Αγγλßα! ΤρÝχα κÜπως να καλυφθοýμε. Μα εσý, αντß να με ακολουθÞσεις, κüλλησες σε Ýνα διαφημιστικü τουριστικü πανü που εξυμνοýσε τα αξιοθÝατα της πüλης.
-Για κοßτα εδþ, μου επισÞμανες χαμογελαστÜ.
Βρεχüμουνα üσο διÜβασα τις πρþτες πληροφορßες για το ιστορικü βιβλιοπωλεßο Hall's, με Ýτος ιδρýσεως 1898!
Η πινακßδα ανÝφερε μια περιπÝτεια σταθμü στην ιστορßα του βιβλιοπωλεßου: την προσπÜθεια της παρακεßμενης τρÜπεζας να καταγγεßλει τη μßσθωση του καταστÞματος, προκειμÝνου να προβεß σε επÝκταση των γραφεßων της. Ακολοýθησε γενικÞ κατακραυγÞ. ΑρχικÜ σε επßπεδο τοπικü, μετÝπειτα σε εθνικü και διεθνÝς! Απü λογοτÝχνες συγγραφεßς μÝχρι καθηγητÝς πανεπιστημßων και απü εντüπιους παρÜγοντες μÝχρι πολιτικοýς του Λονδßνου, Ýγραφαν στις εφημερßδες κι εκδÞλωναν με κÜθε τρüπο τη διαμαρτυρßα τους. ¸φτασαν στο σημεßο να αποσýρουν ομαδικÜ τους λογαριασμοýς τους απü την επιθετικÞ τρÜπεζα! Το αποτÝλεσμα τους δικαßωσε. Η τρÜπεζα υποχþρησε και το βιβλιοπωλεßο παρÝμεινε στη θÝση του.
-ΒλÝπεις πüτε συνÝβησαν αυτÜ; Το 1988. ΚÜτι λÝγαμε για τυχαßους αναριθμητισμοýς!
Η τεúοποσßα περιορßστηκε σε üσο χρüνο χρειαζüταν, για να στεγνþσουν κÜπως τα ροýχα και, αμÝσως μετÜ, βρεθÞκαμε να χαζεýουμε τις προθÞκες του Hall's. Τα βιβλßα στÝκονταν στα ρÜφια τους απροστÜτευτα και προσιτÜ σε κÜθε περαστικü!
-Δεν φοβÜστε τυχüν κλοπÝς; Διατυπþσαμε την απορßα μας.
-Ναι, μπορεß να συμβεß κÜτι τÝτοιο αραιÜ και ποý. Ωστüσο, εκτüς του üτι εßναι μÜλλον σπÜνιο, τα βιβλßα αυτÜ Ýχουν χαμηλÝς τιμÝς και δεν... προσφÝρονται για παρÜνομη ιδιοποßηση. Αντßθετα, μας βοηθÜει η ÝκθεσÞ τους, τα περιεργÜζονται οι ενδιαφερüμενοι, ελκýονται απü το μηδαμινü κüστος, επιλÝγουν κÜποια και μετÜ μπαßνουν στο μαγαζß για την πληρωμÞ, με σοβαρÞ πιθανüτητα να προχωρÞσουν σε περαιτÝρω αγορÝς.
-Επιχειρηματικüτατο το τÝχνασμα. Και προφανþς τον ßδιο σκοπü εξυπηρετοýν και τα Üλλα βιβλßα, αυτÜ μÝσα στα κιβþτια, τα οποßα κοστολογοýνται 50 Þ και ακüμα 20 πÝνες, Ýτσι δεν εßναι;
-Ακριβþς. Γιατß, üπως αναγρÜφει η μια απü τις πινακßδες, 'Τα βιβλßα εßναι φτηνÜ, þστε ο κüσμος να διαβÜζει περισσüτερο'. Πþς σας φαßνεται η ιδÝα μας;
ΑνÜγοντας τις τιμÝς σε ευρþ και διαπιστþνοντας üτι μιλÜμε για αξßα εβδομÞντα πÝντε Þ και ακüμα τριÜντα λεπτþν, δεν γßνεται παρÜ να συμφωνÞσουμε με τον συνομιλητÞ μας· Ýναν ευσταλÞ και συμπαθÝστατο ογδοντÜχρονο, που μας οδηγεß τþρα στο εσωτερικü αυτοý του αξιοπερßεργου καταστÞματος που διαθÝτει αποκλειστικÜ και μüνο μεταχειρισμÝνα βιβλßα, χιλιÜδες τüμους!
