ρθρα\Βιβλιοθκες και βιβλιοπωλεα αν τον κσμο
 

Η βιβλιοθκη Φρανσου Μιτερν

 

Βαδζοντας πλι στο Σηκουνα, καθς τα καραβκια με τους κθαμβους τουρστες λουζαν με τους προβολες τους τα παρχθια κτρια, ακοστηκε αυθρμητο το σχλι σου.
-Εναι πραγματικ η πλη του φωτς!
 Μου εχες δσει μια καλ αφορμ να σου θυμσω πως εμαι πολυλογς. 
-Ο χαρακτηρισμς του Παρισιο ως 'πλης του φωτς' αρμζει απλυτα στην πρωτεουσα της Γαλλικς Δημοκρατας. Προφανς, δεν αφορ στον πλετο τεχνητ φωτισμ της, οσοδποτε εντυπωσιακς κι αν εναι αυτς στα μτια του επισκπτη. Αφορ, πολ περισστερο, την ουσιαστικ λμψη της κοιτδας του Διαφωτισμο, την πνευματικ ακτινοβολα του πολιτιστικο κντρου, που αποτλεσε τον βατρα για την ανλιξη της περιδου των Φτων."


Δεν πρσεξα το βλμμα σου, που ζωγραφστηκε με μια πινελι απορας και συνχισα.
-Και, ταν μιλει κποιος για Διαφωτισμ, ο συνειρμς με τα Γρμματα δεν μπορε παρ να εναι μεσος. ρα και με τα βιβλα. Βιβλα, λλοτε πολτομα και αναλυτικ, λλοτε επτομα και συνεκτικ, μονογραφες, ερμηνεες, ανλεκτα, πεζογραφματα, φιλοσοφικς, επιστημονικς, ποιητικς αναζητσεις...
Οι πομπδεις φρσεις μου προκλεσαν την μεση αντδρασ σου.
-λα αυτ ωραα και καλ. Θα θελα, μως να δω πς μετουσινονται σε πρξη στη σημεριν εποχ. Να, θα θελα να ακοσω να παρδειγμα σημερινς πνευματικς ακτινοβολας του Παρισιο.
-Πμε να επισκεφθομε την καινοργια βιβλιοθκη λοιπν.
Μταια προσπθησα να συγκρατηθ στη διρκεια της διαδρομς και προχρησα σε περαιτρω ‘φωναχτς’ σκψεις.


