«Εßναι παρÜξενο μεν, ευεξÞγητο δε. Απü την επßσκεψη στη βιβλιοθÞκη Bodleian, τη βιβλιοθÞκη του Πανεπιστημßου της Οξφüρδης, δεν συγκρÜτησα οýτε την ιστορßα της, οýτε τον αριθμü των τüμων που περιλαμβÜνει, οýτε τον αριθμü των κτηρßων, στα οποßα εßναι σπαρμÝνοι οι τüμοι αυτοß.»
«Οπüτε, τι Ýχεις να μεταφÝρεις στους αναγνþστες του περιοδικοý;»
«Τα συναισθÞματÜ μου. Τον θαυμασμü, την ανατριχßλα, το δÝος που με κατÝλαβε απü την αρχÞ μÝχρι το τÝλος της ξενÜγησης. Γιατß, χωρßς ξεναγü δεν εισχωρεß εκεß οποιοσδÞποτε, εκτüς αν εßναι εγγεγραμμÝνος φοιτητÞς Þ αν λÜβει την Üδεια για κÜποια Ýρευνα.»
«ΕντÜξει, τüτε, κατÜστησÝ μας κοινωνοýς των συναισθημÜτων σου.»
ΞεκινÜς απü το προαýλιο, το «τετρÜπλευρο», (quadrangle) üπως Ýχει ονομαστεß ο χþρος που σε απομακρýνει απü τη βουÞ της σýγχρονης πüλης και σε φÝρνει στον κüσμο του μεσαιωνικοý Πανεπιστημßου. Διαβαßνεις μια απü τις τρεις τοξωτÝς, σκαλιστÝς πýλες και βρßσκεσαι στην τετρÜγωνη αυλÞ που οδηγοýσε κÜποτε στις αßθουσες διδασκαλßας των σχολþν. Γýρω σου, λατινικÝς επιγραφÝς επισημαßνουν τι εδιδÜσκετο ποý: Schola Moralis Philosophiae, Schola Theologiae, Schola Medicinae, Schola Musicae κλπ. Αδιαφορεßς για το üτι οι εν λüγω επιγραφÝς εßναι ανειλικρινεßς, αφοý στην πραγματικüτητα κρýβουν σýγχρονα γραφεßα και ηλεκτρονικοýς υπολογιστÝς, προσπαθεßς να αισθανθεßς ως φοιτητÞς του 17ου αιþνα και ακολουθεßς τα βÞματα του ξεναγοý προς την εßσοδο.
Εμπρüς της στÝκει χÜλκινος ο ανδριÜντας του πρυτανεýοντος κατÜ την περßοδο ανÝγερσης της βιβλιοθÞκης και, υπερÜνω αυτÞς, ο θυρεüς του Sir Thomas Bodley, ιδρυτÞ και πρþτου μεγÜλου δωρητÞ της, μαζß με λατινιστß γραμμÝνη ευχÞ του προς επισκÝπτες και μελετητÝς. Ακολουθεß το Proscholium, Ýνα εßδος νÜρθηκα, Ýνα απλÜ διακοσμημÝνο πÝρασμα που Ýχει ως μüνο στüχο την προετοιμασßα για το αρχιτεκτονικü θαýμα που ακολουθεß.
Πρüκειται για την επßσημη αßθουσα της ΘεολογικÞς ΣχολÞς (Divinity School, üπως την αποκαλοýν), της σχολÞς üπου εδιδÜσκετο η «βασßλισσα των επιστημþν»! Βιτρü, περßτεχνα σκαλßσματα στην οροφÞ και ανÜγλυφες παραστÜσεις στα τýμπανα και στα τοιχßα συνθÝτουν Ýνα φωτεινü σýνολο εκπληκτικÞς ομορφιÜς, σε βαθμü τÝτοιο, þστε εýκολα παραβλÝπεις τον… αποκεφαλισμü του ευαγγελιστÞ ΠÝτρου, ιδρυτÞ της καθολικÞς εκκλησßας, απü τους ζηλωτÝς της αγγλικανικÞς μεταρρýθμισης του βασιλιÜ Ερρßκου Η’!
Ο λüγος που μνημονεýεται η αßθουσα αυτÞ βρßσκεται üχι τüσο στη γοτθικÞ μεγαλοπρÝπειÜ της, üσο στο üτι ακριβþς απü πÜνω της και πÜνω απü τον νÜρθηκα απλþνεται το κεντρικü τμÞμα της καθαυτü βιβλιοθÞκης, αυτü που αποκλεßεται να μη σε αφÞσει κυριολεκτικÜ Üναυδο.
