Τη δεκαετία του ’80 ταξίδευαν προς τις Βρυξέλλες τα «καραβάνια των Ελλήνων που είχαν την τύχη να βρουν δουλειά στις υπηρεσίες της ΕΟΚ», είχε γράψει κάποιος. Δεν ταξίδευαν, όμως, μόνο όσοι είχαν περιληφθεί στις λίστες επιτυχόντων κάποιου διαγωνισμού. Αρκετοί συμπαρέσυραν και τις οικογένειές τους, γυναίκες και παιδιά. Και καλά για εκείνες τις συζύγους που είτε έβρισκαν δουλειά στα κοινοτικά όργανα είτε, συνειδητά και αξιέπαινα, επέλεγαν αποκλειστικά τα καθήκοντα της συζύγου και μάνας. Οι άλλες; Εκείνες που επιθυμούσαν ν’ ασχοληθούν με κάτι περισσότερο; Ε, αυτές έπρεπε να βάλουν να δουλέψει η δημιουργική τους φαντασία.
Η Γωγώ Γκιτζίρη ανήκει στην τελευταία κατηγορία. Συνεργαζόμενη αρχικά, κατέληξε να αποτελεί τον μόνο πυλώνα στήριξης του «Περίπλου», όπως ονομάστηκε ο χώρος για «Ελληνικές Τέχνες και Γράμματα» που γεννήθηκε στα τέλη των ’80, ανδρώθηκε στα ’90 και αποτελεί σήμερα σταθερό πόλο έλξης για Έλληνες και  για ελληνολάτρες.

Η αλήθεια είναι ότι ούτε η εξωτερική προθήκη ούτε η πρώτη αίθουσα παραπέμπουν σε βιβλιοπωλείο. Κοσμήματα χρυσά και ασημένια, μπιμπελό, κυκλαδίτικα ειδώλια, μεταξοτυπίες από πίνακες γνωστών ζωγράφων, ιδού τα αντικείμενα που υποδέχονται τον επισκέπτη.
«Όπως βλέπετε, ακριβώς απέναντι βρίσκεται το κεντρικό κτήριο της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου Υπουργών» ακούγεται το καλωσόρισμα. «Άρχισε να λειτουργεί πάνω-κάτω την ίδια εποχή που εγκατασταθήκαμε σε τούτο το κατάστημα. Η κίνηση είναι μεγάλη. Και η βιτρίνα με τα χειροποίητα κομψοτεχνήματα, κατασκευασμένα σε εξειδικευμένα εργαστήρια, είναι πολύ ελκυστικότερη από εκείνη των βιβλίων με εξώφυλλα σε γραφή κάπως… άγνωστη στο πλατύ κοινό.»
Αναγνωρίζεις την ισχύ του επιχειρήματος.
«Δηλαδή, απευθύνεστε κυρίως σε ξένους;»
«Απευθύνομαι σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται να δει τι γίνεται στην Ελλάδα. Στις τέχνες και στα γράμματα. Η πελατεία μας είναι μοιρασμένη στον τομέα των κοσμημάτων και περί το 70% με 30% στα βιβλία. Μη σας κάνει εντύπωση. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες εργαζόμενοι στις Βρυξέλλες, οι οποίοι ενδιαφέρονται να αγοράσουν δώρα προερχόμενα από την πατρίδα, καθώς επίσης πολλοί περισσότεροι από όσο φαντάζεστε ξένοι που προμηθεύονται ελληνικά βιβλία. Ίσως όχι τόσο λογοτεχνικά, αν και αυτά βρίσκουν αγοραστές, αλλά κυρίως μεθόδους εκμάθησης της γλώσσας, γραμματικές, συντακτικά, λεξικά... Σκεφτείτε πως υπάρχουν περί τα δέκα σχολεία στο Βέλγιο, όπου διδάσκονται τα ελληνικά. Αντιλαμβάνεστε ότι οι ετήσιες παραγγελίες γι’ αυτά καλύπτουν σημαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών μας.»
«Προφανώς, προστρέχουν και οι μεταφραστές και οι διερμηνείς που δουλεύουν στα κοινοτικά όργανα.»