-Το βιβλο, απ' τη στιγμ που, αναδνοντας ακμα τη μυρωδι του μελανιο, διαβανει το κατφλι του τυπογραφεου και βυθζεται στην κολυμπθρα της δημοσιτητας, γνεται μοναδικ. χι μνο στη σγχρονη εποχ που, για λλους λγους, επιβλλεται η καταγραφ και η νταξ του στον κατλογο ISBN, αλλ και παλαιτερα, απ ττε που γεννθηκε η γραφ. Κθε βιβλο χει την ατομικ του ταυττητα, το προσωπικ του δακτυλικ αποτπωμα. Υπ' αυτ την ννοια, και με στχο τη δισωση της εν λγω ατομικτητας, η αποστολ λων των αν την υφλιο λειτουργουσν βιβλιοθηκν καθσταται πολτιμη. Ακμα και σμερα, στην εποχ της κατακλυσμιαας εξπλωσης του διαδικτου. σως, μλιστα, η εξπλωση αυτ να συνιστ να πρσθετο κνητρο για τη διατρηση των βιβλιοθηκν και την περαιτρω βελτωση της προσβασιμτητας στους παραδοσιακος χρους ανγνωσης. Εκε που, με τον πατροπαρδοτο τρπο διαβσματος, ικανοποιονται λες οι ανθρπινες αισθσεις, λες ανεξαιρτως. Αρκε να θυμηθες το 'νομα του Ρδου' και θα με καταλβεις!
Επιτλους, κποια στιγμ συνειδητοποησα τι γινμουν κουραστικς και δωσα τλος στη διλεξη, συμπληρνοντας μνο...
-Η Εθνικ Βιβλιοθκη της Γαλλας κινεται σ' αυτν ακριβς την κατεθυνση, του γνιμου συνδυασμο των νων τεχνολογικν επιτευγμτων με τις μχρι τοδε γνωστς -και αποδεδειγμνης αποτελεσματικτητας- μεθδους προσπλασης στον ντυπο λγο.
Οι πηγς βεβαινουν τι αρχικ γνεται στη Γαλλα λγος για "συλλογ βιβλων" το 1368, επ βασιλεας Καρλου Ε' του Σοφο. Η δρυση, ωστσο, της καθαυτ βιβλιοθκης τοποθετεται στην εποχ του Λουδοβκου ΙΑ', που βρθηκε στον θρνο απ το 1461 μχρι το 1483. Αργτερα, το 1537, να πρωτοπρο βασιλικ διταγμα επιτσσει στους πσης φσεως εκδτες να καταθτουν στα αρχεα της να ανττυπο λων των βιβλων που κυκλοφορον.
Μετ απ αυτ το ελπιδοφρο ξεκνημα, παρατηρεται μια περαιτρω νθηση κατ την λαμπρ για την Γαλλα περοδο του "βασιλι-λιου", του Λουδοβκου ΙΔ'· μσα σε σχετικ μικρ χρονικ διστημα κατακτ η βασιλικ βιβλιοθκη την πρτη θση στην Ευρπη.
Η γαλλικ επανσταση, μετονομζοντς την σε "εθνικ", την πλουτζει με εκατοντδες χιλιδες τμους που προρχονται κυρως απ κατασχσεις εκκλησιαστικν, μοναστηριακν και ιδιωτικν εν γνει συλλογν.
Κατ τον 19ο αινα και κατ το μεγαλτερο μρος του 20ο, η Εθνικ Βιβλιοθκη της Γαλλας συνεχζει την επκταση και τον εκσυγχρονισμ της. ως του, λγο πριν απ το ξημρωμα της 3ης χιλιετας, η μαζικ παραγωγ ντυπου υλικο, βιβλων και περιοδικν, δημιουργε οξτατο πρβλημα χρου. Η συντρηση των παλαιν τμων, απ την λλη πλευρ, παρλληλα με την εντυπωσιακ αξηση της "ζτησης" εκ μρους του αναγνωστικο κοινο, συντελον στην πολιτειακ συνειδητοποηση της ανγκης για ναν εκ βθρων μετασχηματισμ της βιβλιοθκης.
τσι, με την ευκαιρα του εορτασμο της εθνικς επετεου στις 14 Ιουλου 1988, ο ττε Γλλος Πρεδρος Μιτερν αναγγλλει την κατασκευ "της μεγαλτερης και πιο σγχρονης βιβλιοθκης στον κσμο, που θα καλπτει λα τα γνωστικ πεδα, θα εναι προσιτ σε λους, θα χρησιμοποιε κθε να τεχνολογα, θα εναι επισκψιμη εξ αποστσεως και θα συνδεται με τις λλες μεγλες ευρωπακς βιβλιοθκες".
ταν η ληξιαρχικ πρξη γννησης της Εθνικς Βιβλιοθκης στη σημεριν της μορφ, που αναπτσσεται σε επτ διαφορετικ σημεα (τσσερα στο Παρσι και τρα σε λλες πλεις) και δκαια αποτελε ργο για το οποο περηφανεεται η Γαλλα.

