Άρθρα\Βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία ανά τον κόσμο
 
Βιβλιόφιλοι στην Κριμαία
 

«Καλά, σοβαρολογείς; Πιστεύεις ότι το ελληνικό αναγνωστικό κοινό θα ενδιαφερθεί για βιβλιοθήκη, στην οποία όλοι οι τίτλοι είναι στα ρωσικά;»
«Το κυριολεκτικά αναγνωστικό κοινό, αυτό δηλαδή που νοιάζεται μόνο για την ανεύρεση κειμένου προσιτού στις γλωσσικές του γνώσεις, πιθανότατα δεν θα ενδιαφερθεί. Νομίζω, ωστόσο, πως όσοι έχουν ευρύτερα πολιτιστικά ενδιαφέροντα -και δεν είναι λίγοι- δεν είναι δυνατόν να αδιαφορήσουν για τα τεκταινόμενα στην κωμόπολη που φέρει το ελληνικότατο όνομα Ευπατορία.»
«Η προέλευσή του;»
«Θυμάσαι, προφανώς, τον Μιθριδάτη.»
«Εκείνον τον Σκύθη βασιλιά που έπαιρνε δηλητήριο σε δόσεις για να εθίσει τον οργανισμό του;»
«Ακριβώς. Το πλήρες όνομά του ήταν Μιθριδάτης ο Ευπάτωρ. Αυτός, λοιπόν, θεωρείται ως ο πρώτος άρχοντας της παραλιακής πόλης στην Κριμαία που ονομαζόταν Κερκινίτις. Της πόλης που αναφέρει ήδη ο Ηρόδοτος στην ιστορία του. Αρχικά Κερκινίτις, αργότερα Γκεζλέφ από τους Τατάρους, και τέλος Ευπατορία από την αυτοκράτειρα Μεγάλη Αικατερίνη. Η οποία πήρε τον προσδιορισμό “Ευπάτωρ”, πρόσθεσε το ρωσικό “εγώ”, το “για” (я), και έδειξε τον σεβασμό της στο ελληνικό παρελθόν. Μαζί, βέβαια, με κάποια μικρή τάση εγωπάθειας. Κι έτσι φτάσαμε στην “Евпатория”, ελληνιστί Ευπατορία.»
«Πολύ ενδιαφέροντα όλα τούτα από ιστορική πλευρά, μα η βιβλιοθήκη πού κολλάει;»
«Κολλάει σε όσα θα μνημονεύσω στη συνέχεια.»

Η Κρατική Κεντρική Βιβλιοθήκη Ευπατορίας (έτσι αποκαλείται επίσημα, βασιζόμενη στο προνομιακό, αυτόνομο καθεστώς της κριμαϊκής χερσονήσου) στεγάζεται σε ένα όμορφο νεοκλασικό κτήριο στην κεντρική πλατεία, δίπλα σ’ ένα σχετικά απλό μνημείο που γνωστοποιεί ή θυμίζει και, πάντως, τιμά την ιστορία του τόπου. Το αναγνωστήριο άνετο και άπλετα φωτισμένο, τα βιβλία σε πολύ καλή κατάσταση, οι υπάλληλοι ευγενέστατοι και με το χαμόγελο να αναπληρώνει την άγνοια οποιασδήποτε δυτικοευρωπαϊκής γλώσσας.
Η βιβλιοθήκη διαθέτει περί τους εκατό χιλιάδες τίτλους και, έχοντας εξελιχθεί σε δανειστική, προσφέρει για κατ’ οίκον μελέτη περισσότερα από εκατόν ογδόντα χιλιάδες βιβλία τον χρόνο. Κατά την ίδια περίοδο, περίπου εφτά χιλιάδες αναγνώστες προσέρχονται στις αίθουσές της: πρόκειται κυρίως για φοιτητές και συνταξιούχους, χωρίς να υστερούν οι εργαζόμενοι οι οποίοι προστρέχουν στις υπηρεσίες της για πληροφορίες και ενημέρωση σχετικά με δημοσιευόμενα νομικά κείμενα που τους αφορούν επαγγελματικά.
Ως προς το παρελθόν της, μαθαίνουμε ότι ιδρύθηκε το 1916 (!) μετά από πρωτοβουλία του ρέκτη δημάρχου Συμεών Ντουβάν που θεωρείται ως ένα από τα αξιολογότερα τέκνα της Ευπατορίας. Ως προς το παρόν και το μέλλον της, καταβάλλεται εργώδης προσπάθεια, προκειμένου να συσταθεί δικτυακός τόπος και να καταστεί το περιεχόμενό της προσιτό ηλεκτρονικά. Έργο αρκετά δυσχερές, αν ληφθούν υπόψη τα πενιχρά μέσα που έχει στη διάθεσή της, τόσο τεχνικά όσο και οικονομικά. Ο λόγος αυτός, άλλωστε, βρίσκεται πίσω από την αδυναμία της να παρουσιαστεί και σε άλλη γλώσσα, εκτός της ρωσικής. (Οι εγκρατείς στα ρωσικά, πάντως, θα μπορούν να την αναζητήσουν στη διεύθυνση biblioteka@meta.ua.)


