ρθρα\Βιβλιοθκες και βιβλιοπωλεα αν τον κσμο
 

ταν νας χρος δημιουργε δος
(Η βιβλιοθκη του Πανεπιστημου της Οξφρδης)

 

«Εναι παρξενο μεν, ευεξγητο δε. Απ την επσκεψη στη βιβλιοθκη Bodleian, τη βιβλιοθκη του Πανεπιστημου της Οξφρδης, δεν συγκρτησα οτε την ιστορα της, οτε τον αριθμ των τμων που περιλαμβνει, οτε τον αριθμ των κτηρων, στα οποα εναι σπαρμνοι οι τμοι αυτο.»
«Οπτε, τι χεις να μεταφρεις στους αναγνστες του περιοδικο;»
«Τα συναισθματ μου. Τον θαυμασμ, την ανατριχλα, το δος που με κατλαβε απ την αρχ μχρι το τλος της ξενγησης. Γιατ, χωρς ξεναγ δεν εισχωρε εκε οποιοσδποτε, εκτς αν εναι εγγεγραμμνος φοιτητς αν λβει την δεια για κποια ρευνα.»
«Εντξει, ττε, κατστησ μας κοινωνος των συναισθημτων σου.»

Ξεκινς απ το προαλιο, το «τετρπλευρο», (quadrangle) πως χει ονομαστε ο χρος που σε απομακρνει απ τη βου της σγχρονης πλης και σε φρνει στον κσμο του μεσαιωνικο Πανεπιστημου. Διαβανεις μια απ τις τρεις τοξωτς, σκαλιστς πλες και βρσκεσαι στην τετργωνη αυλ που οδηγοσε κποτε στις αθουσες διδασκαλας των σχολν. Γρω σου, λατινικς επιγραφς επισημανουν τι εδιδσκετο πο: Schola Moralis Philosophiae, Schola Theologiae, Schola Medicinae, Schola Musicae κλπ. Αδιαφορες για το τι οι εν λγω επιγραφς εναι ανειλικρινες, αφο στην πραγματικτητα κρβουν σγχρονα γραφεα και ηλεκτρονικος υπολογιστς, προσπαθες να αισθανθες ως φοιτητς του 17ου αινα και ακολουθες τα βματα του ξεναγο προς την εσοδο.
Εμπρς της στκει χλκινος ο ανδριντας του πρυτανεοντος κατ την περοδο ανγερσης της βιβλιοθκης και, υπερνω αυτς, ο θυρες του Sir Thomas Bodley, ιδρυτ και πρτου μεγλου δωρητ της, μαζ με λατινιστ γραμμνη ευχ του προς επισκπτες και μελετητς. Ακολουθε το Proscholium, να εδος νρθηκα, να απλ διακοσμημνο πρασμα που χει ως μνο στχο την προετοιμασα για το αρχιτεκτονικ θαμα που ακολουθε.
Πρκειται για την επσημη αθουσα της Θεολογικς Σχολς (Divinity School, πως την αποκαλον), της σχολς που εδιδσκετο η «βασλισσα των επιστημν»! Βιτρ, περτεχνα σκαλσματα στην οροφ και ανγλυφες παραστσεις στα τμπανα και στα τοιχα συνθτουν να φωτειν σνολο εκπληκτικς ομορφις, σε βαθμ ττοιο, στε εκολα παραβλπεις τον… αποκεφαλισμ του ευαγγελιστ Πτρου, ιδρυτ της καθολικς εκκλησας, απ τους ζηλωτς της αγγλικανικς μεταρρθμισης του βασιλι Ερρκου Η’!
Ο λγος που μνημονεεται η αθουσα αυτ βρσκεται χι τσο στη γοτθικ μεγαλοπρπει της, σο στο τι ακριβς απ πνω της και πνω απ τον νρθηκα απλνεται το κεντρικ τμμα της καθαυτ βιβλιοθκης, αυτ που αποκλεεται να μη σε αφσει κυριολεκτικ ναυδο.