Το βιβλιοπωλεßο Hall's πρωτοÜνοιξε το 1898 και λειτουργεß στο ßδιο σημεßο μÝχρι σÞμερα. ΜετÜ τον ιδρυτÞ του ΡÝμπεν Χωλλ, Üλλαξε δυο τρεις ιδιοκτÞτες και τþρα ανÞκει στην Σαμπρßνα ºζαρντ, η οποßα μας υποδÝχεται με την πατροπαρÜδοτη αγγλικÞ ευγÝνεια. Η πρþτη αßσθηση που δημιουργεßται στον επισκÝπτη και επßδοξο αγοραστÞ εßναι üτι ταξιδεýει στο παρελθüν. Η μυρουδιÜ του πολυκαιρισμÝνου και δουλεμÝνου χαρτιοý αναμειγνýεται με εκεßνη του ξýλου των βιβλιοθηκþν και δημιουργεß Ýνα κρÜμα ανÜμνησης και νοσταλγßας. Η εικüνα των βιβλßων που üχι μüνο δεν αφÞνουν επιφÜνεια τοßχου ακÜλυπτη, αλλÜ καταλαμβÜνουν κÜθε σπιθαμÞ του διαθÝσιμου χþρου, παραπÝμπει σε μοναστηριακÜ αναγνωστÞρια του Μεσαßωνα. Και το τρßξιμο στα σκαλιÜ του ξýλινου κλιμακοστασßου, καθþς οι πελÜτες ανεβαßνουν στον πÜνω üροφο Þ κατεβαßνουν στο υπüγειο üπου φυλÜσσονται τα σπÜνια κομμÜτια, μοιÜζει με φÜλτσες νüτες που παρεμβÜλλονται απροσκÜλεστες στο πιανßσιμο της üλης ατμüσφαιρας.
-Το ιδανικü σπßτι οφεßλει να Ýχει βιβλßα, παρατηρεß με πολý πειστικü ýφος η ιδιοκτÞτρια. ΠολλÜ βιβλßα. Και στην περßπτωση που, για κÜποιο λüγο (κληρονομιÜ εξαιρετικÜ πολυÜριθμων τüμων, Ýλλειψη χþρου), θÝλει κανεßς να απαλλαγεß απü... Üχρηστα βιβλßα, εßμαστε Ýτοιμοι να τα αγορÜσουμε.
-Για να τα μεταπουλÞσετε, βÝβαια.
-ΦυσικÜ. ¼πως Ýκανε ο ιδρυτÞς μας με την πρþτη μαγιÜ. Να σας διηγηθþ το περιστατικü;
Η ÝκφρασÞ μας της δßνει την καταφατικÞ απÜντηση.
-Λοιπüν. Επρüκειτο για συντηρητικü και ιδιαßτερα θρÞσκο Üνθρωπο, ο οποßος αισθανüταν Üσχημα που εργαζüταν υπÜλληλος σε ζυθοποιεßο και αναγκαζüταν να ζει απü το εμπüριο του αλκοüλ! Του Üρεσαν, üμως, παρÜλληλα τα βιβλßα και παρακολουθοýσε τα σχετικÜ δημοσιεýματα των εφημερßδων. ΠÞρε, Ýτσι, το μÜτι του μιαν αγγελßα με εκδÞλωση ενδιαφÝροντος για αγορÜ ορισμÝνων σπÜνιων τßτλων. ¸ναν απ' αυτοýς, το ποßημα 'Βραδινüς περßπατος' εκδüσεως του 1793, τον βρÞκε τυχαßα σε παλιατζßδικο και το αγüρασε με τρεις πÝνες. Στη συνÝχεια, το ποýλησε Ýναντι πÝντε λιρþν, γλυκÜθηκε απü το κÝρδος, Üρχισε να οργþνει üλη τη γýρω περιοχÞ με το ποδÞλατü του και το πρþτο βιβλιοπωλεßο με μεταχειρισμÝνα βιβλßα γνþρισε το φως της ζωÞς.
-Με Ýργα ποßησης και λογοτεχνßας;
-¼χι, ακριβþς. ΚατÜ σατανικÞ σýμπτωση, το αρχικü στοκ το αποτÝλεσαν βιβλßα θρησκευτικÜ: ýμνοι, ψαλμοß, ερμηνεßες των γραφþν, τÝτοια.
-Και να που παραμερßστηκαν οι üποιες συνειδησιακÝς και θρησκευτικÝς αντιρρÞσεις του ιδρυτÞ!
