«Ορßστε. Για να σταματÞσουμε να αναφερüμαστε μονüτονα στους αρχαßους ημþν προγüνους, μποροýμε να υπερηφανευüμαστε και για τους νεüτερους ¸λληνες».
«Εννοεßς τους σημερινοýς συμπατριþτες μας, τους οποßους συνÞθως κατηγορεßς;»
«¼χι ακριβþς, αν και Ýχουν βÜλει κι αυτοß το χερÜκι τους στο θÝμα που θα μας απασχολÞσει. ΑναφÝρομαι στους ¸λληνες εκεßνους, τüτε που ζοýσαν υπüδουλοι στους Οθωμανοýς, καθþς και στους απογüνους τους.»
«Δεν θα με χÜλαγε, αν γινüσουν κÜπως σαφÝστερος, ξÝρεις!»
«Καλþς, “προχωρþμεν”, üπως Ýλεγε κÜποιος.»
Στα 1668 ιδρýθηκε Ýνα εßδος ανωτÜτου εκπαιδευτικοý ιδρýματος, η ΣχολÞ της ΚοζÜνης. ΠαρÜλληλα, γεννÞθηκε μια βιβλιοθÞκη για τις ανÜγκες της ΣχολÞς, Ýνας μικρüς πυρÞνας παροχÞς γνþσεων που αρχικÜ στεγÜστηκε στο κτÞριο της ΕπισκοπÞς. Κι ο δεσμüς των βιβλßων με την τοπικÞ εκκλησιαστικÞ αρχÞ, που Üρχισε τüτε, δεν Ýχασε ποτÝ τη ζωντÜνια του.
¹δη απü το 1690 καταρτßζεται ο πρþτος κατÜλογος, χειρüγραφος, με τους τßτλους των τετρακοσßων σαρÜντα τüμων που βρßσκονταν στην κατοχÞ της βιβλιοθÞκης. Η συλλογÞ εμπλουτßζεται αργÜ αλλÜ σταθερÜ και, üπως ο χþρος πλÝον δεν επαρκεß, ανεγεßρεται δßπλα στον ναü του Αγßου ΝικολÜου ο «Οßκος Βελτιþσεως», προκειμÝνου να «μελετþσι, φιλολογþσι και διαλÝγονται οι πεπαιδευμÝνοι». Ακολουθεß σειρÜ üλη δωρεþν απü διανοοýμενους και συγγραφεßς, απü επισκüπους και λαúκοýς, κατοßκους της ΚοζÜνης αλλÜ και Κοζανßτες της διασπορÜς.
Περνοýν τα χρüνια, νÝες εκδüσεις προστßθενται, η βιβλιοθÞκη ανθßζει μÝσα στο ανελεýθερο σκοτÜδι και φωτßζει αλλεπÜλληλες γενιÝς νεοελλÞνων. Η νüτια πατρßδα ελευθερþνεται, λυτρþνεται μετÜ απü Ýναν αιþνα περßπου και ο βορρÜς και ο επιχþριος επßσκοπος Φþτιος, πριν αναρριχηθεß στον πατριαρχικü θρüνο της Κωνσταντινοýπολης, ιδρýει στα 1916 το «ΑναγνωστÞριο ΚοζÜνης»: Ýνα σωματεßο το οποßο διαδÝχεται τον «Οßκο Βελτιþσεως» και αναδÝχεται την πολιτιστικÞ κληρονομιÜ του. Μα το «ΑναγνωστÞριο» αποδεικνýεται βραχýβιο, καθþς δημιουργεßται στα 1923 η «ΔημοτικÞ ΒιβλιοθÞκη» που μεταστεγÜζεται στους υπÜρχοντες χþρους του Δημαρχεßου ΚοζÜνης.
Και φτÜνουμε στους σýγχρονους καιροýς. Οι Κοζανßτες αδελφοß ΚοβεντÜροι, συνεχßζοντας την παλιÜ, ευγενικÞ παρÜδοση των ευεργετικþν δωρεþν ΕλλÞνων προς την ιδιαßτερη πατρßδα τους, προσφÝρουν Ýνα κτÞριο στην προÝκταση του Δημαρχιακοý ΜεγÜρου και η βιβλιοθÞκη μετονομÜζεται προς τιμÞ τους σε «ΚοβεντÜρειο». Ακολουθεß περαιτÝρω αýξηση των βιβλßων, μετÜ απü κληροδοτÞματα λαúκþν και κληρικþν, και στα 1986 την ανÜγει η πολιτεßα σε Νομικü Πρüσωπο Δημοσßου Δικαßου. Αυτü εßναι και το σημερινü της νομικü καθεστþς.