Ξýλινο δÜπεδο, ξýλινη οροφÞ με κυρτÝς δοκοýς, ξýλινα στηρßγματα για τους δερματüδετους σε χρþμα ανοικτü καστανü τüμους που περιμÝνουν τον αναγνþστη εδþ και τÝσσερις αιþνες. Τον περιμÝνουν σε δυο επßπεδα, με τις απαραßτητες κινοýμενες ξýλινες κλßμακες για την πρüσβαση στα ψηλüτερα ρÜφια. Μερικοß τüμοι Ýχουν τοποθετηθεß με την ρÜχη ανÜποδα, üπως γινüταν παλιÜ, þστε το σιδερÝνιο Ýλασμα που απÝτρεπε την ενδεχüμενη αφαßρεσÞ τους να μην καταστρÝφει την πολυτελÞ βιβλιοδεσßα. ΜακριÜ αλυσßδα συνδÝει το βιβλßο με την οριζüντια σιδερÝνια βÝργα, κατÜ μÞκος της οποßας κινοýσε ο ενδιαφερüμενος το βιβλßο παρÜλληλα στο αντßστοιχο αναλüγιο, για να το πλησιÜσει στις εστßες του φωτüς, στα δυο μεγÜλα παρÜθυρα. Γιατß, εκτüς απü την κλοπÞ, υπαρκτüς Þταν και ο κßνδυνος της πυρκαγιÜς, επομÝνως απαγορευüταν η χρÞση κεριþν. ΣÞμερα, τα πρÜγματα Ýχουν μεταβληθεß: η κλοπÞ αποτρÝπεται ηλεκτρονικÜ, τα μÜτια βοηθιοýνται απü τεχνητü φωτισμü, αλλÜ η εντýπωση που σου δημιουργεßται ενþπιον του παραπÜνω θεÜματος δεν μπορεß παρÜ να εßναι καταλυτικÞ.
Η βιβλιοθÞκη διαθÝτει και Üλλες αßθουσες, παρüμοιες με αυτÞ που προσφÝρεται πρþτη στα μÜτια του επισκÝπτη. Στο ßδιο ξýλινο μοτßβο, διακοσμημÝνες με πολýχρωμα εθνüσημα και θυρεοýς, με αραβουργÞματα εμπνευσμÝνα απü την αναγÝννηση, με πορτρÝτα των ιδρυτþν των διαφüρων κολλεγßων του πανεπιστημßου. Αξιοπερßεργο φαινüμενο, üτι αρχικÜ Þταν διαχωρισμÝνη ανÜλογα με την… αξßα των επιστημþν: αλλοý βρßσκονταν τα βιβλßα των «ανωτÝρων επιστημþν» (θεολογßας, νομικÞς, ιατρικÞς) και αλλοý των «κατωτÝρων». Τþρα, βÝβαια, διαφορετικÝς εßναι οι απαιτÞσεις της βιβλιοθηκονομßας, üπως διαφορετικÞ εßναι κι η ενδυμασßα των φοιτητþν. ¼μοια, üμως, παραμÝνει η συμπεριφορÜ τους: σιωπηλοß, με μüνο το τρßξιμο του δαπÝδου να υποδεικνýει την παρουσßα τους. Σιωπηλüς παραμÝνεις κι εσý, θαυμÜζοντας τις περγαμηνÝς και τους κþδικες, χÜρτες τοπογραφικοýς και κειμÞλια παλαιογραφßας.
«Και, λüγω του θαυμασμοý αυτÞς της εντυπωσιακÞς αρχιτεκτονικÞς και της εσωτερικÞς διακüσμησης με τη ζεστÞ ατμüσφαιρα που σε ταξιδεýει στο παρελθüν, δεν συγκρÜτησες τον αριθμü των βιβλßων;»
«Ακüμα κι αν τον εßχα συγκρατÞσει, θα Ýπεφτα Ýξω αναφÝροντÜς τον. Γιατß αυξÜνεται καθημερινÜ. ΒÜσει συμφωνßας του ιδρυτÞ της με το εθνικü τυπογραφεßο, η βιβλιοθÞκη λαμβÜνει Ýνα αντßτυπο κÜθε βιβλßου που εκδßδεται στη ΜεγÜλη Βρετανßα απü το 1610 και μετÜ. ΘυμÜμαι μüνο üτι, Þδη πριν απü τον δεýτερο παγκüσμιο πüλεμο, εßχε ξεπερÜσει τα πÝντε εκατομμýρια τüμους και αυξανüταν με περισσüτερους απü τριÜντα χιλιÜδες τßτλους κατ’ Ýτος.»
«Οýτε κÜποιον απü τους παλιοýς θησαυροýς της εßσαι σε θÝση να επισημÜνεις;»
«¼ταν εßναι τüσα τα παλιÜ κομμÜτια που χαúδεýεις με το βλÝμμα στις κεντρικÝς της αßθουσες, δεν αποτολμÜς να σταχυολογÞσεις. ΣκÝψου μÜλιστα πüσα Ýχουν χαθεß –για την ακρßβεια, κυριολεκτικÜ καεß- τα χρüνια της μεταρρυθμιστικÞς μανßας, που εξαφÜνισε οτιδÞποτε εßχε σχÝση με την καθολικÞ εκκλησßα!»
ΧΧΧΧΧ |