Ξεκινσαμε περπατντας, με κατεθυνση το νευραλγικ, νεδμητο κτσμα της βιβλιοθκης, το "κτριο Φρανσου Μιτερν". Βαδσαμε την περφημη αριστερ χθη του Σηκουνα, στη σκι του Πργου του ιφελ, που υψωνταν πσω μας, κι χοντας δεξι μας τη βουερ λατινικ συνοικα, γνωστ ως Καρτι Λατν. Απ την λλη πλευρ του ποταμο, βραινε ο επιβλητικς γκος του Μουσεου του Λοβρου και, δπλα μας στο πεζοδρμιο της χθης, περμεναν τον πελτη οι παραδοσιακο υπαθριοι βιβλιοπλες.
Ο νας της Παναγας των Παρισων, με το μακρ ιστορικ και λογοτεχνικ παρελθν του, και το γραφικ νησκι του Αγου Λουδοβκου, με τα κομψ αρχιτεκτονματ του, γαλνευαν το βλμμα. Αλλ κπου εκε, συμβουλευθκαμε το χρτη και συνειδητοποισαμε την απσταση. Η λση ταν το μετρ.
-Εναι μια καινοργια γραμμ, η γραμμ 14, που συνδει τον Σταθμ του Αγου Λαζρου με την Βιβλιοθκη στην οποα θλετε να πτε, μας πληροφρησε ο υπλληλος.
Η γραμμ αυτ, πργματι, δεν χει δεχτε την πατνα του χρνου και λμπει, οι δε πρτες των συρμν θυμζουν τρνο αεροδρομου μλλον παρ μετρ. Στο τρμα της διαδρομς, εμες αναδυθκαμε απ τα γκατα της γης και να που υψθηκαν εμπρς μας τσσερις εικοσαροφοι πργοι που φρνουν στον νου ανοιγμνα βιβλα· σως κι εκενα τα ργανα που χρησιμοποιοσαμε στα μαθητικ θρανα για να σχεδισουμε τις ορθς γωνες στη γεωμετρα. Σηματοδοτον τις τσσερις γωνες ενς ιδιατερα εκτεταμνου οικοδομικο τετραγνου και μοιζουν, πως χει με κποια δση υπερβολς λεχθε, με πργους της Αποκλυψης. Πρκειται για τον "Πργο των Χρνων", τον "Πργο των Γραμμτων", τον "Πργο των Νμων" και τον "Πργο των Αριθμν".
-Οι ονομασες ανταποκρνονται στο περιεχμενο των βιβλων που φυλσσεται στο εσωτερικ τους, φαντζομαι.
-Μμμ... στο περπου. Ο αριθμς των βιβλων κατ κλδο δεν επτρεπε την επακριβ τρηση του καννα. Ας πλησισουμε, μως, για να φανε η καρδι του κτσματος.
-Γιατ, αυτ δεν εναι ορατ απ εδ;
-χι, δεδομνου τι βυθζεται στο δαφος, σαν υπγεια κατασκευ ( υποβρχια, αν σκεφτομε πως βρισκμαστε δπλα στον Σηκουνα), ακουμπισμνη γαλνια στο πλι του παρισινο ποταμο. Στο πρτο εππεδο βρσκεται ο χρος μελτης και στο χαμηλτερο ο χρος ρευνας. Φρουν ονματα παρξενα εκ πρτης ψεως: 'Haut-de-jardin' και 'Rez-de-jardin' που, πολ ελεθερα, θα αποδδονταν ως 'πνω κπος' και 'ισγειος κπος'.
-Κπος; Γιατ κπος;
Γιατ, πργματι, η καρδι της βιβλιοθκης πλλεται μσα σε να δσος απ δντρα! Πεκα σκουρχρωμα της θλασσας της Μεσογεου, βελανιδις, οξις, σημδες, απλνουν τα κλαδι τους σε κταση δκα στρεμμτων, κτω απ την επιφνεια της γης και καλπτουν ναν χρο απροσπλαστο σε οποιονδποτε επισκπτη! Και γρω απ την οργιαστικ βλστηση, τα υλικ της σγχρονης αρχιτεκτονικς σχηματζουν τον κορμ της μελτης και της ρευνας: φωτιστικο στλοι απ ανοξεδωτο μταλλο, ατσλινα βθρα και πυλνες απ σκυρδεμα αντικρζουν τα ξλινα γυαλιστερ πατματα, τις σιωπηλς μοκτες και τα πιπλα των αιθουσν της βιβλιοθκης που εναι στη διθεση του κοινο.
Ενς κοινο που χει τη δυναττητα ετε να κνει χρση -μσω της πιο προηγμνης τεχνολογας- των πολυριθμων τμων της ετε να επισκεφθε απλς τους χρους της και να θαυμσει το αρχιτεκτονικ επτευγμα.