ΣÞμερα, το βιβλιοπωλεßο διαθÝτει ανεξÜντλητη ποικιλßα. Απü θρησκευτικÜ μÝχρι τουριστικÜ βιβλßα (οι οδηγοß για περιÞγηση στην ΕλλÜδα πÜσχουν, εßναι αλÞθεια, στον τομÝα της ενημÝρωσης), με τα ιστορικÜ δοκßμια να συναγωνßζονται μυθολογικÝς φαντασιþσεις και τα δραματουργÞματα του Σαßξπηρ να θÝτουν γλωσσικÜ θεμÝλια στην αγγλικÞ γλþσσα, δεßχνοντας το δρüμο στους Ντßκενς, τους ¼σμπορν και τους ΜπÝκετ.
"Κυρßα ºζαρντ, πεßτε μας μερικοýς τßτλους δυσεýρετους. Τι διαθÝτετε που δεν θα θÝλατε να αποχωριστεßτε;"
“Δεν βαριÝστε, κÜθε πρÜγμα Ýχει την αξßα του. ¼λα πωλοýνται. Πρþτα, θα αναφÝρω το οκτÜτομο Ýργο του Edward Gibbon: ‘Η ΠαρακμÞ και η Πτþση της ΡωμαúκÞς Αυτοκρατορßας’, που διατßθεται προς 150 λßρες. ΜετÜ, Ýχουμε τις ‘ΤυπογραφικÝς Αρχαιüτητες-Ιστορßα της ΖωγραφικÞς’ του Thomas Dibdin, εκδüσεως 1810, με τιμÞ 250 λßρες. ¾στερα, το βιβλßο του E. Hasted ‘Η Ιστορßα του Κεντ’, δωδεκÜτομη Ýκδοση του 1797, προς 1250 λßρες.”
“Πιστεýετε πως θα βρεθεß αγοραστÞς που θα διαθÝσει Ýνα τÝτοιο ποσü;”
“Σας πληροφορþ üτι πουλÞθηκε την περασμÝνη εβδομÜδα! ΕκπλÞσσεστε, ε; Και τι θα λÝγατε για το Ýργο του John Gadsby, ‘Οι περιπλανÞσεις μου στη ΜÝση ΑνατολÞ’, δßτομο και εκδüσεως του 1860; ΠεριλαμβÜνει πρωτüτυπη φωτογραφßα του συγγραφÝα, καθþς και χειρüγραφη επιβεβαßωσÞ του üτι το υπÝγραψε κοντÜ στις Πυραμßδες της Αιγýπτου, στις 13 Ιουλßου 1860!”
"Χμμ... Γι' αυτü το τελευταßο θα μποροýσε κÜποιος να σας κÜνει μια δελεαστικÞ προσφορÜ."
"ΛÝτε; Δεν Ýχετε παρÜ να δοκιμÜσετε. Εγþ, πÜντως, ακüμα δεν Ýχω κατορθþσει να το εκτιμÞσω."
ΑφÞνοντας πßσω μας το φιλüξενο κατÜστημα, το οποßο ξεκßνησε με εμπüριο θρησκευτικþν βιβλßων, πÝσαμε πÜνω σε Ýνα Üλλο κüσμημα του ΤÜνμπριτζ ΓουÝλς, θρησκευτικü κι αυτü. Στον ενοριακü ναü του ΒασιλιÜ Καρüλου του ΜÜρτυρα. Εßπαμε στην αρχÞ, πως η ιαματικÞ πηγÞ ανακαλýφθηκε το 1606 και πως η φÞμη της δεν Üργησε να απλωθεß. Ωστüσο, οι εκδρομεßς αρκοýνταν αρχικÜ στη διανυκτÝρευση σε αντßσκηνα Þ σε καταλýματα γειτονικþν χωριþν. ¸τσι, το πρþτο κτßσμα που αναφÝρεται üτι αναγÝρθηκε εδþ, Þταν αυτüς ο ναüς. Τüσο απü αρχιτεκτονικÞς πλευρÜς üσο και απü την Üποψη της εσωτερικÞς διακüσμησης, το εν λüγω κτßσμα του 1676 (με τις μεταγενÝστερες βελτιþσεις του) αποτελεß σÞμερα Ýνα απü τα must αξιοθÝατα για τους τουρßστες.
Θα Þταν εξωπραγματικü να ευχηθεß κανεßς να αποκτÞσει και το απÝναντι βιβλιοπωλεßο το χρßσμα του must; Στο κÜτω-κÜτω, η απüσταση απü το Λονδßνο εßναι λιγüτερη απü μια þρα. Και οι βιβλιüφιλοι δεν χαρακτηρßζονται απü Ýλλειψη διαθÝσιμου χρüνου! |