«Προφανώς, αλλά όχι μόνο. Δεν λείπουν αυτοί που αγοράζουν σπίτι στην Ελλάδα, προγραμματίζοντας την εκεί εγκατάσταση όταν φτάσει η ώρα της συνταξιοδότησης! Αναγκαία παρουσιάζεται, τότε, η στοιχειώδης εκμάθηση της γλώσσας, έτσι δεν είναι;»

Η συζήτηση διακόπτεται από την είσοδο ενός ευυπόληπτου κυρίου. Σε μικρό χρονικό διάστημα προμηθεύεται τρία κοσμήματα, χωρίς να επιδοθεί στα συνηθισμένα παζάρια, για να τα προσφέρει ως πρωτοχρονιάτικο δώρο στις γραμματείς του! Επιβεβαιώνεται, έτσι, αμέσως ο ισχυρισμός σχετικά με τα ενδιαφέροντα των πελατών. Και, ενώ έχεις αρχίσει το χαζολόγημα των βιβλίων που βαραίνουν τα ράφια και τους πάγκους της δεύτερης αίθουσας, με εμφανή διάθεση διακριτικής απομάκρυνσης από τις χρηματικές λεπτομέρειες της συναλλαγής, εισβάλλει ευγενέστατα ένας άλλος, απευθύνει βιαστικά τις πατροπαράδοτες ελληνικές ευχές και γονατίζει στο έδαφος, ψάχνοντας κάτι. Μεσολαβούν λίγα δευτερόλεπτα και σηκώνεται, κραδαίνοντας θριαμβευτικά έξι (!) ογκώδεις τόμους της σειράς Harry Potter.
«Έχω αγοράσει το πρώτο,» εξηγεί πανευτυχής, «το διαβάζω κάθε βράδυ στην κόρη μου για να κοιμηθεί, αλλά τώρα μου έχει κινήσει και μένα το ενδιαφέρον. Βλέπω, όμως, πως δεν έχετε το τελευταίο. Πότε θα το φέρετε;»
Δεν έχει νόημα η περαιτέρω παρατήρηση της κίνησης του μαγαζιού. Τώρα χρειάζεται μοναχική αναζήτηση των προσφερομένων τίτλων. Τίποτε δεν λείπει από τη σύγχρονη ελληνική παραγωγή. Εκπροσωπούνται άπαντα τα ρεύματα: λογοτεχνία, ποίηση, ιστοριογραφία, φιλοσοφία, παιδικά, μυθολογία, φωτογραφία, αρχιτεκτονική, γελοιογραφία, μαγειρική. Σε ποσότητες, μάλιστα, που εντυπωσιάζουν. Η ανάγκη να βρίσκεται στο βιβλιοπωλείο κάθε στιγμή το κομμάτι που αναζητεί ο πελάτης, χωρίς να απαιτείται η χρονοβόρα διαδικασία της παραγγελίας και μεταφοράς, οδηγεί στην αναγκαστική αποθήκευση, θα διευκρινίσει αργότερα η Γωγώ Γκιτζίρη. Πρέπει να προστεθεί, δυστυχώς, η αδυναμία επιστροφής. Τα βιβλιοπωλεία στην Ελλάδα διαθέτουν αυτή τη δυνατότητα, ο «Περίπλους» όχι.
Όσον αφορά, τώρα, σπανιότερους τίτλους, υπό την έννοια βιβλίων που δεν βρίσκονται αναγκαστικά σε ένα σχετικά μικρό κατάστημα όπως αυτό, ανακαλύπτουμε έργα του Κορνήλιου Καστοριάδη, του Γιώργου Σεφέρη, του Κωνσταντίνου Καβάφη. Τη Γυναίκα της Ζάκυθος του Διονυσίου Σολωμού, κοντά στον Ζωντανό Αριστοφάνη του Αλέξη Σολωμού. Τα Απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη, δίπλα στην πρόσφατη μετάφραση της Ιλιάδας από τον Δημήτρη Μαρωνίτη.
Μικρός ο χώρος και η κίνηση δύσκολη. Ευτυχώς, τουλάχιστον για τους σκοπούς της οιονεί δημοσιογραφικής περιήγησης, δεν εμφανίζονται πελάτες και ο διάλογος μπορεί να συνεχιστεί με ερώτηση που κανονικά δεν θα έπρεπε να τεθεί σε βιβλιοπώλη.
«Το κτήριο φαίνεται να έχει χρησιμοποιηθεί παλαιότερα ως κατοικία. Αντέχει το βάρος τόσων τόμων; Και τόσων δίσκων μουσικής, γιατί βλέπω ότι ούτε αυτό το είδος της τέχνης σάς λείπει.»
«Αντέχει. Έχει ελεγχθεί από τις αρμόδιες αρχές. Άλλωστε, το υπόγειο είναι κι αυτό δικό μας. Διαμορφωμένο για διοργάνωση εκθέσεων, καθώς και για παρουσιάσεις βιβλίων. Καταλαβαίνετε, κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να προβάλουμε την Ελλάδα.»