-Οι ενδιαφερμενοι πρπει να φροντσουν να ενημερωθον προηγουμνως ως προς τα ωρρια και ως προς τις κατηγορες επισκεπτν: για το ευρ κοιν ισχουν συνθκες διαφορετικς απ εκενες που ισχουν για τους επαγγελματες βιβλιοθηκονμους, τους ειδικος βιβλιοταξινμησης, τους αρχειοθτες λλους ειδικος ερευνητς.
-Εναι ντως εντυπωσιακ ργο.
-Και ο εντυπωσιασμς μεγεθνεται ταν αναφερθον μερικο αριθμο. Μην νομζεις πως τους ξερα απ πριν. Απλς, φρντισα να ενημερωθ με την προοπτικ μιας πιθανς επσκεψς μας. Λοιπν, κου: η βιβλιοθκη παρχει πρσβαση σε πνω απ δκα εκατομμρια βιβλα (απ τα οποα διακσιες χιλιδες σπνια), σε τριακσιες πενντα χιλιδες περιοδικ, εβδομντα πντε χιλιδες μικροφλμ, εννιακσιες χιλιδες ηχητικ ντοκουμντα, ενενντα χιλιδες βντεο...
-Φτνει, ζαλστηκα με τους αριθμος. μως, για πες μου: αυτ τα σπνια που ανφερες· περ τνος πρκειται;
-Και εδ χουμε υποκατηγορες. Βιβλα προεπαναστατικ, με πολυτελς δσιμο και περτεχνη διακσμηση, προλευσης βασιλικς αριστοκρατικς. Βιβλα του 19ου και του 20ο αινα, σε πρωττυπες εκδσεις που αποτυπνουν την πορεα της γαλλικς σκψης. Δοκμια τυπογραφικ με τις διορθσεις τους, προπαρασκευαστικς μακτες, πρχειρα σχδια. Περιοδικ  που κυκλοφοροσαν κρυφ κατ την περοδο της ναζιστικς κατοχς. Εκδσεις διαφημιστικς, βιβλα φωτογραφας, παλι παιδικ βιβλα και λλα και λλα...
-Κποιο παρδειγμα;
-Νομζω πως διβασα τι στη βιβλιοθκη μπορε να βρει κανες χειργραφα του Ουγκ, του Φλομπρ, του Ζολ, ργα της Μαρας Κιουρ, κεμενα του Μαρκησου ντε Σαντ, του Σαρτρ... ποιος ενδιαφρεται, δεν χει παρ να την επισκεφθε.
-Και να ταξιδψει μχρι το Παρσι.
-Γιατ, σχημα εναι; Αστειεομαι· υπρχει και λλος τρπος. Η ηλεκτρονικ ενημρωση δνεται μσω του δικτυακο κμβου http/www.bnf.fr ο οποος παρχει πληροφορες στα γαλλικ, στα αγγλικ και στα ισπανικ. χι λες τις πληροφορες, αλλ αρκετς για το ξεκνημα. Οπτε, εκολα θα διαπιστσει κανες τι η Εθνικ Βιβλιοθκη της Γαλλας, χωρς να χει απομακρυνθε απ το βαρ και νδοξο παρελθν της, πως αυτ σκιαγραφεται σ' να λλο κτρι της, το κτριο Ρισελι, εναι ιδιατερα ελκυστικ για τον σημεριν βιβλιφιλο περιηγητ του Παρισιο. Εναι σγουρο τι θα εκτιμσει τον πλοτο της, αλλ και την υπερσγχρονη μορφ της. Να, το φυλλδιο εδ την χαρακτηρζει 'υλο και αχρονικ αρχιτεκτνημα' απ ναν 'κλασικ, αλλ χι παραδοσιακ αρχιτκτονα'! Απ ορολογικ ευρηματικτητα πνε καλ οι Γλλοι.
-Και αυτ η τερστια ανεμσκαλα στο κντρο του κπου, που αιωρεται απ τα διαγνια συρματσχοινα, που στηρζονται στους τσσερις πργους, τι παριστνει;
Ρωτσαμε και μθαμε πως κθε χρνο τη "λευκ νχτα", το πρτο σαββατοκριακο του Οκτωβρου, που οργαννεται εδ και πντε χρνια στο Παρσι και περιλαμβνει ολονκτιες πνευματικς και καλλιτεχνικς εκδηλσεις, η βιβλιοθκη θα μενει ανοικτ ως τις δο μετ τα μεσνυχτα. Η ανεμσκαλα, τοποθετημνη ειδικ για την περπτωση, παραπμπει στην βιβλικ κλμακα του Ιακβ και συμβολζει την κνηση του ανθρπινου πνεματος προς τα νω, στη συνειδητοποηση των δυνατοττων του και στην προσγγιση του Δημιουργο του.
-Πολ ωραα. Πειρζει, τρα, να μπομε σε να μπιστρ;

ΧΧΧΧΧ