Ξλινο δπεδο, ξλινη οροφ με κυρτς δοκος, ξλινα στηργματα για τους δερματδετους σε χρμα ανοικτ κασταν τμους που περιμνουν τον αναγνστη εδ και τσσερις αινες. Τον περιμνουν σε δυο εππεδα, με τις απαρατητες κινομενες ξλινες κλμακες για την πρσβαση στα ψηλτερα ρφια. Μερικο τμοι χουν τοποθετηθε με την ρχη ανποδα, πως γινταν παλι, στε το σιδερνιο λασμα που απτρεπε την ενδεχμενη αφαρεσ τους να μην καταστρφει την πολυτελ βιβλιοδεσα. Μακρι αλυσδα συνδει το βιβλο με την οριζντια σιδερνια βργα, κατ μκος της οποας κινοσε ο ενδιαφερμενος το βιβλο παρλληλα στο αντστοιχο αναλγιο, για να το πλησισει στις εστες του φωτς, στα δυο μεγλα παρθυρα. Γιατ, εκτς απ την κλοπ, υπαρκτς ταν και ο κνδυνος της πυρκαγις, επομνως απαγορευταν η χρση κεριν. Σμερα, τα πργματα χουν μεταβληθε: η κλοπ αποτρπεται ηλεκτρονικ, τα μτια βοηθιονται απ τεχνητ φωτισμ, αλλ η εντπωση που σου δημιουργεται ενπιον του παραπνω θεματος δεν μπορε παρ να εναι καταλυτικ.
Η βιβλιοθκη διαθτει και λλες αθουσες, παρμοιες με αυτ που προσφρεται πρτη στα μτια του επισκπτη. Στο διο ξλινο μοτβο, διακοσμημνες με πολχρωμα εθνσημα και θυρεος, με αραβουργματα εμπνευσμνα απ την αναγννηση, με πορτρτα των ιδρυτν των διαφρων κολλεγων του πανεπιστημου. Αξιοπερεργο φαινμενο, τι αρχικ ταν διαχωρισμνη ανλογα με την… αξα των επιστημν: αλλο βρσκονταν τα βιβλα των «ανωτρων επιστημν» (θεολογας, νομικς, ιατρικς) και αλλο των «κατωτρων». Τρα, ββαια, διαφορετικς εναι οι απαιτσεις της βιβλιοθηκονομας, πως διαφορετικ εναι κι η ενδυμασα των φοιτητν. μοια, μως, παραμνει η συμπεριφορ τους: σιωπηλο, με μνο το τρξιμο του δαπδου να υποδεικνει την παρουσα τους. Σιωπηλς παραμνεις κι εσ, θαυμζοντας τις περγαμηνς και τους κδικες, χρτες τοπογραφικος και κειμλια παλαιογραφας.

«Και, λγω του θαυμασμο αυτς της εντυπωσιακς αρχιτεκτονικς και της εσωτερικς διακσμησης με τη ζεστ ατμσφαιρα που σε ταξιδεει στο παρελθν, δεν συγκρτησες τον αριθμ των βιβλων;»
«Ακμα κι αν τον εχα συγκρατσει, θα πεφτα ξω αναφροντς τον. Γιατ αυξνεται καθημεριν. Βσει συμφωνας του ιδρυτ της με το εθνικ τυπογραφεο, η βιβλιοθκη λαμβνει να ανττυπο κθε βιβλου που εκδδεται στη Μεγλη Βρετανα απ το 1610 και μετ. Θυμμαι μνο τι, δη πριν απ τον δετερο παγκσμιο πλεμο, εχε ξεπερσει τα πντε εκατομμρια τμους και αυξανταν με περισστερους απ τριντα χιλιδες ττλους κατ’ τος.»
«Οτε κποιον απ τους παλιος θησαυρος της εσαι σε θση να επισημνεις;»
«ταν εναι τσα τα παλι κομμτια που χαδεεις με το βλμμα στις κεντρικς της αθουσες, δεν αποτολμς να σταχυολογσεις. Σκψου μλιστα πσα χουν χαθε –για την ακρβεια, κυριολεκτικ καε- τα χρνια της μεταρρυθμιστικς μανας, που εξαφνισε οτιδποτε εχε σχση με την καθολικ εκκλησα!»

 

ΧΧΧΧΧ