ΑναφορικÜ τþρα με την ουσßα, η βιβλιοθÞκη σεμνýνεται για τους πÜνω απü 120.000 τüμους βιβλßων, απü τους οποßους γýρω στους 10.000 αφοροýν εκδüσεις απü το 1494 μÝχρι το 1912 και καλýπτουν με Üλλα λüγια την εποχÞ που η ΚοζÜνη δεν ανÝπνεε τον αÝρα της ελευθερßας. Τα 257 μεταβυζαντινÜ της χειρüγραφα, τα οθωμανικÜ φιρμÜνια, τα λυτÜ Ýγγραφα, μα και οι κþδικες κι οι λοιπÝς εκδüσεις της περιüδου του «ελληνικοý διαφωτισμοý» (με λαμπρü φÜρο τη ΧÜρτα του ΡÞγα Φεραßου), δßνουν ωστüσο ανÜγλυφη την εικüνα των «υπüδουλων» θησαυρþν που περιλαμβÜνει η βιβλιοθÞκη. Πρüκειται για πηγÞ τεκμηρßωσης και γνþσεων, κυριολεκτικÜ και μεταφορικÜ, πολýτιμη.
Απü την πλευρÜ των εγκαταστÜσεων για αναζÞτηση βιβλßων, υπÜρχει βιβλιοστÜσιο ανοιχτÞς πρüσβασης για τους χρÞστες, ενþ οι τßτλοι οι οποßοι Ýχουν χαρακτηριστεß σπÜνιοι Þ πολýτιμοι φυλÜσσονται σε κλειστÝς αßθουσες παλαιþν εντýπων με ειδικÝς προûποθÝσεις πρüσβασης. ΕπιπλÝον, διαθÝτει η βιβλιοθÞκη δýο αßθουσες εφημερßδων και περιοδικþν, μßα αßθουσα αρχειακοý υλικοý και δýο αßθουσες δανειστικοý τμÞματος, γιατß -πρÝπει να επισημανθεß εδþ- παρÝχονται και τÝτοιες διευκολýνσεις στο αναγνωστικü κοινü.
«Και απü πλευρÜ της ßδιας της κτηριακÞς εγκατÜστασης, πþς πÜει;»
«Εκεß, τα πρÜγματα αλλÜζουν κÜπως. Προς το παρüν, η βιβλιοθÞκη περιορßζεται στον δεýτερο üροφο του εμπορικοý κÝντρου του ΔÞμου ΚοζÜνης! Ναι, üπως τ’ ακοýς, στο εμπορικü κÝντρο. Αισιοδοξεß πÜντως να βρεθεß Ýνας χþρος, κατÜλληλα διαμορφωμÝνος για τις απαιτÞσεις σýγχρονου πνευματικοý φορÝα. Εντωμεταξý, μεριμνÜ για την επιτυχßα των υπüλοιπων στüχων της: την απüκτηση του υλικοý που χρειÜζεται για την υποστÞριξη των εκπαιδευτικþν της δραστηριοτÞτων, την εφαρμογÞ των νÝων τεχνολογιþν, την ενημÝρωση στον τομÝα της βιβλιοθηκονομßας, τη μεταφορÜ των παραδεδεγμÝνων εθνικþν και διεθνþν προτýπων για τη δικτυακÞ (και üχι μüνο) συνεργασßα της με τις Üλλες βιβλιοθÞκες, την εκμετÜλλευση των διαθÝσιμων πηγþν επικοινωνßας και, προφανþς, την αποτελεσματικÞ και χρηστÞ διαχεßριση των οικονομικþν της πüρων.»
«Με üλη αυτÞ την παρÜθεση των στüχων, αναμφßβολα αξιÝπαινων, αντιπαρÞλθες, νομßζεις, το θÝμα της κτηριακÞς εγκατÜστασης;»
« Τι θÝλεις να κÜνω; Να υπερασπιστþ την παροýσα εμφÜνιση; Που, παρ’ üλες τις Üοκνες προσπÜθειες του ευγενικοý προσωπικοý, παραπÝμπει σε κρÜτος σχεδüν τριτοκοσμικü; Αν και ορισμÝνα απü τα παραδεßγματα τρßτων χωρþν δεν εßναι οýτε αυτÜ κολακευτικÜ για την ΕλλÜδα. ΘυμÜμαι, αßφνης, τη ΔημοτικÞ ΒιβλιοθÞκη της Ευπατορßας, στη χερσüνησο της Κριμαßας, στην τÝως κομουνιστικÞ Ουκρανßα. Να πÜρει ευχÞ, γιατß πρÝπει συνεχþς να γκρινιÜζουμε; Γιατß πρÝπει να περνÜνε σαρÜντα τÝρμινα για να γßνει κÜτι σωστü σ’ αυτüν τον τüπο; Εßτε λÝγεται Μουσεßο της Ακρüπολης εßτε λÝγεται Εγνατßα Οδüς η οποßα, ειρÞσθω εν παρüδω, οδηγεß απευθεßας μÝσω μιας παρüδου της στο κÝντρο της ΚοζÜνης και στην -ηλικιακÜ ωριμüτατη, απü Üποψη περιεχομÝνου πλουσιüτατη, αλλÜ κτηριακÜ μßζερη- βιβλιοθÞκη της;»
«ΠεριμÝνεις απÜντηση;»
«Μπα, ξÝχασÝ το. Και μεßνε στα καλÜ. Που βρßσκονται εßτε επß τüπου εßτε μÝσα απü τον δικτυακü τüπο: www.kozlib.gr».
ΧΧΧΧΧ |
