Η Ναýπακτος εßναι γνωστÞ για το παρελθüν της. Για εκεßνη τη ναυμαχßα (1571) που Ýδωσε Ýνα γερü χτýπημα στην επεκτατικüτητα της οθωμανικÞς αυτοκρατορßας. Εßναι πÜλι γνωστÞ για τα αξιοθÝατÜ της. Για το επιβλητικü κÜστρο της και για το χαριτωμÝνο, γραφικü της λιμÜνι. ºσως, üμως, δεν Ýχει γßνει ακüμα γνωστÞ για το μοναστÞρι της. Το πνευματικü κýτταρο, το οποßο δεν παýει να εντυπωσιÜζει εδþ και τριÜντα τρßα χρüνια με την πολýπλευρη δραστηριüτητÜ του.
Οι μοναχοß που εγκαταβιþνουν εκεß παρεßχαν για αρκετüν καιρü στους ηλικιωμÝνους της ευρýτερης περιοχÞς στÝγη και τροφÞ στο «γηροκομεßο» της μονÞς. Στους ενεργοýς πολßτες προσφÝρουν τη δυνατüτητα διοργÜνωσης συνεδρßων στο ευρýχωρο αμφιθÝατρο. Και στη νεολαßα, αφενüς χαρßζουν διακοπÝς σε κατασκηνþσεις και αφετÝρου ανοßγουν το ßδιο αμφιθÝατρο, που μετατρÝπεται σε εξεταστικü κÝντρο για τη διεξαγωγÞ των ετÞσιων εξετÜσεων προς απüκτηση διπλþματος Proficiency και Lower της ΕλληνοαμερικανικÞς ΣχολÞς.
Η μÜθηση, ωστüσο, προûποθÝτει βιβλßα. Οπüτε, δεν θα πετýχαινε τους πολυσχιδεßς στüχους του το μοναστÞρι, αν δεν μεριμνοýσε για την ßδρυση στοιχειþδους βιβλιοθÞκης, θα σκεφτüταν κÜποιος. ΑλλÜ στο σημεßο αυτü, θα Ýπεφτε Ýξω. ¼χι για το ουσιαστικü μÝρος του λüγου, αλλÜ για τον συνοδευτικü επιθετικü προσδιορισμü: η βιβλιοθÞκη, αν και πρüσφατη, περιλαμβÜνει περß τους εßκοσι χιλιÜδες τüμους και περß τα χßλια πεντακüσια περιοδικÜ.
ΜοναστικÞ βιβλιοθÞκη, Üρα συλλογÝς θρησκευτικοý κι εκκλησιαστικοý περιεχομÝνου; Ουδüλως. Ναι μεν εßναι ευδιÜκριτα τα κεßμενα που καλýπτουν τα πανεπιστημιακÜ πεδßα της ΠοιμαντικÞς, της ΟμιλητικÞς, της ΚατηχÞσεως, του Κανονικοý Δικαßου κλπ, παρÜπλευρους τομεßς σχετικÜ με Βßους Αγßων, τον Μοναχισμü, τον Ασκητισμü, καθþς και τις κοινωνικÝς πτυχÝς της θρησκεßας, üπως τα βιβλßα που Üπτονται των θεσμþν του γÜμου και της οικογÝνειας. Δεν λεßπει, üμως, η πεζογραφßα και η ποßηση. Δεν λεßπει εξÜλλου μια μικρÞ δüση μουσικÞς, αφοý σε περßοπτη θÝση βρßσκεται Ýνας εορταστικüς τüμος της γερμανικÞς δισκογραφικÞς εταιρßας Deutsche Grammophon. Και δεν παραλεßπεται η ενασχüληση με τις σýγχρονες τÜσεις της λογοτεχνßας, κÜτι που αποδεικνýεται περßτρανα (και περÞφανα) με την ýπαρξη παλαιþν και νÝων τευχþν του περιοδικοý «ΔιαβÜζω».
Ο πατÞρ Θεολüγος, ο οποßος Ýχει αναλÜβει την ξενÜγηση και την πραγματοποιεß με υπομονÞ και προσÞνεια, παρακολουθεß το βλÝμμα που περιφÝρεται στις προθÞκες και μοιÜζει σαν να περιμÝνει την επüμενη, μÜλλον αυτονüητη, ερþτηση.
«ΔιαθÝτει μÞπως η βιβλιοθÞκη κÜτι σπÜνιο;»
«Βεβαßως. Μüνο που η Ýκθεση των σπÜνιων αποκτημÜτων μας γßνεται στο μουσεßο της μονÞς.»
ΠροσπερνÜ και κινεßται προπομπüς, ανÜμεσα στους λοιποýς επισκÝπτες, χαρßζοντας απλüχερα την ευλογßα του και δßνοντας διακριτικÜ το χÝρι του προς ασπασμü των πιστþν. Αντßστοιχη εßναι η συμπεριφορÜ και των Üλλων αδελφþν του. Η üλη ατμüσφαιρα αποπνÝει ευγÝνεια και καλοσýνη, χωρßς καθüλου να επιδιþκεται η δημιουργßα τυχüν απωθητικοý δÝους.