Και, επειδή υπάρχουν πάντοτε εποικοδομητικά περίεργοι αναγνώστες που ενδιαφέρονται για τις τυχόν σπάνιες εκδόσεις, η αρμόδια υπάλληλος τους διαβεβαιώνει ότι η βιβλιοθήκη κατέχει περί τα εξακόσια σπάνια βιβλία, από τα οποία πέντε σε μοναδικό αντίτυπο παγκοσμίως:

  • Πατριωτικός πόλεμος και ρωσική κοινωνία, 1812.
  • Ο πέμπτος και ο έκτος τόμος της πρώτης μεταθανάτιας έκδοσης των Απάντων του Αλεξάνδρου Πούσκιν, 1840.
  • Ένα βιβλίο του καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης Ν. Μπλαγκοβεστσένσκι για τον Ρωμαίο ποιητή Οράτιο, 1864.
  • Αναμνήσεις από την Κριμαία της πριγκίπισσας Γελένα Σεργκέγιεβνα Γκορτσακόβα, 1884.
  • Ιστορία της τέχνης του Π. Γκνέντιτς, εκδόσεις Κ. Μαρξ, 1891.

 «Ωραία ακούγονται όλα τα παραπάνω, αλλά φοβάμαι ότι ο Μιθριδάτης πρέπει να έχει επηρεάσει την κρίση σου.»
«Ομολογώ ότι μου διαφεύγει το βαθύτερο νόημα της παρατήρησης.»
«Κι όμως είναι απλό. Όπως εκείνος αυτοδηλητηριαζόταν σε μικρές δόσεις για ν’ αποτρέψει τη δολοφονία του με δηλητήριο, έτσι κι εσύ αρέσκεσαι στην παρουσίαση μικρών βιβλιοθηκών για ν’ αποφύγεις την ενασχόλησή σου με μεγαλύτερες και σοβαρότερες.»
«Άδικη θα έλεγα ότι είναι η κατηγορία. Γιατί όσα ανέφερα οφείλονται στον ειλικρινή θαυμασμό που μου γέννησαν αφενός μεν το κτήριο και οι εγκαταστάσεις, αφετέρου δε το περιεχόμενο (άψυχο και έμψυχο) της βιβλιοθήκης στη μικρή αυτή ουκρανική πόλη. Θα παραδεχτώ, παρά ταύτα, ότι με συγκίνησε και κάτι ακόμη στην Ευπατορία.»
«Σχετικό με τη βιβλιοθήκη της;»
«Όχι. Σχετικό με την ιστορία της, για να τελειώσουμε εκεί απ’ όπου αρχίσαμε. Όταν, στα 2004, το ελληνικό στοιχείο της πόλης θέλησε να φέρει από τη χώρα της μακρινής καταγωγής του φλόγα φωτός, την αναζήτησε στο νησί της δικής μου εν μέρει καταγωγής: τη Ζάκυνθο. Και με ειδική τελετή, δίκην αφής της ολυμπιακής φλόγας, άναψε στη μακρινή Ευπατορία το ελληνικό φως. Και το γεγονός κατεγράφη ρητά στο μνημείο που αναφέρθηκε προηγουμένως. Πλάι στις χάλκινες ανάγλυφες προτομές του Ηρόδοτου, του Μιθριδάτη, του Μωάμεθ του Πορθητή (το ελληνικό στοιχείο δεν σβήνει την ιστορία της πόλης και ζει ειρηνικά με τους μωαμεθανούς συντοπίτες του) και της Μεγάλης Αικατερίνης.»
«Ενώ εσύ υπογραμμίζεις την ελληνικότητα του χώρου;»
«Νομίζω ότι η μνεία ιστορικών γεγονότων, όταν δεν υποτάσσεται στη σοβινιστική εμφάνισή τους, είναι όχι απλώς επιτρεπτή αλλά και αναγκαία. Όταν, μάλιστα, πρόκειται για προσπάθειες ανθρώπων που έχουν γεννηθεί και ζήσει όλη τους τη ζωή μακριά από τη γη των προγόνων τους.»

ΧΧΧΧΧ