ΦτÜνοντας στην αßθουσα του μουσεßου, δεν εßναι τα σπÜνια βιβλßα που τραβοýν την προσοχÞ. Εßναι μια σειρÜ αρχαιοελληνικþν ανÜγλυφων στηλþν, με τον Ασκληπιü, τον ΙπποκρÜτη, τον Ηνßοχο: αντßγραφα απü τα μουσεßα της ΕλλÜδας, σε Ýνδειξη της συνÝχειας της φυλÞς και του πολιτισμοý της. Πþς μπορεßς να καταπνßξεις Ýνα επιφþνημα θαυμασμοý; ¼ταν βλÝπεις πως υπÜρχουν ορθüδοξοι μοναχοß, φýλακες επομÝνως της πßστης, οι οποßοι üχι απλþς δεν απαρνοýνται το «ειδωλολατρικü» παρελθüν, αλλ’ αντßθετα το προβÜλλουν; Και το συνδÝουν με το παρüν, περνþντας απü τη μακραßωνη λαúκÞ παρÜδοση; ΜικρασιÜτικη κουρτßνα Ιεροý ΒÞματος του 1911 και Ýνας ΕπιτÜφιος απü μαστßχα και κερß του 1860 εκτßθενται δßπλα σε παλιÜ μουσικÜ üργανα, ραδιüφωνα και νομßσματα, πλÜι σ’ Ýνα ξεχαρβαλωμÝνο αλλÜ χαριτωμÝνο αργαλειü και σε μια χοντροκομμÝνη («ορθοπεδικÞ», λÝει ο ξεναγüς μας) καρÝκλα. ΚÜπου πιÜνει το μÜτι Ýναν στρατιωτικü ασýρματο και Ýνα κρÜνος, κατÜλοιπα λησμονημÝνα, να εκφρÜζουν ευχÞ οριστικÞς λÞθης.
Και τα βιβλßα; Στο γρÞγορο διÜβα της επßσκεψης, μüλις και μετÜ βßας προλαβαßνεις να σημειþσεις λßγα απ’ αυτÜ:
Φιλοκαλßα των Ιερþν Νηπτικþν, εκδüσεως του Ýτους 1782.
Τα ΙερÜ ΕυαγγÝλια, τυπωμÝνα στη Βενετßα το 1793.
Ευχολüγιο, σε χειρüγραφη μορφÞ (!), απü τα μÝσα του 16ου αιþνα. Αποτελεß, προφανþς, το παλαιüτερο Ýκθεμα του μοναστηριοý. Και δÝνει απüλυτα με τον γειτονικü του ξυλüγλυπτο σταυρü του 18ου αιþνα, στις δυο üψεις του οποßου απεικονßζεται, Ýξι απü τη μια πλευρÜ και Ýξι απü την Üλλη, το «ΔωδεκαÝορτο».
Καθþς αρχßζεις να αισθÜνεσαι Üσχημα για την κατÜχρηση του χρüνου του πατρüς Θεολüγου, δεδομÝνου üτι δεν εßσαι ο μüνος ενδιαφερüμενος για τη βιβλιοθÞκη και τις Üλλες δραστηριüτητες της μονÞς, ο μοναχüς σε εκπλÞσσει ακüμα μια φορÜ. ΠροκειμÝνου να μη σου μεßνει καμιÜ αμφιβολßα üσον αφορÜ τον πολýπλευρο χαρακτÞρα του Ýργου που συντελεßται, σου παρουσιÜζει το... ιχθυοτροφεßο!
«Λειτουργεß με βιολογικÜ φßλτρα και οξυγονογεννÞτρια,» σου εξηγεß «και παρÝχει τροφÞ σε üλους εμÜς τους αδελφοýς. Σας επισημαßνω ειδικüτερα τους οξýρρυγχους, αυτοýς που βγÜζουν το χαβιÜρι και που πλοýτισαν τον εθνικü ευεργÝτη ΒαρβÜκη την εποχÞ της ΜεγÜλης Αικατερßνης της Ρωσßας, και τα χριστüψαρα, που αφθονοýσαν στην ΤιβεριÜδα, τη λßμνη της Γαλιλαßας, εκεß üπου κατεξοχÞν δßδασκε ο Ιησοýς. ΒλÝπετε, δεν αρκεß η πνευματικÞ τροφÞ των βιβλßων.»
«Και üλες αυτÝς τις δραστηριüτητες τις επιφυλÜσσετε μüνο στους λßγους επισκÝπτες;» απορεßς με αφÝλεια.
«ΛÜθος. Η μονÞ διαθÝτει και ραδιοφωνικü σταθμü που εκπÝμπει επß εικοσιτετραþρου βÜσεως,» Ýρχεται η απÜντηση και σε αφÞνει Üφωνο.
ΧΧΧΧΧ |
